माणसं वाचवण्यासाठी WhatsAppचा वापर; नेपाळमध्ये रेस्क्यू ऑपरेशनची अनोखी पद्धत
त्रिशूली खोऱ्यात भीषण पुरानंतर बचावकार्याला वेग; ५०० हून अधिक इंजिनियर आणि तज्ज्ञांचा WhatsApp ग्रुप ठरतोय महत्त्वाचा दुवा
माणसं वाचवण्यासाठी WhatsAppचा वापर : नेपाळच्या त्रिशूली खोऱ्यात २६ ऑगस्ट रोजी आलेल्या भीषण पुरामुळे मोठ्या प्रमाणात जीवित आणि वित्तहानी झाली आहे. पुराच्या प्रचंड तडाख्यात अनेक जण वाहून गेले असून काही नागरिक अद्याप बेपत्ता आहेत. विशेषतः खोऱ्यातील हायड्रोपॉवर प्रकल्प आणि बोगद्यांमध्ये काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांच्या शोधासाठी मोठे बचाव अभियान राबवले जात आहे. या मोहिमेत हेलिकॉप्टर, जड यंत्रसामग्री आणि प्रशिक्षित बचाव पथकांसोबतच आता एका WhatsApp ग्रुपचीही महत्त्वाची भूमिका ठरत आहे.
या बचाव मोहिमेत ५०० हून अधिक इंजिनियर, तज्ज्ञ आणि संबंधित अधिकारी एका WhatsApp ग्रुपच्या माध्यमातून एकमेकांशी संपर्कात आहेत. हायड्रोपॉवर प्लांटची रचना, बोगद्यांचे नेटवर्क, प्रवेशमार्ग आणि संभाव्य धोकादायक ठिकाणांची माहिती या ग्रुपवर तातडीने शेअर केली जात आहे. त्यामुळे प्रत्यक्ष घटनास्थळी पोहोचलेल्या बचाव पथकांना अवघड भौगोलिक परिस्थितीत निर्णय घेण्यास मदत होत आहे.
सहा हायड्रोपॉवर प्लांटमधून शेकडो जण बेपत्ता
त्रिशूली खोऱ्यातील पुरामुळे सहा हायड्रोपॉवर प्लांट प्रभावित झाले आहेत. या प्रकल्पांमधून सुमारे ९०० लोक बेपत्ता असल्याची माहिती समोर आली आहे. यापैकी किमान तीन प्रकल्प बांधकामाधीन होते. त्यामुळे या ठिकाणी मोठ्या संख्येने कामगार आणि कर्मचारी उपस्थित असण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात येत आहे.
Related News
पुराच्या तडाख्यापासून बचाव करण्यासाठी काही लोक बोगद्यांमध्ये गेले असावेत, अशी शक्यता अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केली आहे. त्यामुळे आता बोगद्यांच्या आत जाऊन अडकलेल्या नागरिकांचा शोध घेणे हे बचाव पथकांसमोरचे सर्वात मोठे आव्हान बनले आहे.
‘चिलिमे प्लांटचा लेआउट पाठवा’ अन् काही मिनिटांत माहिती उपलब्ध
चीनच्या सीमेजवळील हिमालयीन खोऱ्यात असलेल्या चिलिमे हायड्रोपॉवर प्लांटमध्ये बचावकार्य सुरू असताना या WhatsApp ग्रुपचा प्रत्यक्ष उपयोग झाल्याचे समोर आले आहे.
शनिवारी एका सरकारी अधिकाऱ्याने बचाव पथकांना आवश्यक असलेल्या माहितीसाठी इंजिनियरांच्या WhatsApp ग्रुपवर चिलिमे हायड्रोपॉवर प्लांटचा लेआउट मागितला. या मागणीनंतर अवघ्या काही मिनिटांत ग्रुपमधील एका सदस्याने पॉवरहाऊसचे ड्रॉइंग तसेच बोगद्यांपर्यंत पोहोचण्यासाठी आवश्यक माहिती शेअर केली.
या माहितीमुळे बचाव पथकांना प्लांटची अंतर्गत रचना समजून घेणे आणि संभाव्य प्रवेशमार्ग निश्चित करणे सोपे झाले. अशाच प्रकारच्या अनेक चर्चा या WhatsApp ग्रुपवर सुरू असल्याची माहिती समोर आली आहे.
नेपाळच्या स्वतंत्र वीज उत्पादक संघटनेच्या माहितीनुसार, चिलिमे हायड्रोपॉवर प्लांटमध्ये किमान आठ जण अडकले असण्याची शक्यता आहे. त्याचवेळी नेपाळ विद्युत प्राधिकरणाच्या अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, दक्षिणेकडील रसुवागढी हायड्रोपॉवर प्लांटमध्ये तब्बल ४६ जण अडकले असण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
२२ लाख टन ढिगाऱ्यामुळे बचावकार्य कठीण
या पुरासोबत मोठ्या प्रमाणात माती, चिखल आणि दगड वाहून आले आहेत. अंदाजे २२ लाख टन ढिगारा विविध भागात साचल्याने बचावकार्य अत्यंत कठीण झाले आहे. अनेक बोगद्यांचे प्रवेशद्वार पूर्णपणे माती आणि चिखलाखाली गेले आहेत.
नेपाळ सैन्याचे प्रवक्ते राजा राम बस्नेत यांच्या माहितीनुसार, पुरामुळे बोगद्यांच्या आसपासच्या जमिनीची रचना आणि स्थिरता मोठ्या प्रमाणात बदलली आहे. त्यामुळे बोगद्यांमध्ये प्रवेश करताना बचाव पथकांना मोठा धोका निर्माण झाला आहे. केवळ प्रवेशद्वारच नव्हे, तर बोगद्यांच्या आतही माती, खडक आणि इतर ढिगारा साचल्याचे दिसून येत आहे.
चिलिमे येथून समोर आलेल्या छायाचित्रांमध्ये एका मोठ्या बोगद्याचे प्रवेशद्वार दिसत असून, आत काही अंतरापर्यंत पुराचा ढिगारा छतापर्यंत साचल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
रसुवागढीमध्ये २५० मीटरपर्यंत पोहोचले बचाव पथक
रसुवागढी हायड्रोपॉवर प्लांटमध्येही बचावकार्य युद्धपातळीवर सुरू आहे. बचाव पथकाने एका बोगद्यात सुमारे २५० मीटरपर्यंत प्रवेश केला. मात्र त्यानंतर पुढील मार्ग ढिगाऱ्यामुळे बंद असल्याचे आढळले.
अडथळे असूनही शोधमोहीम थांबवण्यात आलेली नाही. नेपाळ विद्युत प्राधिकरणाचे बोर्ड सदस्य अंशु किरण शाही यांच्या माहितीनुसार, बचाव पथके पुन्हा बोगद्याच्या आत जाऊन अडकलेल्या लोकांचा शोध घेण्याचा प्रयत्न करत आहेत.
विशेष म्हणजे, ४६ जण एका चेंबरमध्ये अडकले असण्याची शक्यता आहे. त्या ठिकाणी अडकलेल्या लोकांकडे काही प्रमाणात अन्न आणि पाणी उपलब्ध असण्याची शक्यता अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केली आहे. त्यामुळे त्यांना सुरक्षितपणे बाहेर काढण्यासाठी बचाव पथके प्रत्येक शक्य मार्गाचा शोध घेत आहेत.
माजी कर्मचाऱ्यांचीही घेतली जातेय मदत
बोगद्यांचे गुंतागुंतीचे नेटवर्क समजून घेण्यासाठी बचाव पथकांनी या प्रकल्पांमध्ये पूर्वी काम केलेल्या कर्मचाऱ्यांचीही मदत घेतली आहे. कोणता बोगदा कुठे जातो, कोणत्या मार्गाने पॉवरहाऊस किंवा चेंबरपर्यंत पोहोचता येऊ शकते आणि कोणते मार्ग सुरक्षित असू शकतात, याची माहिती माजी कर्मचाऱ्यांकडून घेतली जात आहे.
याच वेळी WhatsApp ग्रुपवर उपलब्ध होणारे प्लांटचे ड्रॉइंग, लेआउट आणि तांत्रिक माहिती बचावकार्याला वेग देत आहे.
तंत्रज्ञानामुळे बचावकार्याला नवी दिशा
नैसर्गिक आपत्तीच्या काळात संवाद आणि अचूक माहितीला अत्यंत महत्त्व असते. त्रिशूली खोऱ्यातील बचाव मोहिमेत ५०० हून अधिक इंजिनियर आणि तज्ज्ञांना जोडणारा WhatsApp ग्रुप याच कारणामुळे महत्त्वाचा ठरत आहे. घटनास्थळी असलेल्या पथकांना आवश्यक तांत्रिक माहिती काही मिनिटांत उपलब्ध होत असल्याने बचावकार्य अधिक नियोजनबद्ध पद्धतीने राबवता येत आहे.
एकीकडे हेलिकॉप्टर आणि जड यंत्रसामग्रीच्या मदतीने ढिगारा हटवण्याचे काम सुरू असताना दुसरीकडे डिजिटल माध्यमातून मिळणारी तांत्रिक माहिती बचाव पथकांना मार्गदर्शन करत आहे. त्यामुळे नेपाळमधील हे रेस्क्यू ऑपरेशन नैसर्गिक आपत्तीच्या काळात तंत्रज्ञान, तज्ज्ञांचे ज्ञान आणि प्रत्यक्ष बचावकार्य यांचा प्रभावी समन्वय कसा साधता येतो, याचे वेगळे उदाहरण ठरत आहे.
त्रिशूली खोऱ्यात अद्याप अनेक नागरिक बेपत्ता असून, अडकलेल्या लोकांना सुरक्षित बाहेर काढण्यासाठी बचाव पथकांचे प्रयत्न सुरूच आहेत. आता या मोहिमेतील प्रत्येक मिनिट आणि प्रत्येक अचूक माहिती एखाद्याचे प्राण वाचवण्यासाठी निर्णायक ठरू शकते.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/nepal-21/
