देशभरातील राष्ट्रीय महामार्गांवर नियमित प्रवास करणाऱ्या खासगी वाहनचालकांसाठी एक महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. 1 एप्रिल 2026 पासून FASTag च्या वार्षिक पासच्या दरात वाढ होणार असून यामुळे लाखो प्रवाशांच्या खिशावर अतिरिक्त आर्थिक भार पडणार आहे. राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाने (NHAI) 2026–27 या आर्थिक वर्षासाठी FASTag वार्षिक पासच्या शुल्कात वाढ करण्याचा निर्णय घेतला आहे. यामुळे आतापर्यंत 3,000 रुपयांना उपलब्ध असलेला वार्षिक पास आता 3,075 रुपयांना मिळणार आहे.
देशातील महामार्गांवर वाहतूक अधिक सुलभ करणे, टोल नाक्यांवरील गर्दी कमी करणे आणि डिजिटल व्यवहारांना चालना देणे या उद्देशाने FASTag प्रणाली सुरू करण्यात आली होती. या तंत्रज्ञानामुळे वाहनचालकांना टोल नाक्यावर थांबण्याची गरज राहत नाही. वाहनाच्या काचेला लावलेल्या FASTag स्टिकरद्वारे टोलची रक्कम आपोआप खात्यातून वजा होते. त्यामुळे प्रवाशांचा वेळ वाचतो तसेच टोल नाक्यांवरील वाहतूक सुरळीत राहण्यास मदत होते.
प्रवाशांच्या सोयीचा विचार करून 15 ऑगस्ट 2025 पासून FASTag चा वार्षिक पास सुरू करण्यात आला होता. या पासमुळे वारंवार टोल भरण्याची गरज राहत नाही. एकदाच वार्षिक पास खरेदी केल्यानंतर वाहनचालकांना ठराविक कालावधीपर्यंत किंवा ठराविक वेळा टोल नाके ओलांडण्याची मुभा मिळते. त्यामुळे राष्ट्रीय महामार्गांवर नियमित प्रवास करणाऱ्या वाहनधारकांसाठी ही सुविधा अत्यंत सोयीची ठरली आहे.
Related News
FASTag मध्ये ‘जुगाड’ महागात! दुप्पट दंड, ब्लॅकलिस्ट आणि कायदेशीर कारवाईचा धोका
Highways Toll Hike : आजपासून हायवे प्रवास महाग, टोल दरात ३% वाढ; कॅशलेस नियम लागू
Cashless Toll India 2026 : 5 मोठे फायदे! 1 एप्रिलपासून टोल पूर्णपणे कॅशलेस – जाणून घ्या संपूर्ण माहिती
FASTag नसल्यास टोल कसा भराल ,1.25 पट रक्कम
या वार्षिक पासची किंमत सुरुवातीला 3,000 रुपये ठेवण्यात आली होती. मात्र नवीन आर्थिक वर्षाच्या पार्श्वभूमीवर त्यात 2.5 टक्क्यांची वाढ करण्यात आली आहे. त्यामुळे 1 एप्रिल 2026 पासून FASTag वार्षिक पास घेण्यासाठी वाहनचालकांना 3,075 रुपये मोजावे लागणार आहेत. जरी ही वाढ केवळ 75 रुपयांची असली तरी देशभरात मोठ्या प्रमाणावर वाहनचालक हा पास वापरत असल्याने या निर्णयाचा परिणाम लाखो लोकांवर होणार आहे.
हा वार्षिक पास केवळ खासगी म्हणजेच नॉन-कमर्शियल वाहनांसाठीच लागू आहे. ट्रक, बस किंवा इतर व्यावसायिक वाहनांसाठी ही सुविधा उपलब्ध नाही. त्यामुळे खासगी कार, जीप आणि इतर वैयक्तिक वाहनधारकांनाच या योजनेचा लाभ घेता येतो.
FASTag चा 3,075 रुपयांचा वार्षिक पास घेतल्यानंतर तो एका वर्षासाठी वैध राहतो किंवा 200 वेळा टोल नाके ओलांडण्यापर्यंत वैध असतो. या दोन्हीपैकी जी अट आधी पूर्ण होईल त्यानुसार पासची वैधता संपते. उदाहरणार्थ, एखाद्या वाहनचालकाने वर्षभरात 200 वेळा टोल नाके पार केले तर त्या वाहनाचा पास तत्काळ निष्क्रिय होईल, जरी एक वर्ष पूर्ण झालेले नसले तरी. त्यानंतर वाहनचालकाला पुन्हा पासचे नूतनीकरण करावे लागेल.
वाहनचालकांना वर्षातील कोणत्याही वेळी हा वार्षिक पास खरेदी किंवा रिचार्ज करता येतो. म्हणजेच वर्षाच्या सुरुवातीला पास घेणे बंधनकारक नाही. एखाद्या वाहनधारकाने वर्षाच्या मध्यात पास घेतला तरी त्याची वैधता त्या दिवसापासून पुढील एक वर्ष किंवा 200 प्रवासांपर्यंत लागू राहते. त्यामुळे वाहनचालकांना त्यांच्या गरजेनुसार पास घेण्याची लवचिकता मिळते.
देशभरात FASTag प्रणालीचा वापर गेल्या काही वर्षांत मोठ्या प्रमाणावर वाढला आहे. उपलब्ध आकडेवारीनुसार, भारतात आतापर्यंत सुमारे 11.86 कोटी FASTag जारी करण्यात आले आहेत. त्यापैकी जवळपास 5.9 कोटी FASTag सध्या सक्रिय आहेत. यावरून देशातील वाहनचालकांनी डिजिटल टोल प्रणालीला मोठ्या प्रमाणावर स्वीकारल्याचे दिसून येते.
15 ऑगस्ट 2025 पासून सुरू करण्यात आलेल्या FASTag वार्षिक पास योजनेलाही प्रवाशांचा चांगला प्रतिसाद मिळत आहे. सध्या देशभरात 50 लाखांहून अधिक वाहनचालकांनी हा वार्षिक पास घेतला आहे. यामुळे टोल नाक्यांवरील व्यवहार अधिक जलद होत असून वाहनांच्या लांबच लांब रांगा कमी होण्यास मदत होत आहे.
राष्ट्रीय महामार्गांवरील एकूण टोल व्यवहारांपैकी सुमारे 28 टक्के व्यवहार FASTag च्या वार्षिक पासद्वारे केले जात असल्याचेही समोर आले आहे. त्यामुळे या पासचे महत्त्व दिवसेंदिवस वाढत असल्याचे दिसून येत आहे. विशेषतः जे वाहनचालक नियमितपणे महामार्गांवरून प्रवास करतात, त्यांच्यासाठी हा पास अत्यंत फायदेशीर ठरत आहे.दरम्यान, टोल दरांमध्ये दरवर्षी किरकोळ वाढ केली जाते. त्यानुसारच FASTag वार्षिक पासच्या शुल्कातही सुधारणा करण्यात आली आहे. अधिकृत सूत्रांच्या माहितीनुसार, ही दरवाढ नियमित आर्थिक समायोजनाचा भाग असल्यामुळे वाहनचालकांवर फार मोठा आर्थिक परिणाम होणार नाही.
यासोबतच वाहनचालकांसाठी एक महत्त्वाची माहिती म्हणजे 31 मार्च 2026 पर्यंत जर त्यांनी FASTag वार्षिक पासचे नूतनीकरण केले तर त्यांना जुन्या दरानुसार म्हणजेच 3,000 रुपयांत पास मिळू शकतो. त्यामुळे अनेक वाहनचालक मार्च महिन्याच्या अखेरीपूर्वीच पास रिचार्ज करण्याचा विचार करत आहेत.एकूणच, 1 एप्रिल 2026 पासून लागू होणाऱ्या या दरवाढीमुळे राष्ट्रीय महामार्गांवर नियमित प्रवास करणाऱ्या लाखो वाहनचालकांवर किरकोळ आर्थिक परिणाम होणार आहे. मात्र FASTag प्रणालीमुळे प्रवास अधिक जलद, सोयीस्कर आणि पारदर्शक झाला असल्यामुळे वाहनचालक या बदलाला सहज स्वीकारतील, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
