स्मशानभूमीत उलगडलेलं जीवनतत्त्वज्ञान: आयुष भिडेचा ‘घोर’ दीर्घांक प्रेक्षकांना विचार करायला लावणारा प्रयोग
मुंबईतील प्रबोधनकार ठाकरे नाट्यगृहाच्या मिनी ऑडिटोरिअममध्ये नुकताच सादर झालेला ‘घोर’ हा दीर्घांक केवळ एक नाट्यप्रयोग न राहता, जीवन आणि मृत्यू यांच्यातील सूक्ष्म सीमारेषा उलगडणारा एक गूढ, विचारप्रवृत्त करणारा अनुभव ठरला आहे. ‘आम्ही रंगकर्मी’ या संस्थेने सादर केलेल्या या प्रायोगिक नाट्याने प्रेक्षकांना एका वेगळ्याच भावविश्वात नेले.
अभिनेता आयुष आशिष भिडे याने या दीर्घांकात केवळ मुख्य भूमिका साकारली नाही, तर दिग्दर्शनाची जबाबदारीही अत्यंत समर्थपणे पेलली आहे. त्याच्या अभिनयातील ताकद, भूमिकेतील खोलवर जाऊन केलेला अभ्यास आणि रंगमंचावरील प्रभावी वावर यामुळे ‘घोर’ प्रेक्षकांच्या मनात दीर्घकाळ घर करून राहणारा प्रयोग ठरतो.
Related News
स्मशानभूमीतील कथा: वेगळं पण वास्तववादी विश्व
‘घोर’ या दीर्घांकाची कथा पारंपरिक नाट्यविषयांपेक्षा पूर्णपणे वेगळी आहे. प्रेत जाळण्यासाठी लाकडांची जुळवाजुळव करणारा एक अघोरीबाबा, अचानक स्मशानात येणारी एक आधुनिक तरुणी आणि नंतर भेटणारी एक गावरान स्त्री—या तीन व्यक्तिरेखांभोवती संपूर्ण नाट्य फिरतं.
या नाटकात स्मशानभूमी ही केवळ मृत्यूचं प्रतीक नसून, जीवनाच्या सत्याशी सामना घडवणारी जागा म्हणून समोर येते. सुरुवातीला साध्या संवादांपासून सुरू झालेली कथा हळूहळू तत्त्वज्ञान, अस्तित्व, श्रद्धा आणि सामाजिक दृष्टिकोन या स्तरांपर्यंत पोहोचते.अघोरीबाबाच्या तोंडी असलेला “शंभो”चा जयघोष हा केवळ धार्मिक उद्गार न राहता, जीवन-मृत्यूच्या चक्राला समजून घेण्याचा एक भावनिक मार्ग ठरतो.
तीन व्यक्तिरेखा – तीन वेगवेगळ्या जगाचा संघर्ष
‘घोर’ची खरी ताकद त्यातील तीन प्रमुख व्यक्तिरेखांमध्ये आहे.
1. अघोरीबाबा (आयुष भिडे)
अघोरीबाबाच्या भूमिकेत आयुष भिडे पूर्णपणे हरवून गेलेला दिसतो. स्मशानात राहणारा, मृत्यूशी सतत संवाद साधणारा आणि जीवनाकडे वेगळ्या नजरेने पाहणारा हा पात्र त्याने अत्यंत ताकदीने साकारला आहे.त्याच्या देहबोलीपासून ते आवाजातील चढ-उतारापर्यंत प्रत्येक गोष्ट भूमिकेला न्याय देणारी आहे. दीड तास रंगमंचावर सतत उपस्थित राहूनही त्याची ऊर्जा कमी होत नाही, हे विशेष उल्लेखनीय आहे.
2. आधुनिक युवती (सायली गावंड)
सायली गावंडने साकारलेली आधुनिक युवती ही आजच्या पिढीचे प्रतिनिधित्व करते. स्मशानभूमीसारख्या गूढ ठिकाणी बिनधास्तपणे प्रवेश करणारी ही व्यक्तिरेखा तर्क, विज्ञान आणि भावनांचा संघर्ष उभा करते.तिच्या संवादातून जीवनाकडे पाहण्याचा आधुनिक दृष्टिकोन स्पष्टपणे जाणवतो.
3. गावरान स्त्री (नीरजा वर्तक)
नीरजा वर्तक यांनी साकारलेली गावरान स्त्री ही ग्रामीण जीवनाची, साधेपणाची आणि अनुभवसंपन्नतेची प्रतिनिधी आहे. तिच्या भाषेतून हास्य निर्माण होतं, पण त्याच वेळी ती जीवनाच्या गंभीर पैलूंवर प्रकाश टाकते.या तीन व्यक्तिरेखांमधील संवादच ‘घोर’ला एक वेगळं परिमाण देतो.
प्रायोगिक रंगभूमीचा प्रभावी प्रयोग
‘घोर’ हा दीर्घांक पारंपरिक नाट्यरचनेपासून पूर्णपणे वेगळा आहे. फक्त तीन कलाकारांच्या जोरावर उभा राहिलेला हा प्रयोग प्रेक्षकांना खिळवून ठेवतो.नेपथ्य, प्रकाशयोजना आणि पार्श्वसंगीत यांचा अत्यंत प्रभावी वापर करण्यात आला आहे. स्मशानभूमीचे वातावरण निर्माण करण्यासाठी वापरलेली लाकडं, गोण्या आणि शवयात्रेचे दृश्य हे सर्व वास्तववादी अनुभव देतात.गूढ अंधार निर्माण करणारी प्रकाशयोजना आणि पार्श्वसंगीतातील सूक्ष्मता प्रेक्षकांना एका वेगळ्याच मानसिक अवस्थेत घेऊन जाते.
आयुष भिडेचा दिग्दर्शकीय दृष्टिकोन
दिग्दर्शक म्हणून आयुष भिडेने अत्यंत संतुलित आणि सखोल दृष्टिकोन दाखवला आहे. प्रायोगिक रंगभूमीवर काम करताना मर्यादित साधनसामग्रीतही प्रभाव निर्माण करता येतो, हे त्याने सिद्ध केले आहे.त्याच्या मते, ‘घोर’ हा केवळ नाट्यप्रयोग नसून, प्रेक्षकांना स्वतःच्या अस्तित्वाबद्दल विचार करायला लावणारा अनुभव आहे.
तांत्रिक बाजूंचं कौतुक
या नाटकाच्या यशामध्ये तांत्रिक टीमचं योगदानही महत्त्वाचं आहे.
- प्रकाशयोजना: कैलास ठाकूर, कुणाल खुटकर
- रंगभूषा: शरद विचारे
- पार्श्वसंगीत: मिहिर जोग
- संगीत संयोजन: अजय देसाई, प्रज्ञा गावंड
- नेपथ्य: यश जाधव, शुभम जाधव
- वेशभूषा: गौतमी दातार, पूर्व फडके
या सर्वांनी मिळून एक गूढ, वास्तववादी आणि प्रभावी वातावरण निर्माण केलं आहे.
प्रेक्षकांची प्रतिक्रिया
प्रयोगानंतर प्रेक्षकांकडून मिळालेल्या प्रतिक्रिया अत्यंत सकारात्मक होत्या. अनेकांनी हे नाटक “मनाला हादरवून टाकणारं अनुभव” असल्याचं म्हटलं.विशेषतः अघोरीबाबाच्या भूमिकेतील संवाद, स्मशानभूमीचं वास्तववादी चित्रण आणि तीन व्यक्तिरेखांमधील तत्त्वचर्चा याचं प्रेक्षकांनी कौतुक केलं.
आयुष भिडे : घोर’ हा दीर्घांक मराठी प्रायोगिक रंगभूमीवरील एक महत्त्वपूर्ण टप्पा ठरतो. जीवन, मृत्यू, श्रद्धा आणि आधुनिक विचारसरणी यांचा संगम या नाटकात प्रभावीपणे मांडला गेला आहे.आयुष भिडेचा अभिनय आणि दिग्दर्शन दोन्हीही या प्रयोगाला उंचीवर नेतात. मराठी रंगभूमीवर अशा प्रकारचे प्रयोग प्रेक्षकांना केवळ मनोरंजन देत नाहीत, तर विचार करायला भाग पाडतात—हे ‘घोर’ने पुन्हा एकदा सिद्ध केले आहे.
आयुष भिडे : ‘घोर’ हा दीर्घांक मराठी प्रायोगिक रंगभूमीवरील एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि वेगळा टप्पा ठरतो. स्मशानभूमीच्या पार्श्वभूमीवर उभं राहिलेलं हे नाट्य केवळ एक कथा सांगत नाही, तर जीवन आणि मृत्यू यामधील सूक्ष्म सीमारेषा, माणसाच्या श्रद्धा, भीती आणि आधुनिक विचारसरणी यांचा सखोल विचार प्रेक्षकांसमोर मांडतं. या नाटकातून माणसाच्या अस्तित्वाचा प्रश्न अधिक तीव्रतेने अधोरेखित होतो.
आयुष भिडे यांनी साकारलेला अघोरीबाबा हा पात्र आणि त्याचं दिग्दर्शन दोन्हीही या प्रयोगाला एक वेगळी उंची देतात. त्यांच्या अभिनयातील आत्मसात केलेली ताकद, संवादफेक आणि रंगमंचावरील प्रभावी उपस्थिती प्रेक्षकांना शेवटपर्यंत खिळवून ठेवते. मर्यादित व्यक्तिरेखा असूनही नाटकाचा परिणाम व्यापक आणि दीर्घकालीन वाटतो.
‘घोर’ हे सिद्ध करतं की प्रायोगिक रंगभूमी ही केवळ मनोरंजनाची माध्यम नसून, ती विचारांना चालना देणारी, समाजाकडे पाहण्याचा नवा दृष्टिकोन देणारी एक प्रभावी कला आहे. अशा प्रकारचे प्रयोग प्रेक्षकांना केवळ पाहण्यापुरते मर्यादित ठेवत नाहीत, तर त्यांना अंतर्मुख होण्यास भाग पाडतात.
read also : https://ajinkyabharat.com/terrible-jcb-tire-explosion-2-dead/
