संत ज्ञानेश्वर महाराजांच्या आषाढी वारी पालखी सोहळ्यापूर्वी माऊलींच्या रथाच्या बैलजोडीच्या मानावरून सुरू झालेला वाद अखेर सामंजस्याने मिटला आहे. आळंदी देवस्थान कमिटीच्या मध्यस्थीमुळे रानवडे कुटुंबातील मतभेद दूर झाले असून वारीच्या इतिहासात पहिल्यांदाच एकाच घरातील तिघांना रथ ओढण्याचा मान देण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेण्यात आला आहे. या निर्णयानुसार यंदाच्या पालखी सोहळ्यात तीन वेगवेगळ्या जिल्ह्यांमध्ये तीन बैलजोड्या माऊलींचा रथ ओढणार आहेत.
या निर्णयामुळे केवळ रानवडे कुटुंबातील वाद संपुष्टात आला नाही, तर वारकरी संप्रदायातील एकोपा, समन्वय आणि परंपरेचा आदर जपण्याचा संदेशही देण्यात आला आहे. त्यामुळे यंदाची आषाढी वारी एका ऐतिहासिक निर्णयाची साक्षीदार ठरणार आहे.
नेमका वाद कशामुळे निर्माण झाला?
दरवर्षी संत ज्ञानेश्वर महाराजांच्या पालखी रथाला बैलजोडी जुंपण्याचा मान विशिष्ट घराण्याला दिला जातो. यंदा हा मान रानवडे कुटुंबाला देण्यात आला होता. त्यासाठी बैलजोडी निवड समितीने तुळशीराम ज्ञानोबा रानवडे आणि हर्षवर्धन प्रदीप रानवडे यांच्या नावांची शिफारस केली होती.
Related News
मात्र, उमेश लक्ष्मण रानवडे यांचे नाव या यादीत नसल्यामुळे त्यांनी नाराजी व्यक्त केली. यंदाचा मान संपूर्ण घराण्याचा असताना आपल्या कुटुंबाला डावलण्यात आल्याचा आरोप त्यांनी केला. यामुळे हा वाद चांगलाच चर्चेत आला.
उपोषणाचा मार्ग स्वीकारला
आपल्याला वैयक्तिक मान मिळावा, अशी अपेक्षा नसून माऊलींच्या सेवेत आपल्या बैलजोडीचा सहभाग असावा, अशी भूमिका उमेश रानवडे यांनी मांडली. आपल्या भावना व्यक्त करण्यासाठी त्यांनी बैलजोडीसह आळंदीतील संत ज्ञानेश्वर महाराजांच्या संजीवन समाधी मंदिराबाहेर सहकुटुंब उपोषण सुरू केले.
या उपोषणामुळे वारकरी, भाविक आणि स्थानिक प्रशासनाचे लक्ष या प्रश्नाकडे वेधले गेले. पालखी सोहळ्याच्या पार्श्वभूमीवर हा वाद अधिक वाढू नये, यासाठी आळंदी देवस्थान कमिटीने तातडीने मध्यस्थी करण्याचा निर्णय घेतला.
देवस्थान कमिटीने काढला ऐतिहासिक तोडगा
दोन्ही बाजूंची भूमिका ऐकल्यानंतर आळंदी देवस्थान कमिटीने सकारात्मक आणि सर्वसमावेशक निर्णय घेतला. रानवडे कुटुंबातील तिन्ही सदस्यांना जिल्हानिहाय रथ ओढण्याचा मान देण्यात आला.
त्यानुसार,
- पुणे जिल्ह्यात पालखी जाताना आणि परतताना हर्षवर्धन प्रदीप रानवडे यांच्या बैलजोडीला मान मिळणार आहे.
- सातारा जिल्ह्यात उमेश लक्ष्मण रानवडे यांच्या बैलजोडीला रथ ओढण्याची संधी मिळणार आहे.
- सोलापूर जिल्ह्यात तुळशीराम ज्ञानोबा रानवडे यांच्या बैलजोडीला हा मान देण्यात आला आहे.
या निर्णयामुळे सर्व संबंधितांनी समाधान व्यक्त केले असून उपोषणही मागे घेण्यात आले आहे.
वारीच्या इतिहासात पहिल्यांदाच घडणार अशी घटना
संत ज्ञानेश्वर महाराजांच्या पालखी सोहळ्याला अनेक शतकांची परंपरा लाभली आहे. या परंपरेत बैलजोडीचा मान अत्यंत प्रतिष्ठेचा मानला जातो. मात्र, आतापर्यंत एकाच घरातील तिघांना वेगवेगळ्या टप्प्यांमध्ये रथ ओढण्याची संधी देण्यात आल्याची नोंद नाही.
यंदाच्या निर्णयामुळे वारीच्या इतिहासात पहिल्यांदाच तीन बैलजोड्या माऊलींचा रथ ओढणार आहेत. त्यामुळे हा निर्णय ऐतिहासिक मानला जात आहे.
सेवेला प्राधान्य, मानाला नाही
उमेश रानवडे यांनी उपोषणादरम्यान स्पष्ट केले होते की, त्यांचा उद्देश कोणाशी स्पर्धा करण्याचा नाही. माऊलींची सेवा करण्याची संधी मिळावी, एवढीच त्यांची इच्छा आहे. देवस्थान कमिटीच्या निर्णयामुळे त्यांची ही भावना पूर्ण झाली असून त्यांनी समाधान व्यक्त केले आहे.
या निर्णयामुळे रानवडे कुटुंबातील सर्व सदस्यांमध्ये पुन्हा एकदा सलोखा निर्माण झाला आहे. वारकरी संप्रदायातही या निर्णयाचे स्वागत होत आहे.
वारकरी संप्रदायात समाधानाचे वातावरण
पालखी सोहळ्यापूर्वी निर्माण झालेला हा वाद अनेक भाविकांसाठी चिंतेचा विषय बनला होता. मात्र, सामोपचाराने तोडगा निघाल्याने वारकरी संप्रदायात समाधानाचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
वारकरी परंपरेत सेवा, समर्पण, त्याग आणि एकोपा यांना सर्वोच्च स्थान आहे. त्यामुळे वादापेक्षा संवादातून मार्ग काढण्याची भूमिका अनेकांनी योग्य असल्याचे म्हटले आहे.
पालखी सोहळ्याचा मार्ग मोकळा
वाद मिटल्यामुळे संत ज्ञानेश्वर महाराजांच्या पालखी सोहळ्याच्या तयारीला वेग आला आहे. लाखो वारकरी आषाढी एकादशीच्या निमित्ताने पंढरपूरकडे पायी प्रस्थान करतात. या सोहळ्यात रथाला जुंपली जाणारी बैलजोडी ही श्रद्धा आणि परंपरेचे महत्त्वाचे प्रतीक मानली जाते.
यंदा तीन वेगवेगळ्या जिल्ह्यांमध्ये तीन बैलजोड्या रथ ओढणार असल्याने हा पालखी सोहळा अधिक विशेष ठरणार आहे.
परंपरा आणि सामंजस्याचा सुंदर मिलाफ
आळंदी देवस्थान कमिटीने घेतलेल्या निर्णयामुळे परंपरेचा सन्मान राखतानाच सर्व संबंधितांना न्याय देण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे. त्यामुळे भविष्यात अशा वादांवर संवाद आणि समन्वयातून तोडगा काढण्याचा आदर्श या निर्णयातून समोर आला आहे.
वारकरी संप्रदायात सेवा हीच सर्वोच्च मानली जाते. त्याच भावनेतून घेतलेल्या या निर्णयामुळे माऊलींच्या पालखी सोहळ्याचे पावित्र्य कायम राहिले असून लाखो भाविकांमध्ये आनंदाचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
यंदाची आषाढी वारी त्यामुळे केवळ भक्ती, श्रद्धा आणि परंपरेसाठीच नव्हे, तर ऐतिहासिक निर्णयामुळेही कायम स्मरणात राहणार आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/pune-nashik-mahamargavar-horrific-accident-involving-3-vehicles-1-dead/
