चंद्रावर पाऊल ठेवण्यापूर्वी पृथ्वीच्या कक्षेत ‘अग्निपरीक्षा’; NASA Artemis-3 साठी तगडी टीम सज्ज
मानवाला पुन्हा एकदा चंद्राच्या पृष्ठभागावर उतरवण्याच्या दिशेने अमेरिकन अंतराळ संस्था नासा (NASA) वेगाने वाटचाल करत आहे. याच पार्श्वभूमीवर नासाने आपल्या महत्त्वाकांक्षी ‘आर्टेमिस-3’ (Artemis III) मोहिमेसाठी अंतराळवीरांची अधिकृत घोषणा केली आहे. 2027 मध्ये होणाऱ्या या मोहिमेत पृथ्वीच्या कक्षेत अत्यंत गुंतागुंतीच्या आणि आव्हानात्मक चाचण्या घेतल्या जाणार असून, या चाचण्यांच्या यशावर भविष्यातील चंद्र मोहिमांचे यश अवलंबून असेल.
नासाच्या घोषणेनुसार, अनुभवी अंतराळवीर रँडी ब्रेसनिक यांच्याकडे मोहिमेच्या कमांडरपदाची जबाबदारी सोपवण्यात आली आहे. युरोपियन स्पेस एजन्सीचे (ESA) अंतराळवीर लुका परमिटानो हे पायलट म्हणून काम पाहतील. तर फ्रँक रुबियो आणि आंद्रे डगलस हे मिशन स्पेशालिस्ट म्हणून मोहिमेचा महत्त्वाचा भाग असतील.
Related News
NASA मानवाच्या चंद्रप्रवासातील नवा अध्याय
1972 मध्ये अपोलो-17 मोहिमेनंतर कोणताही मानव चंद्रावर उतरलेला नाही. जवळपास पाच दशकांनंतर नासा ‘आर्टेमिस’ कार्यक्रमाद्वारे मानवाला पुन्हा चंद्रावर पाठवण्याची तयारी करत आहे. मात्र यावेळी केवळ चंद्रावर जाणे हे उद्दिष्ट नसून चंद्रावर दीर्घकालीन उपस्थिती निर्माण करणे आणि भविष्यातील मंगळ मोहिमांसाठी आवश्यक तंत्रज्ञान विकसित करणे हा व्यापक उद्देश आहे.
आर्टेमिस कार्यक्रमामुळे अंतराळ संशोधनाच्या नव्या युगाची सुरुवात होणार असल्याचे मानले जात आहे. या कार्यक्रमांतर्गत चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर मानवाला उतरवण्याचा नासाचा मानस आहे. हा प्रदेश वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो कारण येथे बर्फाच्या स्वरूपात पाण्याचे अस्तित्व असल्याची शक्यता व्यक्त केली जाते.
NASA Artemis-3 : पृथ्वीच्या कक्षेत होणार मोठी कसोटी
आर्टेमिस-3 मोहिमेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे पृथ्वीच्या निम्न कक्षेत (Low Earth Orbit) होणाऱ्या ‘स्पेस रेंडेवू’ आणि ‘डॉकिंग’ चाचण्या.
या प्रक्रियेमध्ये स्वतंत्रपणे प्रक्षेपित करण्यात आलेली दोन किंवा अधिक अंतराळयाने एकमेकांच्या जवळ आणली जातात आणि त्यानंतर त्यांना अचूकपणे जोडले जाते. अंतराळातील ही प्रक्रिया अत्यंत गुंतागुंतीची मानली जाते कारण हजारो किलोमीटर प्रतितास वेगाने प्रवास करणाऱ्या यानांचे अचूक नियंत्रण करावे लागते.
स्पेसएक्स आणि ब्लू ओरिजिन यांच्याकडून विकसित करण्यात येणाऱ्या लँडर्ससोबत या चाचण्या पार पडणार आहेत. या चाचण्या यशस्वी झाल्यास भविष्यातील चंद्र लँडिंगसाठी आवश्यक तांत्रिक विश्वासार्हता सिद्ध होईल.
2028 मधील ऐतिहासिक लँडिंगचा पाया
2027 मधील या चाचण्या प्रत्यक्षात 2028 मध्ये होणाऱ्या चंद्र मोहिमेचा पाया ठरणार आहेत. नासाच्या दीर्घकालीन योजनेनुसार, चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर मानव उतरवण्याचा महत्त्वाकांक्षी प्रयत्न केला जाणार आहे.
दक्षिण ध्रुवावरील मोहिमेमुळे चंद्रावरील नैसर्गिक संसाधनांचा अभ्यास करता येणार असून भविष्यात तेथे कायमस्वरूपी मानवी तळ उभारण्याच्या दिशेनेही पाऊल टाकले जाऊ शकते.
NASA Artemis-3 : कमांडर रँडी ब्रेसनिक यांच्यावर मोठी जबाबदारी
रँडी ब्रेसनिक हे नासाचे अनुभवी अंतराळवीर असून त्यांनी यापूर्वी अनेक अंतराळ मोहिमांमध्ये सहभाग घेतला आहे. त्यांच्या नेतृत्वाखाली आर्टेमिस-3 मोहीम पार पडणार असल्यामुळे नासाला मोठा आत्मविश्वास आहे.अंतराळ मोहिमांतील त्यांचा अनुभव, संकट व्यवस्थापन कौशल्य आणि तांत्रिक ज्ञान यामुळे ते या मोहिमेसाठी सर्वोत्तम पर्याय मानले जात आहेत.
लुका परमिटानो यांची महत्त्वाची भूमिका
युरोपियन स्पेस एजन्सीचे लुका परमिटानो हे जगातील अनुभवी अंतराळवीरांपैकी एक आहेत. त्यांनी आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर (ISS) दीर्घकाळ वास्तव्य केले आहे.
आर्टेमिस-3 मोहिमेत पायलट म्हणून त्यांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असणार आहे. पृथ्वीच्या कक्षेतील डॉकिंग ऑपरेशन्स आणि अंतराळयान नियंत्रणामध्ये त्यांचा अनुभव उपयोगी पडणार आहे.
फ्रँक रुबियो आणि आंद्रे डगलस यांची निवड का महत्त्वाची?
फ्रँक रुबियो यांनी दीर्घकालीन अंतराळ मोहिमांमध्ये सहभाग घेतला असून मानवी शरीरावर होणाऱ्या अंतराळातील परिणामांचा अभ्यास करण्यासाठी त्यांचे योगदान महत्त्वाचे ठरले आहे.
दुसरीकडे, आंद्रे डगलस हे तुलनेने तरुण असले तरी तांत्रिक कौशल्य आणि संशोधनातील अनुभवामुळे त्यांची निवड करण्यात आली आहे. नवीन पिढीच्या अंतराळवीरांचे प्रतिनिधित्व करणारे डगलस भविष्यातील मोहिमांमध्येही महत्त्वाची भूमिका बजावतील.
आंतरराष्ट्रीय सहकार्याचा नवा आदर्श
आर्टेमिस कार्यक्रम केवळ अमेरिकेपुरता मर्यादित नाही. या मोहिमेत युरोपियन स्पेस एजन्सी, कॅनडा, जपान आणि इतर अनेक देशांचे सहकार्य आहे.
अंतराळ संशोधनामध्ये जागतिक भागीदारीचे महत्त्व वाढत असताना आर्टेमिस कार्यक्रम हे त्याचे उत्तम उदाहरण ठरत आहे. विविध देशांची तांत्रिक क्षमता, अनुभव आणि संसाधने एकत्र आणून मानवाच्या अंतराळ संशोधनाला नवीन दिशा दिली जात आहे.
मंगळ मोहिमेकडे वाटचाल
NASA तज्ज्ञांच्या मते, आर्टेमिस कार्यक्रम हा मंगळ ग्रहावर मानव पाठवण्याच्या अंतिम उद्दिष्टाचा महत्त्वाचा टप्पा आहे.चंद्रावर दीर्घकालीन तळ उभारण्यात यश मिळाल्यास तेथून मंगळ मोहिमेसाठी आवश्यक तंत्रज्ञान, इंधन निर्मिती आणि संसाधन व्यवस्थापनाच्या प्रयोगांना चालना मिळेल.
अंतराळ संशोधनातील नवे युग
NASA चे प्रशासक जेरेड आयझॅकमन यांनी या मोहिमेला मानवाच्या अंतराळ प्रवासातील नवा अध्याय असे संबोधले आहे. त्यांच्या मते, आर्टेमिस-3 ही मोहीम केवळ चंद्र मोहिमेपुरती मर्यादित नसून भविष्यातील अंतराळ संशोधनाचा पाया घालणारी ठरणार आहे.मानवाला पुन्हा चंद्रावर पोहोचवण्याच्या दिशेने सुरू असलेल्या या प्रयत्नांमुळे विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि जागतिक सहकार्याला नवी ऊर्जा मिळणार आहे.
read aslo : https://ajinkyabharat.com/the-accused-of-raping-and-blackmailing-5-women-was-arrested-from-delhi-airport/
