2 ऑगस्टला शतकातील सर्वात मोठे खग्रास सूर्यग्रहण; 6 मिनिटे 23 सेकंद दिवसाच होणार अंधार, भारतातून मात्र दिसणार नाही
75 वर्षांनंतर दुर्मिळ खगोलीय घटना; युरोप, उत्तर आफ्रिका आणि सौदी अरेबियासह अनेक देशांमध्ये दिसणार अद्भुत नजारा
2 ऑगस्टला शतकातील सर्वात मोठे सूर्यग्रहण : 2 ऑगस्ट 2026 रोजी जगभरातील खगोलप्रेमींसाठी अत्यंत महत्त्वाची आणि दुर्मिळ खगोलीय घटना घडणार आहे. या दिवशी 21 व्या शतकातील सर्वात प्रदीर्घ खग्रास सूर्यग्रहण अनुभवायला मिळणार असून, काही ठिकाणी तब्बल 6 मिनिटे 23 सेकंद सूर्य पूर्णपणे चंद्रामागे झाकला जाणार आहे. त्यामुळे दिवसाच काही काळ अंधाराचे साम्राज्य पसरल्याचे चित्र पाहायला मिळेल. विशेष म्हणजे हे ग्रहण भारतातून दिसणार नसले तरी युरोप, उत्तर आफ्रिका, अटलांटिक महासागर परिसर आणि सौदी अरेबियासह अनेक देशांमध्ये नागरिकांना हा दुर्मिळ अनुभव घेता येणार आहे.
हे ग्रहण खगोलशास्त्रज्ञांसाठीही अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहे. सूर्याच्या बाह्य वातावरणाचा म्हणजेच कोरोनाचा अभ्यास करण्यासाठी अशी संधी फार क्वचित मिळते. त्यामुळे जगभरातील विविध अंतराळ संस्था आणि वेधशाळांनी या घटनेच्या अभ्यासासाठी विशेष तयारी केली आहे.
6 मिनिटांहून अधिक काळ सूर्य पूर्णपणे झाकला जाणार
2 ऑगस्ट रोजी होणारे हे खग्रास सूर्यग्रहण काही ठिकाणी 6 मिनिटे 23 सेकंद, तर काही भागात सुमारे 6 मिनिटे 19 सेकंद टिकणार असल्याची माहिती खगोल अभ्यासकांनी दिली आहे. सामान्यतः खग्रास सूर्यग्रहणाचा कालावधी कमी असतो. मात्र यावेळी पृथ्वी, चंद्र आणि सूर्य यांची स्थिती अशी असणार आहे की चंद्र सूर्याला पूर्णपणे झाकेल आणि दिवसाच काही मिनिटे अंधार पसरलेला दिसेल.
Related News
Bajaj Pulsar चा नवा अवतार! 12 ऑगस्टला होणार मोठा धमाका
15 वर्षीय वैभव सूर्यवंशीला मोठं गिफ्ट; दुलीप ट्रॉफीत मिळाली उपकर्णधारपदाची जबाबदारी
CWG 2026 : “मी मैदानावर नसलो तरी…” रौप्य जिंकल्यानंतर नीरज चोप्राचं मोठं विधान
शिवसेनेचं चिन्ह आपल्यालाच मिळणार; नाही मिळालं तर गोठवलं जाईल, उद्धव ठाकरेंचं मोठं विधान
Broccoli फक्त सॅलडसाठी नाही! या 5 भन्नाट रेसिपी आरोग्यासोबत चवही वाढवतील
या काळात आकाशात तारेही काही प्रमाणात दिसू शकतात. पक्षी आपल्या घरट्यांकडे परतताना दिसू शकतात, तर वातावरणात अचानक गारवा जाणवू शकतो. अशा घटना प्रत्येक खग्रास सूर्यग्रहणादरम्यान अनुभवायला मिळतात.
ग्रहणाचा मार्ग कुठून जाणार?
या सूर्यग्रहणाची सुरुवात अटलांटिक महासागरातून होणार आहे. त्यानंतर ग्रहणाची सावली उत्तर आफ्रिका, मोरोक्को, अल्जेरिया, ट्युनिशिया, लिबिया, इजिप्त, सुदान, सोमालिया आणि पुढे सौदी अरेबिया या भागांवरून जाणार आहे. याशिवाय युरोपमधील काही देशांमध्येही हे ग्रहण अंशतः किंवा पूर्ण स्वरूपात पाहता येणार आहे.
विशेषतः सौदी अरेबियामध्ये हे ग्रहण अत्यंत स्पष्टपणे दिसण्याची शक्यता असून, तेथील नागरिकांसह जगभरातील हजारो पर्यटक या ऐतिहासिक घटनेचे साक्षीदार होण्यासाठी आधीपासूनच नियोजन करत आहेत.
भारतातून हे सूर्यग्रहण दिसणार नाही
भारतातील खगोलप्रेमींसाठी मात्र एक निराशाजनक बाब म्हणजे हे खग्रास सूर्यग्रहण भारतातून दिसणार नाही. ग्रहणाचा मार्ग भारताच्या भौगोलिक सीमांपासून दूर असल्यामुळे देशातील कोणत्याही भागातून या घटनेचे थेट निरीक्षण करता येणार नाही.
तरीही अनेक वैज्ञानिक संस्था आणि वेधशाळा ऑनलाइन थेट प्रक्षेपणाच्या माध्यमातून हे ग्रहण नागरिकांपर्यंत पोहोचविण्याची तयारी करत आहेत. त्यामुळे भारतातील नागरिकांनाही डिजिटल माध्यमातून या अद्भुत खगोलीय घटनेचा अनुभव घेता येणार आहे.
खग्रास सूर्यग्रहण म्हणजे नेमके काय?
सूर्य, चंद्र आणि पृथ्वी हे तिन्ही खगोलीय पिंड एका सरळ रेषेत आले आणि चंद्र पृथ्वी व सूर्याच्या मध्ये आला, तर सूर्यग्रहण होते. जेव्हा चंद्र सूर्याला पूर्णपणे झाकतो, तेव्हा त्याला खग्रास सूर्यग्रहण असे म्हणतात.
या काळात सूर्याचा तेजस्वी भाग पूर्णपणे झाकला जातो आणि फक्त त्याचे बाह्य वातावरण म्हणजेच सौर कोरोना दिसू लागते. ही घटना अत्यंत दुर्मिळ असल्याने वैज्ञानिकांसाठी तिचे मोठे महत्त्व आहे.
शास्त्रज्ञांसाठी मोठी संधी
या ग्रहणादरम्यान जगभरातील वैज्ञानिक सूर्याच्या कोरोनाचा, सौर वाऱ्यांचा, चुंबकीय क्षेत्रातील बदलांचा आणि इतर अनेक खगोलीय प्रक्रियांचा अभ्यास करणार आहेत. अशा प्रकारच्या निरीक्षणांमुळे सूर्याच्या कार्यपद्धतीविषयी अधिक माहिती मिळते आणि भविष्यातील सौर वादळांचा अंदाज बांधण्यास मदत होते.
अनेक संशोधन संस्था विशेष दुर्बिणी, कॅमेरे आणि इतर आधुनिक उपकरणांच्या मदतीने या ग्रहणाचे निरीक्षण करणार आहेत. त्यामुळे हे ग्रहण केवळ सर्वसामान्यांसाठीच नव्हे तर वैज्ञानिक जगतासाठीही अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहे.
75 वर्षांनंतरचा दुर्मिळ योग
सौदी अरेबियातून इतक्या मोठ्या कालावधीचे खग्रास सूर्यग्रहण पाहण्याची संधी तब्बल 75 वर्षांनंतर मिळत असल्याचे सांगितले जात आहे. त्यामुळे या घटनेला ऐतिहासिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे. जगभरातील खगोलप्रेमी, छायाचित्रकार आणि संशोधक या दुर्मिळ क्षणाचे साक्षीदार होण्यासाठी विविध देशांमध्ये पोहोचत आहेत.
याशिवाय 2026 मध्ये सूर्यग्रहणासोबतच चंद्रग्रहणाचाही योग येत असल्यामुळे हे वर्ष खगोलशास्त्राच्या दृष्टीने विशेष ठरत आहे.
ग्रहण पाहताना घ्यावी काळजी
ज्या देशांमध्ये हे ग्रहण दिसणार आहे, तेथील नागरिकांनी ग्रहण पाहताना विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे. कोणत्याही परिस्थितीत सूर्यकडे थेट उघड्या डोळ्यांनी पाहू नये. प्रमाणित सोलर व्ह्यूइंग ग्लासेस किंवा विशेष सौर फिल्टर असलेल्या दुर्बिणींचाच वापर करावा. चुकीच्या पद्धतीने ग्रहण पाहिल्यास डोळ्यांना कायमस्वरूपी इजा होऊ शकते.
खगोलप्रेमींसाठी अविस्मरणीय पर्व
2 ऑगस्ट 2026 रोजी होणारे हे खग्रास सूर्यग्रहण 21 व्या शतकातील सर्वात महत्त्वाच्या खगोलीय घटनांपैकी एक मानले जात आहे. दिवसाच काही मिनिटे अंधार पसरवणारा हा निसर्गाचा अद्भुत चमत्कार जगभरातील लाखो लोकांना अनुभवता येणार आहे. भारतातून हे ग्रहण दिसणार नसले तरी ऑनलाइन माध्यमातून त्याचे थेट दर्शन घेण्याची संधी उपलब्ध होणार आहे. वैज्ञानिक संशोधन, खगोल निरीक्षण आणि निसर्गातील अद्भुत घटना यांचा संगम असलेले हे सूर्यग्रहण अनेक वर्षे स्मरणात राहील.
