मध्यपूर्वेत तणाव शमला? होर्मूज सामुद्रधुनी पुन्हा सुरू होण्याची शक्यता; सौदीच्या मध्यस्थीने मोठा ब्रेकथ्रू
मध्यपूर्वेतील दीर्घकाळ सुरू असलेल्या तणावानंतर आता परिस्थिती काहीशी निवळण्याची चिन्हे दिसू लागली आहेत. अमेरिका, इस्त्रायल आणि इराण यांच्यात तब्बल 39 दिवस सुरू असलेल्या संघर्षानंतर युद्धविराम जाहीर करण्यात आला असला, तरी जगासाठी सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा ठरलेली Strait of Hormuz ही सामुद्रधुनी अजूनही पूर्णपणे सुरू झालेली नाही. मात्र, ताज्या घडामोडींनुसार लवकरच ही धुनी पुन्हा वाहतुकीसाठी खुली होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
जागतिक ऊर्जा संकटाची भीती
होर्मूज सामुद्रधुनी ही जगातील सर्वात महत्त्वाच्या तेल वाहतुकीच्या मार्गांपैकी एक आहे. जगातील मोठ्या प्रमाणावर कच्चे तेल आणि गॅस याच मार्गाने निर्यात केले जाते. त्यामुळे ही धुनी बंद झाल्यानंतर जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर मोठा परिणाम झाला.
तेलाच्या किमतींमध्ये अस्थिरता वाढली, तर अनेक देशांना ऊर्जा टंचाईचा सामना करावा लागला. विशेषतः आशियाई आणि युरोपियन देशांवर याचा मोठा परिणाम झाला आहे.
Related News
पतीच्या निधनानंतर दोन महिन्यांनी Aruna Irani यांचा भावूक व्हिडीओ; चाहत्यांना म्हणाल्या…
भारतावरील टॅरिफ संकट टळणार? मार्को रुबिओ यांचा मोठा खुलासा!
भारताच्या सीमेजवळ चीनची मोठी खेळी! बांगलादेशचा 335 दशलक्ष डॉलरचा करार
राहुल गांधी यांनी गर्भवती महिला पत्रकाराला धक्का दिला? भाजपचा गंभीर आरोप
ध्रुव राठी महिन्याला 60 लाख कमावतो? 58 कोटींच्या संपत्तीच्या दाव्यामागचं सत्य!
ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्यावरून राहुल गांधी आक्रमक; मोदी सरकारला म्हणाले, “आम्हाला हेच हवंय!”
जगाने श्वास रोखला! ब्रिटिश विमान अचानक 28 हजार फूट खाली, मोठी खळबळ
फ्लायदुबई प्रकरणात मोठा खुलासा; ओमानी सह-पायलटबाबत धक्कादायक माहिती समोर
Green Teaने वाढवा त्वचेचा ग्लो; जाणून घ्या वापरण्याच्या 6 सोप्या पद्धती
17 हजार फुटांवर विमानाची घसरण; मुंबईच्या पायलटने धैर्याने उधळला मोठा कट
दिनो मोरियाची EOWकडून चौकशी; मिठी नदी गाळ उपसा प्रकरणात मोठी अपडेट
मोदींचा कॅप्टन स्मित मच्छार यांच्या कुटुंबीयांशी फोनवरून संवाद; शौर्याला केला सलाम
युद्धविरामानंतरही तणाव कायम
अमेरिका आणि इराण यांच्यात युद्धविराम जाहीर झाला असला, तरी प्रत्यक्ष परिस्थिती तितकी सोपी नव्हती. Iran ने स्पष्ट अट घातली होती की, जोपर्यंत Israel कडून Lebanon वर होणारे हल्ले थांबत नाहीत, तोपर्यंत होर्मूज सामुद्रधुनी उघडली जाणार नाही.
दुसरीकडे, अमेरिकेने देखील या मार्गावर काही प्रमाणात निर्बंध ठेवले होते. त्यामुळे “डबल ब्लॉकेज” निर्माण होऊन जागतिक स्तरावर मोठा तणाव निर्माण झाला होता.
सौदी अरेबियाची निर्णायक भूमिका
या संपूर्ण संघर्षात Saudi Arabia ने महत्त्वाची मध्यस्थी भूमिका बजावली. विशेषतः सौदी अरेबियाचे युवराज Mohammed bin Salman यांनी या प्रक्रियेत सक्रिय सहभाग घेतल्याचे समोर आले आहे.
माहितीनुसार, त्यांनी प्रथम अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांच्याशी संपर्क साधला आणि लेबनॉन-इस्त्रायल संघर्ष थांबवण्यासाठी हस्तक्षेप करण्याची विनंती केली. त्यानंतर त्यांनी इस्त्रायलवरही दबाव आणला, ज्यामुळे अखेर युद्धविराम शक्य झाला.
लेबनॉन-इस्त्रायल युद्धविराम: टर्निंग पॉइंट
गुरुवारी जाहीर झालेला लेबनॉन आणि इस्त्रायलमधील युद्धविराम हा या संपूर्ण घडामोडीतील महत्त्वाचा टर्निंग पॉइंट मानला जात आहे. कारण इराणने याच अटीवर होर्मूज सामुद्रधुनी उघडण्याची तयारी दर्शवली होती.
आता हल्ले थांबल्यामुळे इराणवरही आंतरराष्ट्रीय दबाव वाढत आहे की त्यांनी ही धुनी पुन्हा सुरू करावी.
सध्या मर्यादित वाहतूक सुरू
सध्या इराणकडून होर्मूज सामुद्रधुनीतून दररोज केवळ 15 जहाजांना जाण्याची परवानगी दिली जात आहे. ही संख्या अत्यंत मर्यादित असून, जागतिक गरजांच्या तुलनेत अपुरी आहे.
तथापि, सौदीच्या मध्यस्थीमुळे परिस्थिती सुधारत असल्याचे संकेत मिळत आहेत. त्यामुळे लवकरच ही संख्या वाढवली जाऊ शकते आणि पूर्ण क्षमतेने वाहतूक सुरू होऊ शकते.
सौदीलाही बसला फटका
या संपूर्ण परिस्थितीचा फटका Saudi Arabia सारख्या तेल उत्पादक देशांनाही बसला आहे. होर्मूज मार्ग बंद असल्यामुळे तेल निर्यातीवर परिणाम झाला आणि आर्थिक नुकसान सहन करावे लागले.
यामुळेच सौदी अरेबियाने या संघर्षात सक्रिय मध्यस्थी करण्याचा निर्णय घेतला, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
जागतिक अर्थव्यवस्थेवर परिणाम
होर्मूज सामुद्रधुनी बंद झाल्यामुळे केवळ ऊर्जा क्षेत्रावरच नाही, तर संपूर्ण जागतिक अर्थव्यवस्थेवर परिणाम झाला आहे. तेलाच्या किमती वाढल्यामुळे महागाईत वाढ झाली, तर उत्पादन खर्चही वाढला.
विशेषतः भारतासारख्या तेल आयात करणाऱ्या देशांवर याचा मोठा परिणाम झाला आहे. त्यामुळे ही धुनी पुन्हा सुरू होणे अत्यंत आवश्यक मानले जात आहे.
पुढे काय?
सध्या सर्वांचे लक्ष Iran च्या पुढील भूमिकेकडे लागले आहे. लेबनॉन-इस्त्रायल युद्धविरामानंतर इराणवर आंतरराष्ट्रीय दबाव वाढला आहे.
जर इराणने पूर्णपणे होर्मूज सामुद्रधुनी खुली केली, तर जागतिक ऊर्जा संकट मोठ्या प्रमाणात कमी होऊ शकते. अन्यथा, परिस्थिती पुन्हा तणावपूर्ण होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
मध्यपूर्वेतील संघर्षामुळे निर्माण झालेल्या जागतिक संकटावर आता हळूहळू तोडगा निघताना दिसत आहे. सौदी अरेबियाच्या मध्यस्थीमुळे लेबनॉन आणि इस्त्रायलमध्ये युद्धविराम झाला आणि त्यामुळे होर्मूज सामुद्रधुनी पुन्हा सुरू होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
तथापि, अंतिम निर्णय इराणच्या हातात असल्याने येत्या काही दिवसांत परिस्थिती कोणत्या दिशेने जाते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
