तंदुरी चिकनला वाचवण्याच्या प्रयत्नात लागला ‘बटर चिकन’चा शोध; 80 वर्षांपूर्वीची ही कथा आजही तितकीच चवदार!
आज ‘बटर चिकन’ हे नाव ऐकताच अनेकांच्या तोंडाला पाणी सुटते. भारतातील रेस्टॉरंटपासून ते जगातील मोठ्या शहरांपर्यंत ही डिश प्रचंड लोकप्रिय आहे. पण या चवदार आणि मखमली डिशचा जन्म एखाद्या राजेशाही स्वयंपाकघरात झाला नाही, तर तो एका साध्या ‘जुगाडा’मुळे झाला, हे ऐकून अनेकांना आश्चर्य वाटेल.
ही गोष्ट आहे 1940 च्या दशकातील. त्या काळात भारत-पाकिस्तान फाळणीच्या पार्श्वभूमीवर अनेक लोकांचे जीवन बदलत होते. त्याच काळात एका शेफने केलेला छोटासा प्रयोग आज भारतीय खाद्यसंस्कृतीची ओळख बनला आहे.
Related News
भाज्यांनी भरलेले हेल्दी Pulao : उन्हाळ्यासाठी टॉप 5 रेसिपीज
20 मिनिटांत तयार! प्रोटीनने भरपूर राजस्थानी चिला रायता तुमच्या उन्हाळ्याचा सुपरहिट डिश
घरी बनवा रेस्टॉरंट-स्टाईल Chicken Korma ! या सोप्या टिप्सने मिळेल परफेक्ट चव
10 पारंपरिक भारतीय शरबत : आम पन्ना ते कोकम
भारताच्या प्रसिद्ध आंब्यांचा पाककृतीत योग्य वापर – प्रत्येक प्रजातीसाठी सर्वोत्तम पाककृती
प्रियंका चोप्रा सांगते: पहिल्यांदा मुंबईत येणाऱ्यांनी ट्राय करायला हवे भेळ – वड़ा पाव नाही!
नागपूरच्या गांधे बंधूंचा कमाल! MasterChef India Season 9 चे विजेते ठरले
राजस्थानी मंगोडी पुलाव : घरच्या घरी करा पारंपरिक आणि चविष्ट वन-पॉट डिश
भारतीय स्ट्रीट फूडची नवी ओळख – गल्ल्यांमधून हॉटेलच्या टेबलपर्यंत
टोमॅटो ग्रेव्हीची चव दुप्पट करणारा हा छोटासा गुपित घटक!
UK Deputy Prime Minister David Lammy यांचा दिल्लीत दक्षिण भारतीय जेवणाचा आनंद
पाकिस्तान ते दिल्ली: एका चवीचा प्रवास
‘बटर चिकन’चा इतिहास आजच्या पाकिस्तानमधील पेशावर शहराशी जोडलेला आहे. तेथे कुंदन लाल गुजराल यांनी 1920 च्या दशकात ‘मोती महल’ नावाचे रेस्टॉरंट सुरू केले होते. तेथे त्यांनी तंदुरी चिकन बनवण्याची एक खास पद्धत विकसित केली होती, जी लवकरच लोकप्रिय झाली.
1947 मध्ये भारत-पाकिस्तान फाळणी झाली आणि गुजराल यांना पेशावर सोडून दिल्लीला यावे लागले. दिल्लीतील दरीयागंज भागात त्यांनी पुन्हा ‘मोती महल’ सुरू केले. येथेही त्यांच्या तंदुरी चिकनला मोठी मागणी होती.
समस्या: सुकलेले चिकन
तंदुरी चिकन हे तंदूरमध्ये भाजले जाते. मात्र, एक मोठी समस्या होती — जर चिकन लगेच विकले गेले नाही, तर ते सुकून कडक होत असे. ग्राहकांना असे चिकन देणे गुजराल यांना मान्य नव्हते. त्यामुळे त्यांनी यावर उपाय शोधण्याचा निर्णय घेतला.
उपाय: जुगाडातून तयार झालेली जादू
कुंदन लाल गुजराल यांनी एक नवीन प्रयोग केला. त्यांनी टोमॅटो, लोणी (बटर), क्रीम आणि मसाल्यांचे मिश्रण तयार केले. या मखमली ग्रेव्हीत त्यांनी सुकलेल्या तंदुरी चिकनचे तुकडे टाकले.
परिणाम आश्चर्यकारक होता!
सुकलेले चिकन पुन्हा नरम, रसदार आणि चवदार झाले. त्यात आणखी बटर टाकल्यामुळे चव अधिकच खुलली. हा साधा प्रयोग इतका यशस्वी ठरला की त्यातूनच ‘बटर चिकन’ या नव्या डिशचा जन्म झाला.
‘बटर चिकन’ची वाढती लोकप्रियता
‘मोती महल’मध्ये आलेल्या ग्राहकांना ही नवीन डिश खूपच आवडली. हळूहळू ‘बटर चिकन’ची लोकप्रियता वाढत गेली. ही डिश फक्त श्रीमंत लोकांपुरती मर्यादित राहिली नाही, तर सर्वसामान्य लोकांपर्यंतही पोहोचली.
विशेष म्हणजे भारताचे पहिले पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांनाही ही डिश खूप आवडत होती. तसेच अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष रिचर्ड निक्सन यांनीही ‘मोती महल’मध्ये या डिशचा आस्वाद घेतल्याचे सांगितले जाते.
भारतातून जगभर
आज ‘बटर चिकन’ ही केवळ भारतीय डिश राहिलेली नाही. ती जागतिक पातळीवर प्रसिद्ध झाली आहे. न्यूयॉर्क पासून ते लंडन पर्यंत अनेक रेस्टॉरंटच्या मेन्यूमध्ये ही डिश प्रमुख स्थानावर आहे.
भारतीय खाद्यसंस्कृतीची ओळख म्हणून ‘बटर चिकन’कडे पाहिले जाते. भारतीय रेस्टॉरंटमध्ये जाणाऱ्या परदेशी पर्यटकांसाठी ही ‘must try’ डिश बनली आहे.
खाद्यसंस्कृतीतील क्रांती
‘बटर चिकन’ ही केवळ एक डिश नाही, तर ती भारतीय खाद्यसंस्कृतीतील नवोपक्रमाचे उदाहरण आहे. कमी साधनांमध्ये, समस्येवर उपाय शोधताना निर्माण झालेली ही डिश आज करोडो लोकांची आवडती आहे.
या गोष्टीतून एक महत्त्वाचा धडा मिळतो — अनेकदा मोठे शोध हे अपघाताने किंवा छोट्या प्रयोगातून होतात. कुंदन लाल गुजराल यांचा हा प्रयोगही त्याचे उत्तम उदाहरण आहे.आजपासून जवळपास 80 वर्षांपूर्वी एका साध्या समस्येवर उपाय शोधताना तयार झालेली ‘बटर चिकन’ डिश आज जागतिक स्तरावर भारतीय खाद्यसंस्कृतीची ओळख बनली आहे. ज्या जुगाडातून तिचा जन्म झाला, तोच तिच्या यशाचा गमक ठरला.पुढच्या वेळी जेव्हा तुम्ही ‘बटर चिकन’चा आस्वाद घ्याल, तेव्हा या डिशमागची ही रंजक कथा नक्की आठवा.
read also : https://ajinkyabharat.com/heros-explosive-comeback-glamour-in-top-10-with-135-sales-growth/
