RBI New Rule 2027: ऑनलाइन बँकिंग किंवा UPI फसवणुकीत 25,000 रुपयांपर्यंत भरपाई मिळणार. 1930 हेल्पलाईन, Cyber Crime Portal आणि बँकेकडे तक्रार करण्याची संपूर्ण प्रक्रिया जाणून घ्या.
RBI चा मोठा निर्णय! ऑनलाइन फसवणुकीच्या बळींना मिळणार 25 हजार रुपयांपर्यंत भरपाई; जाणून घ्या संपूर्ण नियम
देशात दिवसेंदिवस वाढणाऱ्या ऑनलाइन बँकिंग आणि UPI फसवणुकीच्या घटनांमुळे ग्राहकांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे. अशा परिस्थितीत भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) ग्राहकांच्या हिताचे एक महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. नव्या नियमांनुसार ऑनलाइन फसवणुकीचा बळी ठरलेल्या ग्राहकांना त्यांच्या नुकसानीच्या 85 टक्के रकमेपर्यंत म्हणजेच कमाल 25,000 रुपयांची भरपाई मिळणार आहे.
हा नवा नियम 1 जानेवारी 2027 पासून देशभर लागू होणार असून डिजिटल व्यवहार अधिक सुरक्षित करण्यासाठी RBI ने सायबर सुरक्षा नियम अधिक कडक केले आहेत.
Related News
“आश्चर्यकारक 25 वर्षांची मैत्री: हॅकरने मृत्यूपूर्वी दिली 3 कोटींची लक्झरी Porsche – जग थक्क!”
Top 10 Richest Banks 2026: 94.42 लाख कोटींची संपत्ती असलेली जगातील नंबर 1 बँक, भारत कुठे?
ATM PIN चोरीची 7 धोकादायक नवी ट्रिक! बोटांच्या उष्णतेवरून थर्मल स्कॅनिंगने खाते होऊ शकते रिकामे
PhonePe Wallet निष्क्रिय राहिल्यास दर 90 दिवसांनी होईल ₹100 ची कपात
“मोठा बदल 2026: आयकर रिटर्न फॉर्ममध्ये धक्कादायक सुधारणा – करदात्यांसाठी 5 महत्त्वाचे नियम जाणून घ्या”
Telegram vs Jio : 5 धक्कादायक आरोप! Telegram च्या मालकाचा Jio वर इंटरनेट हायजॅकिंगचा गंभीर दावा; नेमकं काय आहे संपूर्ण प्रकरण?
G7 परिषदेत पंतप्रधान मोदींचे 7 महत्त्वाचे मुद्दे; जागतिक एकतेसाठी केले ठोस आवाहन
22 जूनपर्यंत भारतात Telegram वर बंदी? NEET 2026 परीक्षेसाठी केंद्राचा कठोर निर्णय
शिर्डीतील भोंदूबाबा अशोक खरात अटकेत, 51 हजारांची फसवणूक; 5 मोठे कारनामे आले समोर
71% गुंतवणूकदारांना मोठा धक्का! जयप्रकाश असोसिएट्सचे शेअर्स 18 जूनपासून डिलिस्ट; जाणून घ्या पुढे काय होणार
RBI Action 2026: 3 फायनान्स कंपन्यांवर मोठा दणका, नियमभंगामुळे आर्थिक दंड; जाणून घ्या 5 महत्त्वाचे मुद्दे
730 पेक्षा कमी CIBIL Score? 7 सोप्या स्टेप्समध्ये मोफत तपासा स्कोअर; नाहीतर लोन मिळणे होईल कठीण!
कोणाला मिळणार भरपाई?
नव्या धोरणानुसार जर एखाद्या व्यक्तीचे ऑनलाइन फसवणुकीत 50 हजार रुपयांपर्यंत नुकसान झाले असेल, तर त्याला झालेल्या नुकसानीच्या 85 टक्के रक्कम भरपाई म्हणून मिळू शकते. मात्र ही भरपाई कमाल 25 हजार रुपयांपर्यंतच मर्यादित असेल.यामुळे लहान आणि मध्यम स्वरूपाच्या डिजिटल फसवणुकीचा फटका बसलेल्या ग्राहकांना मोठा दिलासा मिळणार आहे.
आयुष्यात फक्त एकदाच मिळणार लाभ
RBI च्या सुधारित मार्गदर्शक सूचनांनुसार ही भरपाई एका व्यक्तीला संपूर्ण आयुष्यात केवळ एकदाच मिळू शकते.म्हणूनच फसवणूक झाल्यानंतर त्वरित आणि योग्य पद्धतीने तक्रार करणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहे.
कोणत्या प्रकारच्या फसवणुकीचा समावेश?
या नव्या नियमांमध्ये अनेक प्रकारच्या डिजिटल फसवणुकींचा समावेश करण्यात आला आहे.
यामध्ये—
- OTP चोरी
- पासवर्ड चोरी
- इंटरनेट बँकिंग हॅक
- UPI फसवणूक
- क्रेडिट-डेबिट कार्ड फसवणूक
- जबरदस्तीने व्यवहार मंजूर करून घेणे
- सोशल इंजिनिअरिंगद्वारे पैसे उकळणे
अशा प्रकारच्या अनेक प्रकरणांमध्ये भरपाईचा लाभ मिळू शकतो.
बँकांना ठराविक मुदतीत चौकशी करावी लागणार
नव्या नियमांनुसार—
- देशांतर्गत प्रकरणांची चौकशी 45 दिवसांत पूर्ण करावी लागेल.
- आंतरराष्ट्रीय किंवा सीमापार व्यवहारांच्या प्रकरणात 60 दिवसांची मर्यादा असेल.
जर चौकशी यापेक्षा जास्त काळ चालली तर संबंधित बँकेला ग्राहकाला विलंबाचे कारण लेखी स्वरूपात सांगावे लागेल.
क्रेडिट कार्ड ग्राहकांसाठी मोठा दिलासा
क्रेडिट कार्ड फसवणुकीच्या बाबतीत ग्राहकाकडून तक्रार मिळाल्यानंतर पाच दिवसांच्या आत संबंधित बँकेला वादग्रस्त रक्कमेइतका “Shadow Reversal” द्यावा लागणार आहे.यामुळे ग्राहकांचे आर्थिक नुकसान काही प्रमाणात तातडीने भरून निघू शकते.
SMS Alert नियम कायम
RBI ने 500 रुपयांपेक्षा जास्त प्रत्येक इलेक्ट्रॉनिक व्यवहारासाठी SMS Alert पाठविण्याची सक्ती कायम ठेवली आहे.ज्या नागरिकांकडे स्मार्टफोन किंवा इंटरनेट उपलब्ध नाही त्यांच्यासाठी SMS हा सर्वात महत्त्वाचा सुरक्षा पर्याय असल्याचे RBI ने स्पष्ट केले आहे.
ऑनलाइन फसवणूक झाल्यास काय कराल?
सायबर तज्ज्ञांच्या मते, फसवणूक लक्षात येताच पहिल्या काही मिनिटांमध्ये योग्य पावले उचलल्यास पैसे परत मिळण्याची शक्यता वाढते.
1) त्वरित 1930 वर कॉल करा
राष्ट्रीय सायबर हेल्पलाईन क्रमांक 1930 वर त्वरित कॉल करा.जितक्या लवकर तक्रार केली जाईल तितक्या लवकर संशयित व्यवहार गोठविण्याची शक्यता वाढते.
2) Cyber Crime Portal वर तक्रार
केंद्र सरकारच्या अधिकृत सायबर पोर्टलवर ऑनलाइन तक्रार नोंदवा.
तक्रारीसोबत खालील माहिती अपलोड करा—
- Transaction ID
- Screenshot
- Bank Statement
- Mobile Number
- UPI Details
3) बँकेशी त्वरित संपर्क साधा
तुमच्या बँकेच्या Customer Care शी संपर्क साधून—
- Account Block
- Debit Card Block
- Credit Card Block
- Net Banking Block
यासाठी विनंती करा.
4) UPI App वर Report Fraud करा
जर व्यवहार—
- PhonePe
- Google Pay
- Paytm
- BHIM
- Amazon Pay
यांसारख्या अॅपद्वारे झाला असेल तर त्या अॅपमध्ये Help किंवा Report Fraud पर्याय वापरा.
ग्राहकांनी कोणती काळजी घ्यावी?
सायबर तज्ज्ञ पुढील सूचना देतात—
- OTP कोणालाही सांगू नका.
- Screen Sharing Apps डाउनलोड करू नका.
- अनोळखी Link वर क्लिक करू नका.
- KYC Update च्या नावाखाली आलेल्या कॉलवर विश्वास ठेवू नका.
- Bank अधिकारी असल्याचे सांगणाऱ्यांशी OTP शेअर करू नका.
- QR Code स्कॅन करताना काळजी घ्या.
- मजबूत Password वापरा.
- दोन स्तरांचे Authentication सुरू ठेवा.
RBI चा निर्णय का महत्त्वाचा?
भारतामध्ये UPI व्यवहारांची संख्या दर महिन्याला अब्जोंच्या घरात पोहोचत आहे. डिजिटल व्यवहार जितके वाढत आहेत तितक्याच वेगाने ऑनलाइन फसवणुकीच्या घटनाही वाढत आहेत.ग्राहकांचा डिजिटल व्यवहारांवरील विश्वास कायम ठेवण्यासाठी RBI ने भरपाईची ही यंत्रणा लागू करण्याचा निर्णय घेतल्याचे मानले जात आहे.यामुळे बँकांनाही सायबर सुरक्षेबाबत अधिक जबाबदारीने काम करावे लागणार आहे.
ऑनलाइन फसवणुकीच्या वाढत्या घटनांच्या पार्श्वभूमीवर RBI चा हा नवा निर्णय लाखो डिजिटल व्यवहार करणाऱ्या नागरिकांसाठी दिलासादायक ठरणार आहे. 1 जानेवारी 2027 पासून लागू होणाऱ्या या नियमामुळे पात्र ग्राहकांना 25 हजार रुपयांपर्यंत भरपाई मिळू शकणार आहे. मात्र त्यासाठी वेळेत तक्रार करणे, आवश्यक कागदपत्रे सादर करणे आणि अधिकृत माध्यमांचाच वापर करणे अत्यंत आवश्यक आहे. त्यामुळे डिजिटल व्यवहार करताना सतर्क राहणे आणि फसवणूक झाल्यास विलंब न करता 1930 हेल्पलाईन किंवा सायबर पोर्टलचा वापर करणे हीच सर्वात मोठी सुरक्षा ठरेल.
