NEET 2026: भारतात टेलिग्रामवर बंदी! परीक्षेच्या सुरक्षेसाठी सरकारचा 5 मोठे निर्णय

NEET

NEET Re-Exam 2026: पेपरफुटीनंतर सरकारचा मोठा निर्णय; भारतात टेलिग्रामवर तात्पुरती बंदी, जNEET गातील अनेक देशांतही परीक्षा काळात सोशल मीडियावर निर्बंध

 देशातील सर्वात महत्त्वाच्या वैद्यकीय प्रवेश परीक्षांपैकी एक असलेल्या NEET UG 2026 पुनर्परीक्षेच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने अभूतपूर्व निर्णय घेतला आहे. ३ मे रोजी झालेल्या परीक्षेदरम्यान झालेल्या कथित पेपरफुटीच्या घटनेनंतर विद्यार्थी, पालक आणि शिक्षण क्षेत्रात मोठा वाद निर्माण झाला होता. त्यानंतर राष्ट्रीय चाचणी संस्था (NTA) आणि केंद्र सरकारने २१ जून रोजी होणारी पुनर्परीक्षा अत्यंत कडक सुरक्षा व्यवस्थेत घेण्याचा निर्णय घेतला आहे.

याच पार्श्वभूमीवर भारतात टेलिग्राम या लोकप्रिय मेसेजिंग प्लॅटफॉर्मवर तात्पुरते निर्बंध लागू करण्यात आले आहेत. २२ जूनपर्यंत टेलिग्रामच्या वापरावर बंदी घालण्यात आली असून, ३० जूनपर्यंत मेसेज एडिट करण्याची सुविधाही बंद ठेवण्याचे निर्देश देण्यात आल्याची माहिती समोर आली आहे. परीक्षेदरम्यान अफवा, प्रश्नपत्रिकांची देवाणघेवाण आणि डिजिटल माध्यमातून होणाऱ्या गैरप्रकारांना आळा घालण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला असल्याचे सांगितले जात आहे.

Related News

२१ जूनला होणार पुनर्परीक्षा

येत्या २१ जून २०२६ रोजी देशभरात NEET UG पुनर्परीक्षा आयोजित करण्यात येणार आहे. ३ मे रोजी झालेल्या परीक्षेनंतर पेपरफुटीच्या आरोपांमुळे संपूर्ण परीक्षा प्रक्रियेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले होते. त्यानंतर पुनर्परीक्षा घेण्याचा निर्णय झाला.

या वेळी परीक्षा सुरक्षेसाठी अनेक अतिरिक्त उपाययोजना करण्यात आल्या आहेत. काही संवेदनशील परीक्षा केंद्रांवर प्रश्नपत्रिका सुरक्षितपणे पोहोचवण्यासाठी लष्कराची मदतही घेण्यात आली आहे. याशिवाय सर्व परीक्षा केंद्रांवर सीसीटीव्ही, डिजिटल मॉनिटरिंग, बायोमेट्रिक पडताळणी आणि अतिरिक्त सुरक्षा कर्मचारी तैनात करण्यात आले आहेत.

टेलिग्रामवर का घालण्यात आली बंदी?

गेल्या काही वर्षांत अनेक स्पर्धा परीक्षांमध्ये सोशल मीडिया आणि मेसेजिंग अॅप्सचा गैरवापर झाल्याच्या घटना समोर आल्या आहेत. विशेषतः एन्क्रिप्टेड प्लॅटफॉर्म असल्यामुळे टेलिग्रामवर प्रश्नपत्रिका, उत्तरपत्रिका किंवा अफवा वेगाने पसरवण्याची शक्यता अधिक असल्याचे सुरक्षा यंत्रणांचे मत आहे.

याच कारणामुळे सरकारने परीक्षा कालावधीत टेलिग्रामवर तात्पुरते निर्बंध लागू केले आहेत. याशिवाय ३० जूनपर्यंत मेसेज एडिट करण्याची सुविधा बंद ठेवण्याचे निर्देश देण्यात आल्याचेही सांगितले जात आहे. त्यामुळे आधी पाठवलेले संदेश बदलता येणार नाहीत.

प्ले स्टोअरवरूनही हटवले अॅप?

परीक्षेच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने टेलिग्रामबाबत कठोर भूमिका घेतली जात असून काही काळासाठी प्ले स्टोअरवरून अॅप हटवल्याच्याही चर्चा सुरू आहेत. यामागचा उद्देश परीक्षेदरम्यान नवीन वापरकर्त्यांना प्लॅटफॉर्मवर प्रवेश मिळू नये हा असल्याचे बोलले जात आहे.

जगातील अनेक देशांतही परीक्षा काळात सोशल मीडियावर बंदी

भारत हा अशा प्रकारचा निर्णय घेणारा पहिला देश नाही. अनेक देशांमध्ये सार्वजनिक परीक्षा पारदर्शक ठेवण्यासाठी इंटरनेट किंवा सोशल मीडिया सेवा तात्पुरत्या बंद करण्याची पद्धत आधीपासूनच अवलंबली जाते.

अल्जेरिया

अल्जेरियामध्ये राष्ट्रीय बॅकलॉरिएट परीक्षेदरम्यान अनेक वेळा फेसबुक, व्हॉट्सअॅप आणि इतर सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म तात्पुरते बंद करण्यात आले आहेत. प्रश्नपत्रिका फुटण्याच्या घटना रोखण्यासाठी हा उपाय केला जातो.

मॉरिटानिया

आफ्रिकेतील मॉरिटानियामध्ये राष्ट्रीय परीक्षांच्या काळात मोबाईल इंटरनेट सेवा बंद ठेवली जाते. परीक्षेदरम्यान ऑनलाइन गैरप्रकार होऊ नयेत यासाठी हा निर्णय घेतला जातो.

सुदान

सुदानमध्येही सार्वजनिक परीक्षांच्या काळात इंटरनेट सेवा काही तासांसाठी बंद केली जाते. सरकारच्या मते यामुळे प्रश्नपत्रिका सोशल मीडियावर व्हायरल होण्यापासून रोखता येते.

भारतात यापूर्वीही इंटरनेट बंद झाले आहे

भारतातही विविध राज्यांनी संवेदनशील भरती परीक्षा किंवा स्पर्धा परीक्षांच्या काळात इंटरनेट सेवा तात्पुरती बंद केली आहे.विशेषतः राजस्थान, हरियाणा, जम्मू-काश्मीरसह अनेक राज्यांमध्ये पेपरफुटीच्या घटनांनंतर मोबाईल इंटरनेट सेवा काही तासांसाठी बंद करण्यात आली होती.यामुळे परीक्षेच्या काळात डिजिटल माध्यमातून होणाऱ्या कॉपी किंवा प्रश्नपत्रिका लीक करण्याच्या प्रयत्नांवर काही प्रमाणात नियंत्रण मिळवण्याचा प्रयत्न केला जातो.

तज्ज्ञांचे मत काय?

सायबर सुरक्षा आणि शिक्षण क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते इंटरनेट बंद करणे किंवा सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर निर्बंध आणणे हा फक्त तात्पुरता उपाय आहे.त्यांच्या मते पेपरफुटी रोखण्यासाठी खालील उपाय अधिक प्रभावी ठरू शकतात.

  • प्रश्नपत्रिकेचे डिजिटल एन्क्रिप्शन
  • सुरक्षित सर्व्हर प्रणाली
  • बायोमेट्रिक पडताळणी
  • कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या मदतीने डिजिटल मॉनिटरिंग
  • माहिती लीक करणाऱ्या नेटवर्कवर कठोर कारवाई
  • परीक्षा केंद्रांवर अधिक कडक देखरेख
  • डिजिटल फॉरेन्सिक तपास वाढवणे

विद्यार्थ्यांवर काय परिणाम होणार?

टेलिग्राम वापरणाऱ्या लाखो विद्यार्थ्यांवर या निर्णयाचा काही प्रमाणात परिणाम होऊ शकतो. अनेक विद्यार्थी नोट्स, अभ्यास साहित्य आणि चर्चेसाठी टेलिग्रामचा वापर करतात. मात्र सरकारचे म्हणणे आहे की परीक्षेची निष्पक्षता आणि पारदर्शकता सर्वात महत्त्वाची असल्यामुळे काही दिवसांचे निर्बंध आवश्यक आहेत.

NEET  : सोशल मीडिया बंदी हा कायमस्वरूपी उपाय आहे का?

या प्रश्नावर शिक्षण क्षेत्रात दोन मतप्रवाह आहेत.

एका बाजूला काही तज्ज्ञांच्या मते परीक्षा सुरक्षेसाठी सोशल मीडिया बंदी उपयुक्त ठरू शकते.तर दुसऱ्या बाजूला अनेकांचे मत आहे की पेपरफुटीची मूळ कारणे शोधून त्यावर कायमस्वरूपी उपाय करणे अधिक आवश्यक आहे. कारण इंटरनेट बंदीमुळे सामान्य नागरिक, व्यापारी, विद्यार्थी आणि उद्योगांनाही अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो.

NEET  : परीक्षा सुरक्षेचे नवे आव्हान

डिजिटल युगात प्रश्नपत्रिका लीक होणे, सोशल मीडियावर अफवा पसरणे आणि ऑनलाइन फसवणूक ही मोठी आव्हाने बनली आहेत. त्यामुळे केवळ इंटरनेट बंद करण्याऐवजी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून परीक्षा अधिक सुरक्षित करण्याची गरज तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत.

NEET सारख्या देशातील सर्वात मोठ्या प्रवेश परीक्षेची विश्वासार्हता टिकवून ठेवण्यासाठी सरकार, परीक्षा संस्था आणि सुरक्षा यंत्रणांनी समन्वयाने काम करणे अत्यंत आवश्यक असल्याचेही मत व्यक्त केले जात आहे.

NEET UG 2026 पुनर्परीक्षेच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने टेलिग्रामवर तात्पुरते निर्बंध लागू करण्याचा निर्णय घेतल्याने परीक्षा सुरक्षेचा मुद्दा पुन्हा एकदा चर्चेत आला आहे. भारतासह अल्जेरिया, मॉरिटानिया आणि सुदानसारख्या अनेक देशांनीही परीक्षा काळात इंटरनेट किंवा सोशल मीडिया सेवा बंद करण्याचा मार्ग स्वीकारला आहे. मात्र तज्ज्ञांच्या मते दीर्घकालीन उपाय म्हणून अत्याधुनिक सुरक्षा व्यवस्था, सायबर मॉनिटरिंग, माहिती लीक करणाऱ्यांवर कठोर कारवाई आणि पारदर्शक परीक्षा प्रणाली विकसित करणे अधिक महत्त्वाचे ठरणार आहे.

read also :  https://ajinkyabharat.com/political-atmosphere-in-washim-heat/

Related News