136 वर्षे जुनी ऐतिहासिक मशिद हटणार! कोलकाता विमानतळ विस्तारासाठी मोठा निर्णय, सुरक्षेचं कारण समोर
कोलकाता येथील नेताजी सुभाष चंद्र बोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ परिसरात असलेल्या तब्बल 136 वर्षे जुन्या ऐतिहासिक मशिदीच्या स्थलांतराचा निर्णय घेण्यात आला आहे. विमानतळाची वाढती प्रवासी क्षमता, आधुनिक पायाभूत सुविधांची गरज आणि आंतरराष्ट्रीय सुरक्षा नियमांचे पालन करण्यासाठी हा महत्त्वाचा निर्णय घेतल्याची माहिती समोर आली आहे. ‘बांकडा मशिद’ किंवा ‘गौरीपूर जामा मशिद’ म्हणून ओळखली जाणारी ही मशिद भारतातील विमानतळाच्या अत्यंत सुरक्षित परिसरात असलेली एकमेव मशिद मानली जाते.
1890 मध्ये ब्रिटिश काळात उभारली होती मशिद
या मशिदीचा इतिहास सुमारे 136 वर्षांपूर्वीचा आहे. 1890 मध्ये ब्रिटिश राजवटीच्या काळात तिची उभारणी करण्यात आली होती. विशेष म्हणजे त्या काळात विमानतळ अस्तित्वात नव्हता. नंतर 1924 मध्ये दमदम विमानतळाच्या विकासाची प्रक्रिया सुरू झाली आणि परिसराचा विस्तार होत गेला. स्वातंत्र्यानंतर विमानतळ विस्तारासाठी मोठ्या प्रमाणावर जमीन विमानतळ प्राधिकरणाकडे हस्तांतरित करण्यात आली. त्यामुळे ही मशिद विमानतळाच्या हद्दीत आली.
विमानतळाच्या विस्तारात मोठा अडथळा
सध्या ही मशिद विमानतळाच्या ‘एअरसाइड झोन’मध्ये आहे. हा भाग अत्यंत संवेदनशील आणि सुरक्षा दृष्टीने महत्त्वाचा मानला जातो. आंतरराष्ट्रीय नागरी उड्डाण संघटनेच्या (ICAO) नियमांनुसार धावपट्टीपासून किमान 244 मीटर अंतरापर्यंत कोणतेही स्थायी बांधकाम असू नये. मात्र संबंधित मशिद विमानतळाच्या दुय्यम धावपट्टीपासून केवळ 165 मीटर अंतरावर असल्याचे सांगितले जाते.
Related News
NEET 2026: भारतात टेलिग्रामवर बंदी! परीक्षेच्या सुरक्षेसाठी सरकारचा 5 मोठे निर्णय
97% गुण मिळवणाऱ्या NEET Aspirant रियाने संपवलं आयुष्य; सुसाइड नोटमधील 5 शब्दांनी सर्वांना रडवलं
चतारीत धक्कादायक प्रकार! पिण्याच्या पाण्याच्या टाकीत सडलेले पक्षी; 10 गंभीर प्रश्नांमुळे ग्रामस्थ संतप्त
राम मंदिर देणगी घोटाळा: 6 संशयितांची धक्कादायक यादी, 7 कोटींच्या कथित अपहारात SIT च्या रडारवर मोठे मासे!
6 खासदारांच्या बंडाच्या चर्चेत राजाभाऊ वाजेंची भावनिक शपथ; ‘पक्ष सोडेन त्या दिवशी राजकारणही सोडेन’
11 जागांवर विधान परिषद रणसंग्राम! ठाकरेंच्या फुटलेल्या खासदाराच्या मुलाची वाढली धाकधूक; नांदेडमध्ये मोठा राजकीय ट्विस्ट
समाजवादी पक्षात मोठी फूट? 5 धक्कादायक दावे; ईडी, घोटाळे आणि अमित शहांना पत्रामुळे वाढली राजकीय खळबळ
संजय पवारांचा दमदार निर्धार : 7 मोठे दावे! ‘बॅड पॅच’नंतर उद्धव ठाकरे पुन्हा फिनिक्ससारखी भरारी घेतील
पाकिस्तानशी मैत्री तुर्कीच्या Celebi ‘रातोरात ₹4,726 कोटींचा जबरदस्त फटका; भारताच्या एका निर्णयाने गेमच पलटला’
चार्टर विमानातील नावांचा सुषमा अंधारेंचा स्फोटक दावा; ठाकरे गटाचे 6 खासदार फुटीच्या मार्गावर?
यामुळे धावपट्टीचा सुमारे 88 मीटर भाग पूर्ण क्षमतेने वापरणे शक्य होत नाही. विमानांच्या उड्डाण आणि लँडिंग प्रक्रियेतही काही तांत्रिक मर्यादा निर्माण होत आहेत. विशेषतः आपत्कालीन परिस्थितीत विमान उतरवताना ही बाब सुरक्षेच्या दृष्टीने गंभीर मानली जाते.
4 कोटी प्रवासी क्षमतेचे लक्ष्य
कोलकाता विमानतळ हा देशातील सर्वात व्यस्त विमानतळांपैकी एक आहे. दरवर्षी वाढणारी प्रवासी संख्या लक्षात घेता विमानतळाचा मोठ्या प्रमाणावर विस्तार करण्याची योजना आखण्यात आली आहे. जुन्या टर्मिनलचे पाडकाम करून अत्याधुनिक सुविधा उभारल्या जाणार आहेत.
या प्रकल्पामुळे विमानतळाची वार्षिक प्रवासी क्षमता जवळपास 4 कोटींवर नेण्याचे उद्दिष्ट आहे. मात्र त्यासाठी धावपट्टी आणि आसपासच्या परिसरातील अडथळे दूर करणे आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. त्यामुळे मशिदीच्या स्थलांतराचा निर्णय महत्त्वाचा मानला जात आहे.
सरकार उचलणार संपूर्ण खर्च
मशिदीचे स्थलांतर करताना धार्मिक भावना दुखावल्या जाणार नाहीत, याची विशेष काळजी प्रशासनाकडून घेतली जात आहे. भारतीय विमानतळ प्राधिकरण (AAI) आणि स्थानिक प्रशासनाने पर्यायी जागेची निवड करण्याची प्रक्रिया सुरू केली आहे.
नवीन जागेवर मशिद उभारण्यासाठी आवश्यक जमीन सरकार उपलब्ध करून देणार आहे. याशिवाय नवीन बांधकामाचा संपूर्ण खर्चही शासनाकडून केला जाणार असल्याचे सांगितले जाते. त्यामुळे धार्मिक स्थळाचे जतन करत विकासाचा मार्ग मोकळा करण्याचा प्रयत्न प्रशासनाकडून केला जात आहे.
यापूर्वीही झाला होता पर्यायाचा विचार
मशिदीच्या प्रश्नावर यापूर्वीही चर्चा झाली होती. 2003 मध्ये तत्कालीन केंद्रीय नागरी उड्डाण मंत्री शाहनवाज हुसेन आणि पश्चिम बंगालचे तत्कालीन मुख्यमंत्री बुद्धदेव भट्टाचार्य यांच्यात याबाबत चर्चा झाली होती. त्यावेळी मशिद पाडण्याऐवजी धावपट्टीची दिशा काही प्रमाणात बदलण्यात आली होती.
मात्र वाढत्या विमान वाहतुकीमुळे आणि सुरक्षा निकषांमुळे आता हा पर्याय पुरेसा ठरत नसल्याचे मानले जात आहे. त्यामुळे अनेक वर्षांपासून प्रलंबित असलेला प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आला आहे.
CISF च्या कडक सुरक्षा कवचात मशिद
कोलकाता विमानतळाच्या अतिसंवेदनशील परिसरात स्थित असल्यामुळे या ऐतिहासिक मशिदीभोवती केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा दल (CISF) कडून विशेष सुरक्षा व्यवस्था तैनात करण्यात आली आहे. विमानतळाच्या एअरसाइड झोनमध्ये असलेल्या या मशिदीमुळे सुरक्षा यंत्रणांना सतत दक्ष राहावे लागते. प्रवाशांची हालचाल, विमानांचे उड्डाण-लँडिंग आणि आपत्कालीन परिस्थितीचे व्यवस्थापन यावर याचा थेट परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे परिसरातील प्रत्येक हालचालीवर बारकाईने नजर ठेवली जाते. वाढत्या विमान वाहतुकीच्या पार्श्वभूमीवर सुरक्षा निकष अधिक कठोर करण्यात आले असून, याच कारणामुळे मशिदीच्या स्थलांतराचा निर्णय महत्त्वाचा मानला जात आहे.
विकास आणि वारसा यांचा समतोल
कोलकाता विमानतळ परिसरातील 136 वर्षे जुन्या ऐतिहासिक मशिदीच्या स्थलांतराचा निर्णय सध्या देशभरात चर्चेचा विषय ठरला आहे. हा निर्णय केवळ विमानतळ विस्तारापुरता मर्यादित नसून विकास आणि ऐतिहासिक वारसा यांच्यात समतोल साधण्याचा प्रयत्न मानला जात आहे. वाढत्या प्रवासी संख्येमुळे विमानतळाचे आधुनिकीकरण आवश्यक झाले आहे, तर दुसरीकडे या ऐतिहासिक मशिदला ऐतिहासिक आणि धार्मिक महत्त्वही आहे. त्यामुळे प्रशासनाने ऐतिहासिक मशिद पाडण्याऐवजी पर्यायी जागेवर स्थलांतर करण्याचा मार्ग निवडला आहे. यामुळे सुरक्षेचे निकष पूर्ण होतील, विमानतळ विस्ताराला गती मिळेल आणि धार्मिक भावना जपण्याचाही प्रयत्न होईल.
यामुळे प्रशासनाने ऐतिहासिक मशिदनष्ट करण्याऐवजी तिचे सन्मानपूर्वक स्थलांतर करण्याचा मार्ग स्वीकारला आहे. आगामी काळात या निर्णयाची अंमलबजावणी कशी होते आणि स्थानिक स्तरावर त्याला कसा प्रतिसाद मिळतो, याकडे संपूर्ण देशाचे लक्ष लागले आहे.
