शेतकऱ्यांवर सप्टेंबरमध्ये मोठं संकट? 5 ते 10 सप्टेंबरनंतर देशभरात पावसाचा जोर घटण्याचा अंदाज; पुढील 4 आठवडे महत्त्वाचे
यंदाच्या मान्सून हंगामात देशातील अनेक भागांमध्ये पावसाने मोठी अनिश्चितता निर्माण केली आहे. काही भागांत पावसाने ओढ दिली आहे, तर काही ठिकाणी अतिमुसळधार पावसामुळे शेतीचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले आहे. आता मान्सूनच्या शेवटच्या टप्प्यात शेतकऱ्यांची चिंता आणखी वाढण्याची शक्यता आहे. हवामान विभागाच्या चार आठवड्यांच्या अंदाजानुसार, सप्टेंबरच्या सुरुवातीच्या काळात देशातील काही भागांत पावसाची स्थिती समाधानकारक राहू शकते; मात्र 5 ते 10 सप्टेंबरनंतर देशाच्या मोठ्या भागात पावसाचा जोर कमी होण्याचे संकेत हवामान मॉडेलमधून मिळत आहेत.
सप्टेंबर हा खरीप हंगामातील पिकांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा महिना मानला जातो. पिकांच्या वाढीच्या निर्णायक टप्प्यात पावसामध्ये मोठा खंड पडल्यास त्याचा परिणाम उत्पादनावर होऊ शकतो. त्यामुळे आगामी काही आठवडे शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचे ठरणार आहेत.
पुढील दोन आठवडे पूर्व आणि पूर्वोत्तर भारतासाठी महत्त्वाचे
हवामानाच्या सध्याच्या मॉडेलनुसार, पुढील दोन आठवड्यांमध्ये पूर्व आणि पूर्वोत्तर भारतात पावसाची शक्यता कायम राहणार आहे. देशातील इतर भागांच्या तुलनेत या प्रदेशात पाऊस चांगला राहण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
Related News
‘लागिरं झालं जी 2’ येणार? शीतल-अजिंक्य पुन्हा एकत्र; शिवानी बावकरने सांगितलं खरं कारण
Koffee With Karan 9 : करण जोहरच्या काउचवर दिसणार तगडी स्टारकास्ट? व्हायरल गेस्ट लिस्टने उडवली खळबळ!
2014 मध्ये शिवसेना-काँग्रेस-राष्ट्रवादीच्या सत्तेचा प्रस्ताव? चव्हाणांच्या दाव्यावर बावनकुळेंचा टोला
Lucknow Murder: दीड कोटी पोटगी मागितली अन् संतापला! बँकेबाहेर पत्नीवर गोळ्या झाडल्या, नंतर बहिणीलाही संपवलं
असीम मुनीर यांच्यानंतर पाकिस्तान सेनेत ‘नंबर 2’; जनरल आमीर रझा कोण आहेत?
राज्यात सुट्ट्या खाद्यतेलावर बंदी? तुकाराम मुंढेंचा मोठा निर्णय; विक्रेत्यांना थेट इशारा
‘माज, दादागिरी तुमच्या राज्यात’; मराठीला विरोध करणाऱ्यांवर पुष्कर जोग भडकला
भीषण अपघात! विमान हेलिकॉप्टरला धडकलं; हवेतच विमानाचे तुकडे-तुकडे
Prithviraj Chavan : 2014 मध्येच मविआ सरकारचा प्रस्ताव! पृथ्वीराज चव्हाणांच्या गौप्यस्फोटाने राजकारणात खळबळ
पॅलेट गन पीडितासह राहुल गांधींचा पोलीस ठाण्याबाहेर ठिय्या; FIR नोंदवण्याची मागणी
दीपिकाने मागितला चित्रपटाच्या नफ्यात 10% वाटा? ‘स्पिरीट’च्या वादात निर्मात्यांचा मोठा आरोप
निलेश राणे रवींद्र चव्हाणांच्या पैशांवर निवडून आले; वैभव नाईकांचा जोरदार पलटवार
काही भागांत मुसळधार किंवा अतिमुसळधार पावसाच्या घटनाही घडू शकतात. मात्र याचा अर्थ या भागात दररोज अतिमुसळधार पाऊस पडेल, असा नाही. स्थानिक हवामान परिस्थिती, कमी दाबाचे क्षेत्र, वाऱ्यांची दिशा आणि इतर वातावरणीय प्रणालींनुसार पावसाच्या तीव्रतेत बदल होऊ शकतो.
त्यामुळे पूर्व आणि पूर्वोत्तर भारतातील शेतकऱ्यांनी अतिवृष्टीच्या शक्यतेकडेही लक्ष देणे गरजेचे आहे. मुसळधार पावसामुळे पिकांचे नुकसान, शेतात पाणी साचणे आणि वाहतूक व्यवस्थेवर परिणाम होण्याची शक्यता असते.
5 ते 10 सप्टेंबरनंतर पावसाचा जोर कमी होण्याचे संकेत
सध्याच्या दीर्घकालीन हवामान मॉडेलमध्ये 5 ते 10 सप्टेंबरच्या आसपास महत्त्वाचा बदल होण्याचे संकेत मिळत आहेत. या कालावधीनंतर देशातील अनेक भागांत पावसाचे प्रमाण कमी होऊ शकते.
विशेषतः पूर्व आणि पूर्वोत्तर भारत वगळता देशातील मोठ्या भागात पावसाच्या दिवसांमध्ये घट होण्याची शक्यता आहे. काही राज्यांमध्ये दोन पावसांमधील अंतर वाढू शकते. त्यामुळे मान्सूनचा जोर कमी झाल्याचे जाणवू शकते.
मात्र पावसाचा जोर कमी होणे म्हणजे देशभरातून पाऊस पूर्णपणे गायब होणे असा अर्थ घेता येणार नाही. स्थानिक हवामान प्रणाली तयार झाल्यास एखाद्या भागात पुन्हा जोरदार पाऊस पडू शकतो. त्यामुळे राज्यनिहाय आणि जिल्हानिहाय हवामान अंदाजावर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
दुष्काळसदृश परिस्थितीचा धोका?
सप्टेंबरच्या दुसऱ्या आठवड्यापासून पावसात अपेक्षित घट झाली आणि पावसामधील अंतर वाढले, तर पावसाची कमतरता असलेल्या भागांमध्ये दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण होण्याचा धोका वाढू शकतो.
विशेषतः ज्या भागात आतापर्यंत पुरेसा पाऊस झालेला नाही, तिथे सप्टेंबरमधील पाऊस पिकांसाठी निर्णायक ठरू शकतो. सोयाबीन, कापूस, तूर, मूग, उडीद, मका आणि इतर खरीप पिकांच्या वाढीसाठी जमिनीत पुरेसा ओलावा असणे आवश्यक आहे.
पावसाचा मोठा खंड पडल्यास जमिनीतील ओलावा कमी होऊन पिकांवर ताण येऊ शकतो. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी केवळ एकाच दीर्घकालीन अंदाजावर अवलंबून न राहता स्थानिक हवामान विभागाच्या सूचनांकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.
यंदा पावसाची स्थिती आधीपासूनच अनिश्चित
यंदाच्या मान्सूनमध्ये देशातील विविध भागांमध्ये पावसाचे वितरण समान राहिलेले नाही. काही भागांमध्ये पावसाने मोठी ओढ दिली, तर काही भागांत अतिवृष्टी आणि मुसळधार पावसामुळे शेतीचे नुकसान झाले.
काही ठिकाणी कमी कालावधीत मोठ्या प्रमाणात पाऊस झाल्याने शेतांमध्ये पाणी साचले. दुसरीकडे, पावसाची गरज असताना अनेक भागांत पावसाने दडी मारल्याचे चित्र आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांसमोर एकाच वेळी अतिवृष्टी आणि पावसाच्या खंडाचे आव्हान निर्माण झाले आहे.
आता सप्टेंबरमध्ये पावसाचे वितरण कसे राहते, यावर खरीप पिकांचे भवितव्य मोठ्या प्रमाणात अवलंबून राहणार आहे.
पुढील चार आठवडे का महत्त्वाचे?
हवामान विभागाचा चार आठवड्यांचा अंदाज शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा असला तरी तो दीर्घकालीन स्वरूपाचा असल्याने त्यात बदल होण्याची शक्यता असते. वातावरणातील परिस्थिती बदलल्यानंतर पावसाचे मॉडेलही बदलू शकते.
सध्या मिळणाऱ्या संकेतांनुसार, पहिल्या दोन आठवड्यांत पूर्व आणि पूर्वोत्तर भारतात पावसाची शक्यता अधिक, तर त्यानंतर देशातील मोठ्या भागात पावसाचा जोर कमी होण्याची शक्यता आहे.
त्यामुळे पुढील चार आठवडे शेतकऱ्यांनी हवामानाच्या दृष्टीने अत्यंत सावधपणे पाहण्याची गरज आहे. विशेषतः पिकांची अवस्था, जमिनीतील ओलावा आणि स्थानिक पावसाचे प्रमाण यानुसार शेतीतील पुढील निर्णय घेणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
हवामान अंदाजात बदल होऊ शकतो
दरम्यान, सध्याचा अंदाज अंतिम मानता येणार नाही. हवामानाच्या दीर्घकालीन मॉडेलमध्ये वेळोवेळी बदल होत असतात. त्यामुळे सप्टेंबरमध्ये संपूर्ण देशात पाऊस कमीच राहील, असे निश्चितपणे सांगता येणार नाही.
सध्या उपलब्ध संकेतांनुसार 5 ते 10 सप्टेंबरनंतर देशातील अनेक भागांत पावसाचा जोर कमी होण्याची शक्यता आहे. मात्र स्थानिक हवामान प्रणाली सक्रिय झाल्यास काही भागांत चांगला पाऊस होऊ शकतो.
त्यामुळे शेतकऱ्यांनी घाबरून न जाता स्थानिक हवामान अंदाज, पावसाचे अपडेट आणि कृषी विभागाच्या सूचनांनुसार निर्णय घेणे महत्त्वाचे आहे. पुढील काही आठवड्यांत मान्सूनच्या स्थितीत नेमका कोणता बदल होतो, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
सप्टेंबरमधील पावसाची स्थिती स्पष्ट झाल्यानंतरच खरीप हंगामाच्या अंतिम चित्राचा अंदाज अधिक अचूकपणे घेता येणार आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/the-big-decision-of-tukaram-mundhencha-the-banning-of-food-stalls-in-the-state/
