हनुमान जयंती 2026 : भक्तिभाव, उपवास आणि पारंपरिक भोग—या पवित्र दिवशी बनवले जाणारे 5 खास प्रसाद
भारतभर मोठ्या उत्साहात साजरा केला जाणारा हनुमान जयंती हा भक्तांसाठी अत्यंत पवित्र आणि आनंदाचा दिवस मानला जातो. हा दिवस म्हणजे प्रभू श्रीरामाचे परमभक्त आणि संकटमोचक भगवान हनुमान यांचा जन्मोत्सव. हिंदू पंचांगानुसार दरवर्षी चैत्र महिन्यातील पौर्णिमेला ही जयंती साजरी करण्यात येते. 2026 मध्ये हनुमान जयंती 2 एप्रिल रोजी साजरी होणार असून सध्या अनेक घरांमध्ये त्याची तयारी सुरू आहे.
हनुमान जयंतीचे महत्व
या दिवशी भगवान हनुमानाची पूजा केल्याने जीवनातील अडथळे दूर होतात, मनाला शक्ती, धैर्य आणि शांतता मिळते, असा विश्वास आहे. त्यामुळे त्यांना “संकटमोचक” किंवा “संकट हरन करणारे देव” मानले जाते. मंदिरे आणि घरी विशेष पूजा, हवन, सुंदर्कांडाचे पठण आणि विविध धार्मिक विधी करून भक्त त्यांच्या चरणी कळकळीचे नमन करतात.
उपवासाची परंपरा
अनेक भक्त या दिवशी निर्जला उपवास (पाणीही न घेता) किंवा फलाहार उपवास करतात.
उपवासादरम्यान:
Related News
डाळ शिजण्यापूर्वी चिंच घालता? मग ही मोठी चूक आजच थांबवा!
‘Situationship’चा ट्रेंड संपतोय? तरुण भारताला आता हवंय स्पष्ट नातं
- कांदा–लसूण टाळले जाते
- फक्त सात्त्विक पदार्थ सेवन केले जातात
- सामान्य मिठाऐवजी सेंधव मीठ (सेंधा नमक) वापरले जाते
उपवास केल्याने मन शुद्ध होते, आध्यात्मिक प्रगती साध्य होते आणि आत्मबल वाढते, असे मानले जाते.
हनुमानाला आवडणारा भोग
भगवान हनुमानाला नैवेद्य म्हणून अनेक पारंपरिक पदार्थ अर्पण केले जातात, विशेषतः बुंदी, मोदक, बेसन लाडू यांचा समावेश असतो. भक्त घरच्या घरी विशेष प्रसाद बनवून पूजा करतात. 2026 च्या हनुमान जयंतीसाठी येथे दिले आहेत 5 पारंपरिक भोग (प्रसाद) जे तुम्ही सहज घरी तयार करू शकता.
1. गोड बूंदी (Sweet Boondi)
गोड बूंदी हा हनुमान जयंतीचा अत्यावश्यक भोग मानला जातो.
कशी बनवायची?
- बेसनात पाणी मिसळून गुळगुळीत पिठ तयार करा
- केशरी फूड कलर घाला
- तव्यावर तूप गरम करून झाऱ्याने पिठाचे थेंब सोडून बूंदी तयार करा
- साखर आणि पाण्याची पाक (एकतारी) तयार करा
- वेलदोडा पूड घाला
- तयार बूंदी पाकात 15 मिनिटे भिजत ठेवा
2. बेसन लाडू (Besan Ladoo)
हनुमानाला बेसनाचे लाडू अत्यंत प्रिय मानले जातात.
कृती:
- बेसन शुद्ध तुपात मंद आचेवर भाजून सुगंध येईपर्यंत परता
- थंड झाल्यावर पिठीसाखर आणि वेलदोडा घाला
- हाताने गोल लाडू वळा
3. खीर (Kheer)
पूजा आणि प्रसादासाठी खीर हा नेहमीच शुभ मानला जाणारा पदार्थ आहे.
कशी बनवायची?
- दूधात भात शिजवा
- मिश्रण घट्ट होईपर्यंत मंद आचेवर उकळा
- साखर, वेलदोडा आणि सुके मेवे घाला
- वरून बदाम–पिस्ते घालून सजवा
4. जलेबी (Jalebi)
कुरकुरीत आणि गोड जलेबी अनेक मंदिरांमध्ये प्रसादासाठी तयार केली जाते.
कृती:
- मैदा आणि दही मिसळून पिठ तयार करा आणि फुलू द्या
- पायपिंग बॅगने तेलात पातळ गोल–गोल आकार सोडा
- सोनेरी होईपर्यंत तळा
- गरम साखरेच्या पाकात लगेच बुडवा
5. चूरमा (Churma)
राजस्थानी आणि हरियाणवी परंपरेतील हा प्रिय प्रसाद हनुमान जयंतीला मोठ्या प्रमाणात तयार केला जातो.
कृती:
- गव्हाच्या पिठात तूप घालून घट्ट कणिक मळा
- जाड पोळ्या तयार करून भाजून घ्या किंवा ओव्हनमध्ये बेक करा
- थंड झाल्यावर बारीक करून त्यात पिठीसाखर/गूळ आणि तूप घाला
ज्यांना वेळ नाही त्यांच्यासाठी सोपा भोग
जर तुम्हाला हे पदार्थ बनवण्यासाठी वेळ मिळत नसेल, तर सर्वात सोपा मार्ग म्हणजे:
भाजलेला चणा + गूळ
हनुमानाला हा भोग अत्यंत प्रिय मानला जातो आणि तो अतिशय शुभ मानला जातो.
हनुमान जयंती साजरी करण्याची भक्तीभावपूर्ण परंपरा
प्रत्येक वर्षीप्रमाणेच या वर्षीही हनुमान जयंतीसाठी मंदिरांमध्ये मोठी तयारी केली जाते.
- सकाळी लवकर विशेष अभिषेक
- सुंदर्कांड पारायण
- राम–हनुमान स्तोत्रांचे पठण
- हनुमान चालीसा अखंडपठण
- प्रसाद वितरण
अशा सर्व धार्मिक कार्यक्रमांमुळे वातावरण भक्तिमय रंगात न्हाऊन निघते.
घराघरांतही पूजा, भोग आणि दीपप्रज्वलनाने हा सण साजरा होतो. बाल–वृद्ध सर्वजण भक्तीभावाने सहभागी होतात.
हनुमान जयंती 2026 च्या निमित्ताने देशभरात भक्तभावाची लाट उफाळून आली आहे. अनेक ठिकाणी सामाजिक संस्था, मठ, मंदिरे आणि स्थानिक गट यांच्या वतीने अन्नदान, पाणपोया, रक्तदान शिबिरे आणि सेवा कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे. प्रभू हनुमान यांच्या आदर्शांचे पालन करत ‘सेवा हीच सर्वोच्च पूजा’ हा संदेश देण्यासाठी युवक मोठ्या संख्येने स्वयंसेवक म्हणून पुढे येत आहेत. ग्रामीण भागातील मंदिरे, हनुमान टेकड्या आणि देवस्थानांमध्ये विशेष पूजा-अर्चा, धर्मग्रंथांचे वाचन आणि भजन-कीर्तनाचे कार्यक्रम रात्री उशिरापर्यंत सुरू असतात. हनुमान जयंती हा केवळ धार्मिक सण नसून शक्ति, सामर्थ्य, प्रामाणिकता आणि निश्छळ भक्ती यांचे प्रतीक म्हणूनही देशभर साजरा केला जातो.
भक्तांसाठी संदेश
या हनुमान जयंतीला तुमच्या घरातही भक्तिभाव, सात्त्विकता आणि आनंदाची अनुभूती आणा.
भगवान हनुमानाचे आशीर्वाद तुमच्या आयुष्यात धैर्य, शक्ती, यश आणि समाधान घेऊन येवोत।
Read Also : https://ajinkyabharat.com/hanuman-jayanti-2026-varshatoon-donada-sajri-to-be-a-unique-festival/
