‘हे’ पदार्थ जुने झाले तरी खाऊ शकता! योग्य साठवणुकीत कधीच खराब न होणाऱ्या पदार्थांची यादी
हे’ पदार्थ कधीच खराब होत नाहीत : आजच्या धावपळीच्या जीवनात आपण बाजारातून किंवा मॉलमधून विविध खाद्यपदार्थ खरेदी करतो. प्रत्येक वस्तूवर तिची एक्सपायरी डेट किंवा वापरण्याची अंतिम तारीख दिलेली असते. त्यामुळे एखादा पदार्थ जुना झाला की तो वापरावा की नाही, याबाबत अनेकांच्या मनात संभ्रम निर्माण होतो. विशेषतः आरोग्याच्या दृष्टीने खराब अन्नपदार्थ खाणे धोकादायक ठरू शकते. मात्र, तुम्हाला माहिती आहे का की आपल्या स्वयंपाकघरात असे काही पदार्थ असतात जे योग्य प्रकारे साठवून ठेवल्यास अनेक वर्षे, किंबहुना दशके टिकू शकतात? विशेष म्हणजे हे पदार्थ सहज खराब होत नाहीत आणि त्यांचे गुणधर्मही दीर्घकाळ टिकून राहतात.
अर्थात, “कधीच खराब होत नाहीत” याचा अर्थ असा नाही की ते कोणत्याही परिस्थितीत तसेच राहतील. योग्य साठवणूक, हवाबंद डबे आणि ओलाव्यापासून संरक्षण हे घटक महत्त्वाचे असतात. चला तर मग जाणून घेऊया अशा काही पदार्थांविषयी जे काळाच्या ओघातही टिकून राहतात.
मीठ – निसर्गाने दिलेला नैसर्गिक संरक्षक
आपल्या स्वयंपाकघरातील सर्वात महत्त्वाचा आणि कायम टिकणारा पदार्थ म्हणजे मीठ. मीठ हे खाणीतून मिळणारे खनिज असल्यामुळे ते सहज खराब होत नाही. प्राचीन काळापासून खाद्यपदार्थ टिकवण्यासाठी मिठाचा वापर केला जात आहे. लोणची, मासे किंवा मांस टिकवण्यासाठी मिठाचा उपयोग केला जातो, कारण त्यामध्ये जीवाणू वाढण्याची शक्यता कमी असते.
Related News
मोठी बातमी! भोंदू खरात प्रकरणात रोहित पवारांचा सर्वात मोठा गौप्यस्फोट; “पैसे घेऊन अनेकांना बाहेर काढलं जातंय”
धक्कादायक घटना! पोहण्याचा अनुभव असूनही विहिरीच्या खोल पाण्याचा अंदाज चुकला, तरुणाचा अंत
मदर्स डेपूर्वी ट्विंकल खन्नाची खास इच्छा; ‘हँडमेड कार्ड नको, जबाबदाऱ्यांपासून सुट्टी हवी’
धक्कादायक! अशोक खरात प्रकरणी रुपाली चाकणकरांची 2 तास कसून चौकशी; शिवनिका ट्रस्टबाबत मोठे खुलासे शक्य
मोमोज खायचे पण हेल्दी? ‘No-Maida Momos’ रेसिपीची जोरदार चर्चा
दहावीत सर्व विषयांत 35 मार्क्स; सांगलीच्या गजूभाईची सोशल मीडियावर जोरदार चर्चा, गावात लागले बॅनर
जर मीठ हवाबंद डब्यात ठेवले आणि त्याला ओलावा लागू दिला नाही, तर ते वर्षानुवर्षे वापरता येते. जरी काही वेळा त्यात गुठळ्या तयार झाल्या तरी त्याचा दर्जा खराब झालेला असतोच असे नाही. त्यामुळे मीठ हे सर्वात विश्वासार्ह आणि दीर्घकाळ टिकणाऱ्या पदार्थांपैकी एक मानले जाते.
पांढरा तांदूळ – दशकांपर्यंत टिकणारे धान्य
तांदूळ हा भारतीय घरांमध्ये रोज वापरला जाणारा प्रमुख अन्नपदार्थ आहे. अभ्यासानुसार, कोंडा काढलेला पांढरा तांदूळ योग्य पद्धतीने साठवून ठेवल्यास जवळपास 30 वर्षांपर्यंत टिकू शकतो. यासाठी तो हवाबंद पॅकेजिंगमध्ये, थंड आणि कोरड्या ठिकाणी ठेवणे आवश्यक आहे.
तथापि, तपकिरी तांदूळ किंवा कोंड्यासह धान्ये इतकी वर्षे टिकत नाहीत. कारण त्यामध्ये नैसर्गिक तेलाचे प्रमाण जास्त असते, ज्यामुळे ते लवकर खराब होऊ शकतात. त्यामुळे दीर्घकाळ साठवणीसाठी पांढरा तांदूळ अधिक योग्य मानला जातो.
वाळलेली कडधान्ये – पोषणमूल्य टिकवणारा पर्याय
वाटाणा, चणे, राजमा आणि इतर वाळवलेली कडधान्ये दीर्घकाळ साठवून ठेवता येतात. योग्य प्रकारे कोरड्या जागी ठेवलेली कडधान्ये अनेक वर्षे खराब होत नाहीत. यामध्ये प्रथिने, फायबर आणि इतर आवश्यक पोषकतत्त्वे असतात.
काळानुसार त्यांची शिजण्याची वेळ वाढू शकते, मात्र त्यांचे पौष्टिक मूल्य फारसे बदलत नाही. त्यामुळे आपत्कालीन परिस्थितीत किंवा दीर्घकालीन साठवणीसाठी कडधान्ये हा उत्तम पर्याय मानला जातो.
व्हिनेगर – आम्लतेमुळे टिकणारा पदार्थ
व्हिनेगर हा अनेक पदार्थांमध्ये वापरला जाणारा महत्त्वाचा घटक आहे. त्यातील उच्च आम्लतेमुळे तो सहज खराब होत नाही. अनेक वर्षे साठवून ठेवल्यानंतरही त्याची गुणवत्ता आणि चव फारशी बदलत नाही.
याच कारणामुळे लोणच्यांमध्ये व्हिनेगर मिसळले जाते, जेणेकरून ते खराब होऊ नयेत. व्हिनेगर हवाबंद बाटलीत आणि थंड जागी ठेवला तर तो वर्षानुवर्षे वापरता येतो.
शुद्ध तूप – योग्य साठवणुकीत दीर्घकाळ टिकणारे
भारतीय स्वयंपाकात तूपाला विशेष महत्त्व आहे. शुद्ध आणि व्यवस्थित वितळवलेले तूप हवाबंद डब्यात ठेवले तर अनेक वर्षे टिकू शकते. तुपामध्ये नैसर्गिकरित्या कमी आर्द्रता असल्यामुळे त्यात जिवाणू वाढण्याची शक्यता कमी असते.
तथापि, तूप साठवताना स्वच्छ चमचा वापरणे आणि त्यात पाणी किंवा ओलावा जाऊ न देणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. योग्य काळजी घेतल्यास तूप दीर्घकाळ वापरता येते आणि त्याची गुणवत्ता टिकून राहते.
कॉर्नस्टार्च – ओलाव्यापासून दूर ठेवा
कॉर्नस्टार्च हा पदार्थ विविध पाककृतींमध्ये घट्टपणा आणण्यासाठी वापरला जातो. जर तो कोरड्या आणि हवाबंद डब्यात ठेवला, तर तो अनेक वर्षे वापरता येतो. त्याची गुणवत्ता किंवा उपयुक्तता सहज कमी होत नाही.
मात्र, ओलावा लागल्यास त्यात गुठळ्या होऊ शकतात किंवा त्याचा दर्जा कमी होऊ शकतो. त्यामुळे योग्य साठवणूक महत्त्वाची आहे.
शुद्ध व्हॅनिला अर्क – अल्कोहोलमुळे टिकाऊ
केक, बेकरी पदार्थ किंवा गोड पदार्थांमध्ये वापरला जाणारा शुद्ध व्हॅनिला अर्क हा देखील दीर्घकाळ टिकणाऱ्या पदार्थांपैकी एक आहे. त्यातील अल्कोहोलचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे तो सहज खराब होत नाही.
तथापि, बाजारात मिळणारे कृत्रिम व्हॅनिला अर्क दीर्घकाळ टिकतीलच असे नाही. त्यामुळे खरेदी करताना उत्पादनाची गुणवत्ता तपासणे आवश्यक आहे.
साठवणूक करताना या गोष्टी लक्षात ठेवा
अनेक पदार्थ दीर्घकाळ टिकत असले तरी त्यासाठी योग्य साठवणूक महत्त्वाची असते. हवाबंद डबे वापरणे, ओलाव्यापासून दूर ठेवणे आणि थंड व कोरड्या जागी पदार्थ ठेवणे आवश्यक आहे. तसेच, पदार्थाचा वास, रंग किंवा पोत बदलल्यास तो वापरण्यापूर्वी तपासणी करणे गरजेचे आहे.
आजच्या महागाईच्या काळात दीर्घकाळ टिकणाऱ्या पदार्थांची माहिती असणे फायदेशीर ठरू शकते. त्यामुळे योग्य नियोजन आणि साठवणूक करून अन्न वाया जाणे टाळता येईल, तसेच गरजेच्या वेळी हे पदार्थ उपयोगीही पडतील.
एकूणच, आपल्या स्वयंपाकघरात असे अनेक पदार्थ आहेत जे योग्य प्रकारे जपून ठेवल्यास अनेक वर्षे सुरक्षित राहू शकतात. मात्र, सुरक्षितता आणि स्वच्छता यांचा विचार करूनच त्यांचा वापर करणे सर्वात महत्त्वाचे आहे.
