पंतप्रधान बालेन शाहांचा मोठा यू-टर्न! भारताच्या राजदूतांची भेट; चीनला धक्का देणारा 1 मोठा संकेत?
नेपाळचे पंतप्रधान बालेन शाह यांनी भारताबाबतच्या आपल्या भूमिकेत मोठा बदल केल्याचे संकेत मिळत आहेत. पंतप्रधानपदाची सूत्रे स्वीकारल्यानंतर प्रथमच त्यांनी भारताचे राजदूत नवीन श्रीवास्तव यांची वैयक्तिक भेट घेतली. या भेटीत भारत-नेपाळ संबंध अधिक मजबूत करण्याबाबत चर्चा झाली. विशेष म्हणजे, चीनच्या राजदूतांची भेट घेण्यापूर्वी बालेन शाह यांनी भारताच्या राजदूतांची भेट घेतल्याने या घडामोडीला राजनैतिक वर्तुळात विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
नेपाळच्या राजकारणातून सोमवारी एक महत्त्वाची राजनैतिक घडामोड समोर आली. नेपाळचे नवे पंतप्रधान बालेन शाह यांनी भारताचे राजदूत नवीन श्रीवास्तव यांची भेट घेतली. सिंह दरबार येथील पंतप्रधान कार्यालयात ही सदिच्छा भेट झाली. या भेटीत भारत आणि नेपाळमधील द्विपक्षीय संबंध, विविध करार आणि परस्पर सहकार्याच्या मुद्द्यांवर चर्चा करण्यात आली.
भारताचे राजदूत नवीन श्रीवास्तव यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या वतीने बालेन शाह यांना शुभेच्छा दिल्या. तसेच भारत आणि नेपाळ यांच्यातील संबंध आणखी मजबूत करण्यासाठी भारत कटिबद्ध असल्याचे त्यांनी यावेळी सांगितले.
Related News
या भेटीनंतर भारत-नेपाळ संबंधांबाबत चर्चेला वेग आला आहे. विशेष म्हणजे, बालेन शाह यांनी पंतप्रधानपदाची जबाबदारी स्वीकारल्यानंतर एखाद्या देशाच्या राजदूताची वैयक्तिकरित्या भेट घेण्याची ही पहिलीच वेळ असल्याचे सांगितले जात आहे. त्यामुळे या भेटीचे महत्त्व आणखी वाढले आहे.
बालेन शाहांची भूमिका काय होती?
पंतप्रधानपदाची सूत्रे स्वीकारल्यानंतर बालेन शाह यांनी राजदूतांच्या भेटीबाबत काहीशी वेगळी भूमिका घेतली होती. समकक्ष व्यक्तींसोबतच थेट चर्चा करण्यावर त्यांचा भर असल्याचे यापूर्वी दिसून आले होते. त्यामुळे त्यांनी काही महत्त्वाच्या देशांच्या राजदूतांच्या भेटी टाळल्या होत्या.
यामध्ये अमेरिकेचे राजदूत सर्गियो गोर आणि भारताचे परराष्ट्र सचिव विक्रम मिस्त्री यांच्यासोबतच्या भेटीचाही उल्लेख करण्यात आला होता. त्यामुळे बालेन शाह आता भारताच्या राजदूतांना भेटल्याने त्यांच्या भूमिकेत काहीसा बदल झाला आहे का, याबाबत चर्चा सुरू झाली आहे.
भारताच्या राजदूतांना पहिली भेट का महत्त्वाची?
आंतरराष्ट्रीय राजकारणात एखाद्या नेत्याने कोणत्या देशाच्या प्रतिनिधीची कधी भेट घेतली, यालाही मोठे महत्त्व असते. विशेषतः भारत आणि चीन या दोन्ही मोठ्या शेजारी राष्ट्रांशी नेपाळचे जवळचे संबंध आहेत.
भारताचे राजदूत नवीन श्रीवास्तव यांची भेट घेतल्यानंतर बालेन शाह चीनच्या राजदूतांचीही भेट घेणार आहेत. त्यानंतर अमेरिकेच्या राजदूतांशीही त्यांची चर्चा होणार असल्याची माहिती समोर आली आहे.
त्यामुळे केवळ एका भेटीच्या आधारावर नेपाळने भारताच्या बाजूने निर्णायक भूमिका घेतली असे म्हणणे घाईचे ठरेल. मात्र, भारताच्या राजदूतांची भेट घेण्याची वेळ आणि त्यानंतर होणाऱ्या इतर राजनैतिक भेटी यामुळे नेपाळच्या आगामी परराष्ट्र धोरणाबाबत अनेक प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.
भारत-नेपाळ संबंध पुन्हा चर्चेत
भारत आणि नेपाळ यांच्यात ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि सामाजिक संबंध आहेत. दोन्ही देशांमध्ये खुली सीमा असून नागरिकांचे परस्पर येणे-जाणे मोठ्या प्रमाणावर होते. व्यापार, ऊर्जा, पायाभूत सुविधा, सुरक्षा आणि सांस्कृतिक संबंध अशा अनेक क्षेत्रांमध्ये दोन्ही देशांचे सहकार्य आहे.
मात्र गेल्या काही काळात भारत-नेपाळ संबंधांमध्ये विविध मुद्द्यांवर मतभेदही समोर आले आहेत. त्यामुळे बालेन शाह यांच्या नेतृत्वाखाली नेपाळ भारतासोबतच्या संबंधांना कोणत्या दिशेने घेऊन जाणार, याकडे भारताचेही लक्ष आहे.
नवीन श्रीवास्तव यांच्या भेटीत द्विपक्षीय संबंध अधिक मजबूत करण्याबाबत चर्चा झाल्याने सकारात्मक संकेत मिळत असल्याचे राजनैतिक पातळीवर मानले जात आहे.
चीनची भूमिका काय असणार?
नेपाळ हा भारत आणि चीन या दोन मोठ्या देशांच्या मध्ये असलेला महत्त्वाचा देश आहे. त्यामुळे नेपाळच्या परराष्ट्र धोरणात भारत आणि चीन या दोन्ही देशांना विशेष स्थान आहे.
बालेन शाह यांनी भारताच्या राजदूतांची भेट घेतल्यानंतर चीनच्या राजदूतांची भेट घेण्याचा निर्णय घेतल्याने दोन्ही देशांमध्ये समतोल साधण्याचा प्रयत्न आहे का, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे.
चीन आणि नेपाळ यांच्यातही पायाभूत सुविधा, व्यापार आणि विविध विकास प्रकल्पांबाबत सहकार्य आहे. त्यामुळे बालेन शाह यांची चीनच्या प्रतिनिधीसोबतची चर्चा देखील महत्त्वाची ठरणार आहे.
मोदींचा संदेश पोहोचला
भारताचे राजदूत नवीन श्रीवास्तव यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या वतीने पंतप्रधान बालेन शाह यांना शुभेच्छा दिल्या. भारत-नेपाळ संबंध अधिक मजबूत करण्यासाठी भारत कटिबद्ध असल्याचा संदेशही त्यांनी दिला.
यामुळे बालेन शाह यांच्या नव्या सरकारसोबत भारत सकारात्मक संवाद ठेवण्याच्या तयारीत असल्याचे स्पष्ट संकेत मिळत आहेत.
दरम्यान, भारताच्या राजदूतांशी झालेल्या या भेटीनंतर आता बालेन शाह चीन आणि अमेरिकेच्या राजदूतांशी काय चर्चा करतात, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
पुढे काय होणार?
पंतप्रधान बालेन शाह यांच्या या राजनैतिक हालचालींकडे नेपाळच्या नव्या परराष्ट्र धोरणाच्या सुरुवातीच्या संकेत म्हणून पाहिले जात आहे. भारत, चीन आणि अमेरिका या तीनही देशांच्या प्रतिनिधींशी होणाऱ्या चर्चेत कोणते मुद्दे प्राधान्याने मांडले जातात, हे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
भारताच्या राजदूतांची भेट आधी घेणे हा निश्चितपणे भारताकडे झुकण्याचा अंतिम पुरावा आहे, असे सध्या म्हणता येणार नाही. मात्र, पंतप्रधानपद स्वीकारल्यानंतर राजदूतांशी थेट भेट टाळणाऱ्या पंतप्रधान बालेन शाह यांनी भारताच्या राजदूतांची वैयक्तिक भेट घेतल्याने त्यांच्या भूमिकेत बदलाचे संकेत मिळत आहेत.
आता चीन आणि अमेरिकेच्या राजदूतांसोबतच्या बैठकीनंतर पंतप्रधान बालेन शाह यांच्या परराष्ट्र धोरणाचे चित्र अधिक स्पष्ट होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे नेपाळमधील या नव्या राजनैतिक घडामोडींवर भारतासह चीनचेही लक्ष असणार आहे.
एकंदरीत, पंतप्रधान बालेन शाह यांची भारताचे राजदूत नवीन श्रीवास्तव यांच्यासोबतची भेट ही नेपाळच्या राजकारणातील आणि भारत-नेपाळ संबंधांमधील महत्त्वाची घडामोड मानली जात आहे. आता या भेटीनंतर नेपाळ भारत, चीन आणि अमेरिका यांच्यातील संबंधांचा समतोल कसा साधतो, हे पाहणे औत्सुक्याचे ठरणार आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/manoj-jarangenchas-strong-gesture-from-the-government-after-29-august/
