H-1B व्हिसा संकट: ‘60 दिवसांत नोकरी शोधा, नाहीतर अमेरिका सोडा’; टेक कंपन्यांच्या Layoff मुळे भारतीय इंजिनिअर्स अडचणीत
अमेरिकेतील मोठ्या टेक कंपन्यांमधील नोकरकपातीचा फटका आता हजारो भारतीय आयटी व्यावसायिकांना बसताना दिसत आहे. एकेकाळी अमेरिकेच्या टेक उद्योगाचा मजबूत कणा मानले जाणारे भारतीय इंजिनिअर्स आणि सॉफ्टवेअर डेव्हलपर्स आज मोठ्या अनिश्चिततेच्या छायेत उभे आहेत. कारण नोकरी गमावणे म्हणजे केवळ आर्थिक संकट नाही, तर अमेरिकेत राहण्याचा अधिकारही धोक्यात येण्याची भीती निर्माण झाली आहे.
मेटा, अॅमेझॉन, लिंक्डइनसारख्या आघाडीच्या कंपन्यांनी अलीकडील काळात मोठ्या प्रमाणावर कर्मचारी कपात केली आहे. विशेषतः H-1B व्हिसावर काम करणाऱ्या भारतीयांसाठी ही परिस्थिती अधिक चिंताजनक ठरली आहे. कारण अमेरिकेतील व्हिसा नियमांनुसार, नोकरी गेल्यानंतर नवीन नोकरी शोधण्यासाठी केवळ 60 दिवसांची मुदत मिळते. त्या कालावधीत दुसरा नियोक्ता मिळाला नाही, तर देश सोडण्याची वेळ येऊ शकते.
अमेरिकन स्वप्नावर संकट?
गेल्या अनेक दशकांपासून अमेरिका ही भारतीय तंत्रज्ञान क्षेत्रातील व्यावसायिकांसाठी करिअर, उच्च वेतन आणि जागतिक संधींचे केंद्र मानली जाते. हजारो भारतीय इंजिनिअर्स सिलिकॉन व्हॅलीत स्थायिक झाले, त्यांनी घरे घेतली, कुटुंबे स्थापन केली आणि भविष्याचे नियोजन केले.
Related News
पुणे महापालिकेत 45 लाखांचा ‘मुन्नाभाई’ भरती घोटाळा; बनावट नियुक्तीपत्रांनी तरुणांची फसवणूक
महाराष्ट्राच्या राजकारणात नवा ट्विस्ट! कॉक्रोच जनता पार्टीचा मोठा प्लॅन
International Tea Day : 5000 वर्षांपूर्वी चहाचा शोध नेमका कुठे लागला? जाणून घ्या रंजक इतिहास
रुबिना खानचा धक्कादायक खुलासा! 90च्या दशकातील 5 बॉलिवूड स्टार्सच्या अॅटिट्यूडचे किस्से
60 दिवसांचा धक्कादायक अल्टिमेटम! Meta-Amazon मधील AI नोकरकपातीमुळे 1.1 लाख कर्मचाऱ्यांवर संकट, H-1B भारतीय इंजिनिअर्स हादरले
चालकाचे नियंत्रण सुटताच ST बसचा भीषण अपघात; 7 महिन्यांच्या चिमुकल्यासह 3 जणांचा दुर्दैवी मृत्यू
‘कॉकरोच जनता पार्टी’ला मोठा धक्का! अवघ्या 4 दिवसांत व्हायरल झालेल्या पक्षाचं X अकाऊंट बंद
उन्हाळ्यात हलके आणि हेल्दी खायचे? 20 मिनिटांत तयार करा ‘या’ स्वादिष्ट खिचड्या
आयकर विभागाचा मोठा निर्णय! ITR-1 आणि ITR-4 Utility Live, असे भरा ऑनलाइन रिटर्न
उष्माघाताचा वाढता धोका! आयुष मंत्रालयाने सांगितले उन्हाळ्यात काय खावे आणि काय टाळावे
पतीने कितीही मारलं तरी तक्रार नाही! अफगाण महिलांवर अमानुष अत्याचार
मात्र, अचानक येणाऱ्या Layoff च्या ई-मेलमुळे हे संपूर्ण आयुष्य काही क्षणांत बदलू शकते. विशेषतः H-1B व्हिसा नियोक्त्यावर आधारित असल्याने, नोकरी गमावणे म्हणजे स्थलांतरित दर्जा धोक्यात येणे असे समीकरण तयार झाले आहे.
‘60 दिवसांची शर्यत’ नेमकी काय आहे?
अमेरिकेच्या नागरिकत्व आणि इमिग्रेशन सेवा संस्था (USCIS) च्या नियमांनुसार, H-1B व्हिसाधारक कर्मचारी नोकरी गमावल्यास त्यांना साधारणपणे 60 दिवसांचा “Grace Period” दिला जातो. या कालावधीत संबंधित व्यक्तीने नवीन नियोक्ता शोधून व्हिसा ट्रान्सफर करणे, दुसऱ्या व्हिसा प्रकारासाठी अर्ज करणे किंवा देश सोडण्याची तयारी करणे अपेक्षित असते.
महत्त्वाची बाब म्हणजे, हा 60 दिवसांचा कालावधी शेवटच्या पगारापासून नव्हे तर कर्मचाऱ्याच्या शेवटच्या कामाच्या दिवसापासून सुरू होतो.
ऐकायला दोन महिने मोठा कालावधी वाटू शकतो. पण वास्तवात नोकरी शोधणे, मुलाखती देणे, व्हिसा ट्रान्सफरची कागदपत्रे पूर्ण करणे आणि त्याचवेळी कुटुंबाची काळजी घेणे – हे सर्व 60 दिवसांत पूर्ण करणे अनेकांसाठी मोठे आव्हान ठरते.
भारतीयांसाठी अधिक कठीण का?
भारतीय नागरिक हे अमेरिकेतील H-1B व्हिसा कार्यक्रमाचे सर्वात मोठे लाभार्थी आहेत. सरकारी आकडेवारीनुसार, मंजूर H-1B अर्जांमध्ये भारतीयांचा वाटा सर्वाधिक आहे.
मात्र, याच गोष्टीमुळे त्यांची अवलंबित्वही वाढले आहे. अनेक भारतीय वर्षानुवर्षे ग्रीन कार्डसाठी प्रतीक्षा करत आहेत. मोठ्या बॅकलॉगमुळे काहींना 10 ते 15 वर्षांपर्यंत वाट पाहावी लागते.
दरम्यान, त्यांनी अमेरिकेत घर विकत घेतलेले असते, मुलं शाळेत जात असतात, काहींची मुलं अमेरिकेत जन्मलेली असतात. अचानक नोकरी गेल्यास केवळ करिअरच नाही, तर संपूर्ण कौटुंबिक स्थैर्य डळमळू शकते.
Layoff म्हणजे केवळ नोकरी जाणे नाही
भारतीय H-1B व्यावसायिकांसाठी Layoff हा फक्त करिअरचा प्रश्न राहत नाही. त्यात घराचा हप्ता, मुलांचे शिक्षण, आरोग्य विमा, जोडीदाराची नोकरी, स्थलांतराचा खर्च अशा अनेक गोष्टींचा समावेश असतो.
मेटासारख्या कंपन्या काही कर्मचाऱ्यांना 16 आठवड्यांचे बेस पे आणि सेवाकाळानुसार अतिरिक्त वेतन तसेच हेल्थकेअर कव्हरेज देत असल्या, तरी ते सर्वांसाठी पुरेसे ठरत नाही.
कारण मूळ प्रश्न असतो – “60 दिवसांत पुढे काय?”
B-2 व्हिसा हा तात्पुरता पर्याय?
अनेक भारतीय कर्मचारी Layoff नंतर अमेरिकेत अधिक काळ राहण्यासाठी B-1 किंवा B-2 व्हिजिटर व्हिसामध्ये बदल करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. यासाठी Form I-539 भरून स्टेटस बदलण्याचा अर्ज केला जातो.
या प्रक्रियेमुळे काही अतिरिक्त महिने अमेरिकेत राहून नवीन नोकरी शोधण्याची संधी मिळू शकते. पूर्वी USCIS कडून अशा अर्जांना तुलनेने सकारात्मक प्रतिसाद मिळत असे.
मात्र, अलीकडील अहवालांनुसार अमेरिकन प्रशासन आता अशा अर्जांची अधिक कठोर तपासणी करत आहे. अतिरिक्त कागदपत्रांची मागणी, अधिक चौकशी आणि कडक नियमांमुळे अनेकांमध्ये चिंता वाढली आहे.
सिलिकॉन व्हॅलीत मोठ्या प्रमाणात नोकरकपात
Layoffs.fyi या ट्रॅकिंग प्लॅटफॉर्मनुसार, यावर्षी टेक उद्योगात 1.10 लाखांहून अधिक कर्मचाऱ्यांच्या नोकऱ्या गेल्या आहेत. यामध्ये मोठ्या प्रमाणात परदेशी कर्मचारी, विशेषतः भारतीय, प्रभावित झाल्याचे मानले जाते.
मेटाने AI (Artificial Intelligence) वर भर देण्यासाठी जवळपास 8,000 कर्मचाऱ्यांची कपात केली. अॅमेझॉननेही अनेक टीम्स कमी केल्या आहेत, तर लिंक्डइनसारख्या कंपन्याही restructuring करत आहेत.
कंपन्या आता पारंपरिक टेक भूमिकांपेक्षा AI-केंद्रित नोकऱ्यांना अधिक महत्त्व देताना दिसत आहेत.
AI मुळे वाढलेली भीती
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) क्षेत्रात मोठ्या गुंतवणुकीमुळे टेक क्षेत्रातील भरती पद्धती बदलत आहेत. अनेक कंपन्या व्यवस्थापनाचे स्तर कमी करत आहेत, काही भूमिका ऑटोमेशनकडे वळवत आहेत आणि काही कामे AI द्वारे करण्याचा प्रयत्न करत आहेत.
ब्लूमबर्गच्या अहवालानुसार, मेटा यावर्षी AI संबंधित प्रकल्पांवर 100 अब्ज डॉलर्सहून अधिक खर्च करण्याच्या तयारीत आहे.
यामुळे भारतीय टेक कर्मचाऱ्यांमध्ये नवी भीती निर्माण झाली आहे – ही मंदी तात्पुरती नाही, तर कायमस्वरूपी बदलाची सुरुवात तर नाही ना?
विशेषतः Routine Engineering, Support Roles आणि Mid-level Coding Jobs मध्ये भविष्यात संधी कमी होऊ शकतात, अशी भीती अनेकांना वाटत आहे.
भारतात परतण्याचा विचार वाढला
अमेरिकन टेक उद्योगातील अस्थिरतेमुळे आता अनेक भारतीय पुन्हा भारतात परतण्याचा विचार करत आहेत.
एका सर्वेक्षणानुसार, अमेरिकेत राहणाऱ्या जवळपास निम्म्या भारतीय व्यावसायिकांनी सांगितले की, नोकरी गेल्यास ते भारतात परतण्याचा गंभीर विचार करतील. काहीजण कॅनडा आणि युरोपकडेही पर्याय म्हणून पाहत आहेत.
पूर्वी “अमेरिकन ड्रीम” स्थैर्य आणि संधींचे प्रतीक मानले जात असे. पण आता वारंवार होणारे Layoffs, व्हिसावरचे अवलंबित्व, इमिग्रेशन नियम आणि AI मुळे वाढणारी अनिश्चितता यामुळे अनेकांचे मत बदलताना दिसत आहे.
भारतीय टेक व्यावसायिकांसाठी पुढचा मार्ग?
ग्रीन कार्ड किंवा कायमस्वरूपी निवासी दर्जा असलेल्या भारतीयांना नोकरी गेल्यानंतर देश सोडण्याचा धोका नसतो. मात्र H-1B कर्मचाऱ्यांसाठी परिस्थिती वेगळी आहे.
त्यांच्यासाठी आजचा सर्वात मोठा प्रश्न केवळ “पुढची नोकरी कुठे मिळेल?” हा नाही, तर “ती वेळेत मिळेल का?” हा आहे.
कारण अमेरिकेत उभे केलेले संपूर्ण आयुष्य टिकवण्यासाठी त्यांच्याकडे फक्त 60 दिवस आहेत.
