FPI Outflows 2026: परदेशी गुंतवणूकदारांचा रुसवा कायम; भारतीय शेअर बाजारापासून वाढला दुरावा
मुंबई : भारतीय शेअर बाजारासाठी 2026 हे वर्ष मोठ्या अस्थिरतेचं ठरताना दिसत आहे. जागतिक आर्थिक संकट, भू-राजकीय तणाव आणि अमेरिकन डॉलरच्या वाढत्या मजबुतीमुळे परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी (FPI) भारतीय बाजारातून मोठ्या प्रमाणात पैसे काढण्यास सुरुवात केली आहे. मे महिन्यातही ही विक्री सुरूच असून, बाजारातील गुंतवणूकदारांमध्ये चिंतेचं वातावरण निर्माण झालं आहे.
नॅशनल सिक्युरिटीज डिपॉझिटरी लिमिटेड (NSDL) च्या आकडेवारीनुसार, मे 2026 च्या पहिल्या काही आठवड्यांतच विदेशी गुंतवणूकदारांनी भारतीय शेअर बाजारातून तब्बल 27,048 कोटी रुपये काढून घेतले आहेत. विशेष म्हणजे, 2026 या वर्षात आतापर्यंत एफपीआयने एकूण 2.2 लाख कोटी रुपयांची विक्री केली आहे. हा आकडा मागील वर्षाच्या तुलनेत अधिक धक्कादायक मानला जात आहे.
Related News
2025 मध्ये परदेशी गुंतवणूकदारांनी भारतीय बाजारातून एकूण 1.66 लाख कोटी रुपये काढले होते. मात्र, 2026 मध्ये केवळ पहिल्या पाच महिन्यांतच हा विक्रम मोडला गेला आहे. त्यामुळे भारतीय बाजारावर परदेशी गुंतवणूकदारांचा विश्वास कमी होत असल्याची चर्चा सुरू झाली आहे.
महिन्यानुसार FPI व्यवहार कसे राहिले?
2026 च्या सुरुवातीपासूनच विदेशी गुंतवणूकदारांची भूमिका अस्थिर राहिली आहे. जानेवारी महिन्यात एफपीआयने 35,962 कोटी रुपयांचे शेअर्स विकले. त्यानंतर फेब्रुवारीमध्ये काहीसा सकारात्मक कल दिसून आला आणि त्यांनी 22,615 कोटी रुपयांची गुंतवणूक केली. ही मागील 17 महिन्यांतील सर्वात मोठी खरेदी मानली गेली.
मात्र, मार्च महिन्यात अचानक परिस्थिती बदलली. या महिन्यात विदेशी गुंतवणूकदारांनी विक्रमी 1.17 लाख कोटी रुपये बाजारातून बाहेर काढले. एप्रिलमध्येही विक्री सुरू राहिली आणि 60,847 कोटी रुपयांचे शेअर्स विकण्यात आले. आता मे महिन्यातही विक्रीचा दबाव कायम असल्याने गुंतवणूकदार अधिक सावध झाले आहेत.
विदेशी गुंतवणूकदार भारतीय बाजारापासून दूर का जात आहेत?
तज्ज्ञांच्या मते, यामागे अनेक जागतिक आणि आर्थिक कारणं आहेत. त्यातील प्रमुख 5 कारणं पुढीलप्रमाणे आहेत.
1. जागतिक आर्थिक वाढीबद्दल अनिश्चितता
सध्या जगभरातील अर्थव्यवस्था मंदीच्या छायेत असल्याचं चित्र आहे. अमेरिका, युरोप आणि चीनसारख्या मोठ्या अर्थव्यवस्थांमध्ये वाढीचा वेग मंदावला आहे. त्यामुळे गुंतवणूकदार जोखीम टाळण्याच्या भूमिकेत दिसत आहेत.
2. भू-राजकीय तणाव
रशिया-युक्रेन संघर्ष, मध्यपूर्वेतील तणाव आणि आशियातील वाढत्या राजकीय अस्थिरतेचा परिणाम जागतिक बाजारांवर होत आहे. अशा परिस्थितीत परदेशी गुंतवणूकदार सुरक्षित गुंतवणुकीला प्राधान्य देत आहेत.
3. कच्च्या तेलाच्या किमतीतील चढ-उतार
भारत हा कच्च्या तेलाचा मोठा आयातदार देश आहे. तेलाच्या किंमती वाढल्यास महागाई वाढते आणि देशाच्या आर्थिक स्थितीवर दबाव येतो. त्यामुळे विदेशी गुंतवणूकदार भारतीय बाजाराकडे सावध नजरेने पाहत आहेत.
4. अमेरिकन डॉलरची मजबुती
अमेरिकन डॉलर मजबूत होत असल्याने उदयोन्मुख बाजारांमधून पैसा बाहेर पडतो. अमेरिकेत व्याजदर जास्त असल्याने गुंतवणूकदार तिकडे आकर्षित होत आहेत. त्यामुळे भारतासारख्या बाजारांमधून एफपीआय बाहेर पडत आहेत.
5. सुरक्षित बाजारपेठांमध्ये जास्त परतावा
सध्या अमेरिकन बाँड मार्केट आणि इतर विकसित बाजारपेठांमध्ये तुलनेने सुरक्षित आणि स्थिर परतावा मिळत आहे. त्यामुळे विदेशी गुंतवणूकदारांनी जोखीम असलेल्या बाजारांमधील गुंतवणूक कमी केली आहे.
भारतीय गुंतवणूकदारांसाठी याचा अर्थ काय?
एफपीआय विक्रीमुळे शेअर बाजारात अस्थिरता वाढू शकते. विशेषतः बँकिंग, आयटी आणि मोठ्या कंपन्यांच्या शेअर्सवर दबाव वाढण्याची शक्यता आहे. मात्र, देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदार (DII) आणि किरकोळ गुंतवणूकदारांचा सहभाग वाढल्याने बाजाराला काही प्रमाणात आधार मिळत आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, दीर्घकालीन गुंतवणूकदारांनी घाबरून निर्णय घेण्याऐवजी मजबूत कंपन्यांमध्ये टप्प्याटप्प्याने गुंतवणूक सुरू ठेवावी. भारताची अर्थव्यवस्था दीर्घकालीन दृष्टीने मजबूत असल्याने भविष्यात पुन्हा विदेशी गुंतवणूक वाढू शकते.
पुढे काय?
आगामी काळात अमेरिकन फेडरल रिझर्व्हचे व्याजदर निर्णय, जागतिक राजकीय परिस्थिती आणि कच्च्या तेलाच्या किंमती यावर भारतीय बाजाराची दिशा ठरणार आहे. जर जागतिक परिस्थिती सुधारली तर विदेशी गुंतवणूकदार पुन्हा भारतीय बाजारात परतू शकतात. मात्र, सध्यासाठी सावधगिरीची भूमिका कायम राहण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
