प्रोजेक्ट दृष्टी अंतर्गत भारत Tribal आरोग्य वेधशाळा – अभूतपूर्व पाऊल आदिवासी आरोग्यासाठी
Tribal समुदायांचे आरोग्य, सामाजिक न्याय आणि सांस्कृतिक समावेश ही भारताच्या विकासाचे महत्त्वाचे पैलू आहेत. या दृष्टिकोनातून, भारत सरकारच्या आदिवासी व्यवहार मंत्रालयाने (Ministry of Tribal Affairs, MoTA) आणि इंडियन कौन्सिल ऑफ मेडिकल रिसर्च (ICMR) – प्रादेशिक वैद्यकीय संशोधन केंद्र (RMRC), भुवनेश्वर यांच्या संयुक्त सहभागाने प्रोजेक्ट दृष्टी सुरू केले आहे. या प्रकल्पांतर्गत भारताची पहिली राष्ट्रीय Tribal आरोग्य वेधशाळा, भारत आदिवासी आरोग्य वेधशाळा (B-THO) स्थापन करण्यासाठी एक महत्त्वपूर्ण सामंजस्य करार (MoU) 16-17 जानेवारी 2026 रोजी हैदराबाद, तेलंगणा येथे स्वाक्षरी होणार आहे.
कार्यक्रमाचा उद्देश आणि महत्त्व
राष्ट्रीय क्षमता-बांधणी कार्यक्रम आदिवासी वैद्यांना औपचारिक मान्यता देण्याच्या दृष्टीने आयोजित केला जात आहे. हा उपक्रम आदिवासी समुदायांसाठी आरोग्य सेवांचा विस्तार करण्यास सक्षम पायाभूत सुविधा तयार करतो. विशेषतः, या कार्यक्रमाद्वारे आदिवासी वैद्यांना आधुनिक सार्वजनिक आरोग्य प्रणालीशी समाकलित केले जाते, त्यांना प्रशिक्षण आणि क्षमता-विकासाची संधी दिली जाते, तसेच त्यांच्या पारंपरिक ज्ञानाचे दस्तऐवजीकरण आणि संरक्षित वापर सुनिश्चित केला जातो. यामुळे आदिवासी भागांमध्ये विश्वासार्ह, दीर्घकालीन आरोग्य परिणाम साधता येतात.
Tribal आणि स्थानिक वैद्यांना सार्वजनिक आरोग्य प्रणालीमध्ये विश्वासार्ह भागीदार म्हणून समाविष्ट करतो.
Related News
05 Mar2050 पर्यंत स्तन कर्करोगाचे रुग्ण 3.5 दशलक्षांवर; जागतिक अभ्यासाचा इशारा
2050 पर्यंत स्तनाच्या कर्करोगाचे रुग्ण 3.5 दशलक्षांहून अधिक होण्याचा अंदाज जागतिक अभ्यासाचा इशारा : लवकर निदान आणि प्रतिबंध महत्त्वाचे जागतिक स्तरावर 04 Marफक्त 10 दिवस साखर सोडा; शरीरात होणारे बदल पाहून थक्क व्हाल!
आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत साखरेचे प्रमाण नकळत वाढत चालले आहे. चहा, कॉफी, मिठाई, बिस्किटे, कोल्ड ड्रिंक्स, पॅकेज्ड फूड—या सर्वांमधून आपण दररोज गरजेपेक्षा जास्त साखर घेत असतो. शरीर... 01 Marपुण्यातील विद्यार्थी दुबईत अडकले; केंद्र सरकार उपाययोजना करत आहे
पुण्यातील महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांवर सध्या मध्यपूर्वेतील युद्धाचा थेट फटका बसला आहे. इस्त्रायल, इराण आणि अमेरिका यांच्यातील युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर दुबई 23 Febइराणमधील भारतीय नागरिकांना दूतावासाचा इमरजन्सी अलर्ट
युद्धाचे सावट: अमेरिका-इराण तणाव आणि भारतीय नागरिकांसाठी महत्त्वाची सूचना इराण आणि अमेरिका यांच्यातील तणाव आकाशाला भिडण्याच्या स्थितीत आहे. त... 01 Febबजेट 2026: कर्करोग व मधुमेहाची औषधे होणार स्वस्त, मोदी सरकारचा मध्यमवर्गीयांसाठी मोठा दिलासा
बजेट 2026: मोदी सरकारचा आरोग्य क्षेत्रात मोठा निर्णय – कर्करोग व मधुमेहाची औषधे स्वस्त, बायो-फार्मा मिशनने आरोग्य व्यवस्थेला दिलासा नवी दिल्ली: केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण... 25 Janडॉ. अर्मिडा फर्नांडिस यांना पद्मश्री: शिशु मृत्यूदर कमी करण्यातील कार्यासाठी सन्मान
डॉ. अर्मिडा फर्नांडिस: वैद्यकीय क्षेत्रातील पद्मश्री विजेते भारताचे पद्म पुरस्कार हे देशातील सर्वोच्च नागरी सन्मान मानले जातात. २०२६ मध्ये भारत सरकारने प... 16 Janकेंद्र सरकारी कर्मचारी आणि Pensioneधारकांसाठी ‘परिपूर्ण मेडिक्लेम लाईफ इन्शुरन्स’ची 1 घोषणा
परिपूर्ण मेडिक्लेम लाईफ इन्शुरन्स काय आहे? अर्थ मंत्रालयाची केंद्र सरकारी कर्मचारी व Pensioneधारकांसाठी नवी आरोग्य सुरक्षा योजना देशातील केंद्र सरकारी कर्मचारी आणि 15 Jan7 ऐतिहासिक निर्णय: Bharat Tribal Health Observatory स्थापन – आदिवासी आरोग्यासाठी क्रांतिकारी पाऊल
Bharat Tribal Health Observatory अंतर्गत भारताची पहिली राष्ट्रीय आदिवासी आरोग्य वेधशाळा स्थापन; ICMR-RMRC भुवनेश्वरसोबत ऐतिहास... 15 Janप्रदूषण गर्भवती महिलांसाठी घातक: ‘Pollution Ka Solution Conclave’ मध्ये डॉक्टरांचा 1 इशारा
“Pollution Ka Solution Conclave”: गर्भवती महिलांसाठी प्रदूषण किती घातक, डॉक्टरांचा इशारा भारतामध्ये हवेतील Pollution केवळ हंगामी अस्वस्थतेचा कारण ना... 12 Janअंधश्रद्धा आणि मानसिक आजाराच्या विळख्यात तरुणाचा दुर्दैवी अंत
त्या तिघी माझ्या मागे लागल्यात, बाबा काहीतरी करा…; महाराष्ट्रातील तरुणाचा दुर्दैवी शेवट, नेमकं काय घडलं? अंधश्रद्धा आणि मानसिक आजार यांचा घातक संगम... 08 Jan2026 Air प्रदूषणामुळे निरोगी लोकांनाही हृदयविकाराचा धोका – तज्ज्ञांची गंभीर चेतावणी
Air मधील प्रदूषणामुळे निरोगी लोकांनाही हृदयविकाराचा धोका कार्डिओलॉजिस्टची गंभीर चेतावणी आजकाल Air मधील प्रदूषण फक्त फुफ्फुसांपुरते मर्यादित राहिलेले नाही....सांस्कृतिकदृष्ट्या संवेदनशील, पुराव्यावर आधारित आदिवासी आरोग्य हस्तक्षेपांना प्रोत्साहन देतो.
संस्थात्मक पातळीवर आरोग्य डेटा संकलन, विश्लेषण आणि धोरणात्मक निर्णय घेण्यास मदत करतो.
कार्यक्रमाचे प्रमुख सहभागी
या कार्यक्रमात उपस्थित राहणार आहेत:
Tribal व्यवहार मंत्री जुएल ओराम
Tribal व्यवहार राज्यमंत्री दुर्गादास उइके
आदिवासी व्यवहार मंत्रालयाच्या सचिव श्रीमती रंजना चोप्रा
भागीदार मंत्रालये आणि राष्ट्रीय तसेच आंतरराष्ट्रीय संस्थांचे वरिष्ठ अधिकारी
या उच्च-स्तरीय सहभागामुळे आदिवासी आरोग्य क्षेत्रातील भारत सरकारची वचनबद्धता स्पष्ट होते.
भारत Tribal आरोग्य वेधशाळा (B-THO)
Tribal व्यवहार मंत्रालय आणि ICMR-RMRC भुवनेश्वर यांच्यात झालेल्या MoU द्वारे स्थापन होणारी B-THO आदिवासी आरोग्य संशोधन व प्रशिक्षणासाठी एक केंद्रबिंदू ठरणार आहे. या वेधशाळेचे महत्त्व:
आदिवासी-विशिष्ट आरोग्य डेटा संकलन – जिल्हा व जमाती नुसार आरोग्य डेटा संकलित करणे.
संशोधन-आधारित रोग निर्मूलन उपक्रम – TB, मलेरिया, सिकल सेल ॲनिमिया, कुष्ठरोगांसाठी लक्ष केंद्रित करणे.
संस्थात्मक क्षमता विकास – आदिवासी वैद्यांना डिजिटल आरोग्य प्रणाली, GIS-सक्षम विश्लेषण व नियतकालिक आदिवासी आरोग्य अहवालांसाठी प्रशिक्षित करणे.
ऐतिहासिक पार्श्वभूमी
गेल्या काही वर्षांत Tribal व्यवहार मंत्रालयाने खालील उपक्रमांतून आदिवासी आरोग्य सुधारण्यासाठी महत्त्वपूर्ण कामगिरी बजावली आहे:
राष्ट्रीय सिकल सेल ॲनिमिया निर्मूलन अभियान
क्षयरोग, कुष्ठरोग, मलेरियावर राष्ट्रीय कार्यक्रम
पीएम जनमान्य आदिवासी महा न्याय अभियान
धरती आबा जनजातीय ग्राम उत्कर्ष अभियान (DAJUA)
या सातत्यपूर्ण प्रयत्नांमुळे आदिवासी आणि विशेषतः असुरक्षित आदिवासी गट (PVTG) क्षेत्रांमधील आरोग्य विषमता कमी झाली आहे.
तांत्रिक व ज्ञान भागीदारी
B-THO कार्यक्रमात सहभागी होणाऱ्या राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय संस्था:
ICMR-RMRC, भुवनेश्वर – संशोधन व क्षमता-बांधणी
AIIMS नवी दिल्ली व जोधपूर – वैद्यकीय तंत्रज्ञान व प्रशिक्षण
आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय – धोरणात्मक समर्थन
आयुष मंत्रालय – पारंपरिक औषधं व आरोग्य ज्ञान
जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) – जागतिक मानके व पुरावे
या संस्थांच्या सहभागामुळे Tribal आरोग्य उपक्रमांना वैज्ञानिक अचूकता व जागतिक सर्वोत्तम पद्धती मिळतील.
डिजिटल आरोग्य प्लॅटफॉर्म
B-THO अंतर्गत विकसित होणारा डॅशबोर्ड व GIS-सक्षम डिजिटल प्लॅटफॉर्म आदिवासी आरोग्य पाळत ठेवण्यासाठी महत्त्वाचा ठरेल. यामुळे:
BTFHS (भारत आदिवासी कुटुंब आरोग्य सर्वेक्षण)
राष्ट्रीय क्षयरोग निर्मूलन कार्यक्रम (NTEP)
राष्ट्रीय कीटकजन्य रोग नियंत्रण केंद्र (NCVBDC)
यांसारख्या राष्ट्रीय आरोग्य उपक्रमांसह संरेखित अंमलबजावणी संशोधन करता येईल.
क्षमता-बांधणी व प्रशिक्षण
आदिवासी वैद्यांसाठी प्रशिक्षण कार्यक्रम:
सांस्कृतिक संवेदनशीलता व पारंपरिक ज्ञानावर आधारित
संदर्भ-आधारित प्रशिक्षण
राज्य व जिल्हा आरोग्य प्रणालींच्या क्षमता वाढीसाठी सुसंगत
या प्रशिक्षणाद्वारे आदिवासी वैद्यांना आधुनिक सार्वजनिक आरोग्य पद्धतींसोबत समाकलित केले जाईल.
धोरणात्मक आणि सामाजिक महत्त्व
आदिवासी आरोग्य परिणाम सुधारण्यासाठी देशातील सर्वात वंचित भागांमध्ये शाश्वत उपाययोजना
पारंपरिक ज्ञान आणि आधुनिक सार्वजनिक आरोग्य प्रणालींचे समन्वय
नैतिक सुरक्षा उपाय व संस्थात्मक संबंधांचा विकास
डेटा-आधारित निर्णय व रोग निर्मूलन कार्यक्रमांमध्ये सुधारणा
प्रोजेक्ट दृष्टी अंतर्गत भारत आदिवासी आरोग्य वेधशाळा (B-THO) ही आदिवासी आरोग्य क्षेत्रातील एक अभूतपूर्व पाऊल ठरणार आहे. हा उपक्रम फक्त आरोग्य संशोधनापुरता मर्यादित न राहता, स्थानिक समुदाय, पारंपरिक ज्ञान, आधुनिक सार्वजनिक आरोग्य साधने, डिजिटल डेटा आणि धोरणात्मक सुधारणा यांचे एकत्रित रूप आहे. यामुळे आदिवासी भागांमधील आरोग्य विषमता कमी होईल, आरोग्य सेवा सुलभ होतील आणि देशातील आदिवासींचा आरोग्य जीवनमान उंचावेल.
read also:https://ajinkyabharat.com/permission-for-sale-of-hindu-land-to-muslims/
