2050 पर्यंत स्तनाच्या कर्करोगाचे रुग्ण 3.5 दशलक्षांहून अधिक होण्याचा अंदाज
जागतिक अभ्यासाचा इशारा : लवकर निदान आणि प्रतिबंध महत्त्वाचे
जागतिक स्तरावर स्तनाचा कर्करोग हा महिलांसाठी गंभीर आरोग्य समस्येचे रूप घेत असून 2050 पर्यंत दरवर्षी 3.5 दशलक्षांपेक्षा अधिक नवीन रुग्ण आढळण्याची शक्यता असल्याचा धक्कादायक अंदाज समोर आला आहे. हा अंदाज प्रतिष्ठित वैद्यकीय जर्नल The Lancet Oncology मध्ये प्रकाशित झालेल्या नवीन अभ्यासातून व्यक्त करण्यात आला आहे.
या संशोधनात श्रीमंत आणि गरीब देशांमधील स्तनाच्या कर्करोगाच्या रुग्णसंख्या आणि मृत्यूदरातील मोठ्या तफावतीवरही प्रकाश टाकण्यात आला आहे. तज्ज्ञांच्या मते, रोगाचे प्रमाण कमी करण्यासाठी प्रतिबंधात्मक उपाययोजना, आरोग्यविषयक जागरूकता आणि लवकर निदान यांना प्राधान्य देणे अत्यंत आवश्यक आहे.
1990 ते 2023 मधील जागतिक आकडेवारीचे विश्लेषण
हा अभ्यास Global Burden of Disease Study Breast Cancer Collaborators यांनी Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME), University of Washington यांच्या सहकार्याने केला आहे.
Related News
तणावमुक्त जीवनाचे गुपित! झोपेचे महत्त्व जाणून घ्या
नाशिक धर्मांतरण प्रकरणावर Amruta Fadnavis यांचा मोठा गौप्यस्फोट
Bigg Boss Marathi 6 मध्ये मोठा ट्विस्ट! मेघा धाडे, पुष्कर जोग आणि शिव ठाकरेची एंट्री
16 वर्षांनंतर न्यायाचा विजय! विपुल अमृतलाल शाह प्रकरणात निर्माते दोषी
एलपीजीला पर्याय मिळणार? स्वयंपाकासाठी Ethanol चा सरकारचा मोठा प्लॅन
संशोधकांनी 1990 ते 2023 या कालावधीत 204 देश आणि प्रदेशांमधील कर्करोग नोंदणीच्या डेटाचे विश्लेषण केले. तसेच स्तनाच्या कर्करोगामुळे मृत्यू झालेल्या महिलांच्या कुटुंबीयांशी आणि काळजीवाहकांशी मुलाखती घेऊन रोगाचा सामाजिक आणि आरोग्य परिणाम अभ्यासला.
अभ्यासानुसार, 2023 मध्ये जगभरात सुमारे 2.3 दशलक्ष नवीन स्तन कर्करोगाचे रुग्ण नोंदवले गेले. त्यापैकी सुमारे 73 टक्के रुग्ण उच्च व मध्यम-उत्पन्न देशांमध्ये आढळले.
त्याच वर्षी सुमारे 7.64 लाख महिलांचा मृत्यू स्तनाच्या कर्करोगामुळे झाला, ज्यापैकी 39 टक्के मृत्यू कमी उत्पन्न असलेल्या देशांमध्ये झाले.
आजही स्तनाचा कर्करोग हा जगभरातील महिलांमध्ये अकाली मृत्यूचे प्रमुख कारण मानला जातो.
श्रीमंत आणि गरीब देशांमधील मोठी दरी
अभ्यासानुसार, उच्च उत्पन्न असलेल्या देशांमध्ये स्तनाच्या कर्करोगाचे प्रमाण जास्त आहे, परंतु मृत्यूदर तुलनेने कमी होत आहे.
Monaco, Andorra, France, Germany आणि Ireland या देशांमध्ये दर 1 लाख महिलांमागे 100 पेक्षा जास्त रुग्ण आढळतात.
याउलट Afghanistan, Somalia आणि Mozambique यांसारख्या कमी उत्पन्न असलेल्या देशांमध्ये हे प्रमाण 13 किंवा त्यापेक्षा कमी आहे.
तथापि, कमी उत्पन्न असलेल्या देशांमध्ये 1990 पासून स्तन कर्करोगाच्या घटनांमध्ये 147 टक्क्यांनी वाढ झाल्याचेही संशोधनात आढळले आहे.
याचे मुख्य कारण म्हणजे आरोग्यसेवा प्रणालीतील मर्यादा, लवकर निदानाची कमतरता आणि उपचारांची अपुरी उपलब्धता.
मृत्यूदरातही मोठी असमानता
1990 ते 2023 या कालावधीत उच्च उत्पन्न असलेल्या देशांमध्ये स्तनाच्या कर्करोगामुळे होणाऱ्या मृत्यूदरात सुमारे 30 टक्क्यांनी घट झाली आहे.
परंतु कमी उत्पन्न असलेल्या देशांमध्ये परिस्थिती उलट असून मृत्यूदर जवळपास दुप्पट झाला आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, या फरकाचे प्रमुख कारण म्हणजे स्क्रीनिंग कार्यक्रमांची कमतरता, आधुनिक उपचारांपर्यंत मर्यादित प्रवेश आणि आरोग्य सुविधांची अपुरी उपलब्धता.
वयानुसार धोका वाढतो
अभ्यासात वयानुसार स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका देखील तपासण्यात आला.
2023 मध्ये 55 वर्षांवरील महिलांना 20 ते 54 वयोगटातील महिलांपेक्षा तीन पट अधिक धोका असल्याचे दिसून आले.
मात्र चिंतेची बाब म्हणजे तरुण महिलांमधील रुग्णसंख्या 1990 पासून 29 टक्क्यांनी वाढली आहे.
संशोधकांच्या मते, रजोनिवृत्तीपूर्व आणि नंतर बदलणारे जीवनशैलीतील घटक यामागे कारणीभूत असू शकतात.
युरोपमधील स्थिती
युरोपमध्ये स्तन कर्करोगाची स्थिती देशानुसार वेगवेगळी आहे. पश्चिम युरोपातील देशांमध्ये रुग्णसंख्या जास्त असली तरी संघटित स्क्रीनिंग, लवकर निदान आणि आधुनिक उपचारांमुळे मृत्यूदर कमी होत आहे.
मध्य आणि पूर्व युरोपातील देशांमध्ये रुग्णसंख्या कमी असली तरी मृत्यूदर कमी होण्याचा वेग तुलनेने मंद आहे.
उदाहरणार्थ, Greece मध्ये 1990 पासून स्तनाच्या कर्करोगामुळे होणाऱ्या मृत्यूदरात सुमारे 20 टक्क्यांनी घट झाली आहे. तज्ज्ञांच्या मते, लवकर निदान आणि सुधारित उपचार यामुळे हा सकारात्मक बदल घडला आहे.
टाळता येण्याजोगे धोका घटक
संशोधनानुसार स्तनाच्या कर्करोगामुळे हरवलेल्या आरोग्यदायी आयुष्याच्या एक चतुर्थांशापेक्षा जास्त वर्षे सहा प्रमुख बदलता येण्याजोग्या घटकांशी संबंधित आहेत.
यामध्ये खालील घटकांचा समावेश होतो :
जास्त प्रमाणात लाल मांसाचे सेवन
धूम्रपान
रक्तातील साखरेची जास्त पातळी
जास्त वजन (BMI)
मद्यपान
शारीरिक हालचालींचा अभाव
तज्ज्ञांच्या मते, आरोग्यदायी आहार, नियमित व्यायाम आणि व्यसनमुक्त जीवनशैली यामुळे स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका मोठ्या प्रमाणात कमी होऊ शकतो.
पुढील काळासाठी काय आवश्यक?
संशोधकांचे म्हणणे आहे की भविष्यात स्तन कर्करोगावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी सर्वसमावेशक धोरण आवश्यक आहे.
यामध्ये प्रतिबंध, नियमित तपासणी, आधुनिक उपचारांची उपलब्धता आणि सर्वांसाठी परवडणारी आरोग्यसेवा यावर भर देणे गरजेचे आहे.
विशेषतः कमी संसाधने असलेल्या देशांमध्ये कर्करोग निरीक्षण प्रणाली मजबूत करणे आणि आरोग्य क्षेत्रात अधिक गुंतवणूक करणे अत्यंत आवश्यक असल्याचे या अभ्यासात नमूद करण्यात आले आहे.
