लडाखमधील दुर्गम आणि अत्यंत संवेदनशील भागात भारतीय लष्कराच्या ‘चीताह’ हेलिकॉप्टरला अपघात झाल्याची धक्कादायक घटना समोर आली आहे. श्योक नदीजवळील डोंगराळ भागात हे हेलिकॉप्टर डोंगराला धडकून कोसळल्याची माहिती लष्करी सूत्रांनी दिली. या हेलिकॉप्टरमध्ये मेजर जनरल दर्जाचे वरिष्ठ अधिकारी आणि दोन वैमानिक होते. सुदैवाने मेजर जनरल सुरक्षित बचावले असले, तरी दोन्ही वैमानिक जखमी झाले आहेत.
ही घटना २० मे रोजी दिवसा घडली होती. मात्र सुरक्षा कारणांमुळे याची अधिकृत माहिती उशिरा समोर आली. या घटनेनंतर भारतीय लष्कराने तातडीने बचावकार्य सुरू करत सर्व अधिकाऱ्यांना सुरक्षित बाहेर काढले. सध्या तिघांवर लेहमधील लष्करी रुग्णालयात उपचार सुरू आहेत.
डोंगराला धडकून हेलिकॉप्टर कोसळलं
सूत्रांच्या माहितीनुसार, भारतीय लष्कराचे ‘चीताह’ हेलिकॉप्टर श्योक नदी परिसरातून उड्डाण करत होते. त्या वेळी अचानक हेलिकॉप्टरचा डोंगराशी संपर्क झाला आणि काही क्षणांतच हेलिकॉप्टर कोसळलं. हा भाग अत्यंत उंच आणि डोंगराळ असल्याने बचावकार्य मोठं आव्हान ठरत होतं.
Related News
मोठा विजय! ट्रम्पचा 1 जबरदस्त डाव, इराणची मोठी माघार, जगासाठी दिलासादायक
मणिपूरमध्ये सुरक्षा दलांचा मोठा स्ट्राईक! 67 लुटलेली शस्त्रे जप्त, UNLF(P) चे 4 उग्रवादी अटकेत
33 वर्षीय ट्विशा शर्माचा संशयास्पद मृत्यू; AIIMS दिल्लीच्या टीमकडून होणार दुसरे पोस्टमॉर्टम
Ivanka Trump यांच्या सुरक्षेला धोका , 5 कारणांमुळे जगभर चर्चेत
310 ‘कागदी शेतकरी’ उघडे पडले! 2038 कोटींच्या महाघोटाळ्याचा आयकर विभागाकडून धक्कादायक भांडाफोड
अपघातानंतर लगेचच लष्कराच्या आपत्कालीन पथकांनी घटनास्थळी धाव घेतली. केवळ १५ ते २० मिनिटांत बचाव पथक घटनास्थळी पोहोचले आणि तिन्ही अधिकाऱ्यांना हेलिकॉप्टरच्या ढिगाऱ्यातून बाहेर काढण्यात यश मिळाले.
मेजर जनरल सुरक्षित, वैमानिक जखमी
या हेलिकॉप्टरमध्ये लष्कराचे डिव्हिजन कमांडर, म्हणजेच मेजर जनरल दर्जाचे वरिष्ठ अधिकारी प्रवास करत होते. अपघातानंतर त्यांना किरकोळ दुखापत झाली असून त्यांची प्रकृती स्थिर असल्याचे सांगितले जात आहे. मात्र हेलिकॉप्टर उडवणारे दोन्ही वैमानिक जखमी झाले आहेत. त्यांच्यावर लेहमधील लष्करी रुग्णालयात उपचार सुरू आहेत.
लष्कराकडून अधिकृत निवेदनात सांगण्यात आले की, “तिघांचीही प्रकृती धोक्याबाहेर असून आवश्यक वैद्यकीय उपचार सुरू आहेत.”
हवामान स्वच्छ असतानाही अपघात कसा?
या अपघातातील सर्वात मोठा प्रश्न म्हणजे त्या वेळी हवामान पूर्णपणे स्वच्छ होते. कमी दृश्यमानता, बर्फवृष्टी किंवा खराब वातावरण यांसारखी कोणतीही समस्या नसल्याचे लष्करी सूत्रांनी स्पष्ट केले आहे.
सामान्यतः लडाखसारख्या भागात खराब हवामानामुळे हेलिकॉप्टर अपघात होण्याच्या घटना घडतात. मात्र या वेळी हवामान अनुकूल असतानाही हेलिकॉप्टर डोंगराला कसे धडकले, याबद्दल विविध तर्कवितर्क व्यक्त होत आहेत.
संरक्षण तज्ज्ञांच्या मते, तांत्रिक बिघाड, मानवी चूक किंवा पर्वतीय भागातील हवेच्या दाबातील अचानक बदल यांपैकी कोणतेही कारण असू शकते. मात्र याबाबत अधिकृत निष्कर्ष चौकशी अहवालानंतरच स्पष्ट होणार आहे.
चौकशीचे आदेश
या गंभीर घटनेनंतर भारतीय लष्कराने अधिकृत चौकशी समिती स्थापन करण्याचे आदेश दिले आहेत. अपघाताचे नेमके कारण शोधण्यासाठी तज्ज्ञ अधिकारी घटनास्थळाची तपासणी करत आहेत.
हेलिकॉप्टरचे ब्लॅक बॉक्स, तांत्रिक माहिती आणि वैमानिकांच्या संवादाची नोंद तपासली जाणार आहे. याशिवाय हवामान विभाग आणि एअर ट्रॅफिक कंट्रोलकडील माहितीही चौकशी समितीच्या तपासात महत्त्वाची ठरणार आहे.
‘चीताह’ हेलिकॉप्टर पुन्हा चर्चेत
या अपघातानंतर भारतीय लष्कराच्या जुन्या ‘चीताह’ हेलिकॉप्टर ताफ्याबद्दल पुन्हा चिंता व्यक्त केली जात आहे. ‘चीताह’ हेलिकॉप्टर गेल्या अनेक दशकांपासून भारतीय लष्करात सेवेत आहे आणि विशेषतः दुर्गम, उंच व बर्फाळ भागात वापरले जाते.
लडाख, सियाचिन आणि ईशान्य भारतातील डोंगराळ भागांमध्ये सैनिकांना रसद पोहोचवणे, जखमी जवानांना हलवणे आणि गुप्तचर मोहिमा यासाठी या हेलिकॉप्टरचा मोठ्या प्रमाणात वापर केला जातो.मात्र आता या हेलिकॉप्टरचे वय मोठे झाले असून त्याच्या सुरक्षिततेवर प्रश्न उपस्थित होऊ लागले आहेत.
किती जुनी आहेत ‘चीताह’ हेलिकॉप्टर?
संरक्षण क्षेत्रातील उपलब्ध माहितीनुसार, भारतीय लष्कर आणि हवाई दलाकडे सध्या सुमारे १९० ‘चीताह’, ‘चेतक’ आणि ‘चीतल’ हेलिकॉप्टर आहेत.यातील अनेक हेलिकॉप्टर ३० ते ५० वर्षे जुनी आहेत. काही हेलिकॉप्टर तर ५० वर्षांहून अधिक काळ सेवेत असल्याचेही सांगितले जाते. त्यामुळे संरक्षण तज्ज्ञ सातत्याने या ताफ्याच्या आधुनिकीकरणाची मागणी करत आहेत.
तज्ज्ञांचे मत आहे की, जुन्या हेलिकॉप्टरमध्ये तांत्रिक बिघाडाची शक्यता वाढत जाते. विशेषतः लडाखसारख्या उंच भागात उड्डाण करताना इंजिनवर अतिरिक्त ताण येतो.
यापूर्वीही झालेत अपघात
‘चीताह’ हेलिकॉप्टरशी संबंधित अपघातांची ही पहिली घटना नाही. यापूर्वीही अनेक वेळा या हेलिकॉप्टरना अपघात झाले आहेत.
२०२३ मध्ये अरुणाचल प्रदेशात भारतीय लष्कराचे एक ‘चीताह’ हेलिकॉप्टर कोसळले होते. त्या दुर्घटनेत वैमानिकाचा मृत्यू झाला होता. त्याआधीही जम्मू-काश्मीर आणि ईशान्य भारतात अशा प्रकारच्या घटना घडल्या आहेत.प्रत्येक अपघातानंतर जुन्या हेलिकॉप्टर ताफ्याच्या बदलाची मागणी जोर धरते, मात्र अद्याप संपूर्ण ताफा बदलण्याची प्रक्रिया पूर्ण झालेली नाही.
आधुनिक हेलिकॉप्टरची गरज
संरक्षण तज्ज्ञांच्या मते, भारताने आता अधिक आधुनिक आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञान असलेल्या हेलिकॉप्टरकडे वळण्याची गरज आहे.
भारतीय लष्कराने काही प्रमाणात ‘लाइट कॉम्बॅट हेलिकॉप्टर’ आणि ‘लाइट युटिलिटी हेलिकॉप्टर’चा वापर सुरू केला आहे. मात्र अजूनही अनेक दुर्गम भागांमध्ये ‘चीताह’ हेलिकॉप्टरवर अवलंबून राहावे लागत आहे.
विशेषतः चीन सीमेजवळील संवेदनशील भागांमध्ये सतत गस्त आणि सैनिकांची वाहतूक सुरू असल्याने हेलिकॉप्टरची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची ठरते.
लडाखमध्ये हेलिकॉप्टर ऑपरेशन का कठीण?
लडाख हा जगातील सर्वाधिक उंचावरील आणि कठीण भौगोलिक भागांपैकी एक मानला जातो. येथे कमी ऑक्सिजन, उंच पर्वत, अरुंद दऱ्या आणि बदलते हवामान यामुळे हेलिकॉप्टर उड्डाण करणे अत्यंत आव्हानात्मक असते.वैमानिकांना विशेष प्रशिक्षण दिले जाते. तरीही काहीवेळा तांत्रिक किंवा नैसर्गिक कारणांमुळे अपघात घडू शकतात.
देशभरातून चिंता व्यक्त
या घटनेनंतर देशभरातून चिंता व्यक्त केली जात आहे. सोशल मीडियावर अनेकांनी जखमी वैमानिकांच्या प्रकृतीबाबत चिंता व्यक्त करत त्यांच्या लवकर बरे होण्यासाठी प्रार्थना केल्या आहेत.तसेच जुन्या हेलिकॉप्टर ताफ्याच्या आधुनिकीकरणाबाबत सरकारने तातडीने निर्णय घ्यावा, अशी मागणीही होत आहे.
भारतीय लष्कराची तत्परता पुन्हा सिद्ध
या अपघातात एक महत्त्वाची बाब म्हणजे भारतीय लष्कराने दाखवलेली तत्परता. अत्यंत कठीण परिस्थितीत अवघ्या काही मिनिटांत बचावकार्य सुरू करण्यात आले आणि तिन्ही अधिकाऱ्यांना सुरक्षित बाहेर काढण्यात यश आले.
यामुळे भारतीय लष्कराच्या आपत्कालीन प्रतिसाद क्षमतेचे पुन्हा एकदा दर्शन घडले.लडाखमध्ये घडलेला ‘चीताह’ हेलिकॉप्टर अपघात हा केवळ एक अपघात नसून भारतीय लष्कराच्या जुन्या हवाई ताफ्याबद्दलचा गंभीर इशारा मानला जात आहे. सुदैवाने या घटनेत मोठी जीवितहानी टळली. मात्र या अपघाताने हेलिकॉप्टरच्या सुरक्षिततेचा मुद्दा पुन्हा ऐरणीवर आणला आहे.
चौकशी अहवालानंतर अपघाताचे खरे कारण स्पष्ट होईल. मात्र त्याचवेळी भारतीय लष्कराच्या आधुनिकीकरणाची गरज अधिक तीव्रतेने समोर आली आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/massive-coal-mine-explosion-in-china-82-workers-dead/
