जगातील लष्कर आणि मद्यपान: अमेरिकन आर्मी हेवी ड्रिंकर, भारतातील प्रमाण मर्यादित
जगभरातील लष्करांमध्ये तणाव आणि कठीण प्रशिक्षणाच्या पार्श्वभूमीवर सैनिकांचे मद्यपानाचे प्रमाण अनेकदा चर्चेत येते. काही देशांमध्ये काम संपल्यानंतर किंवा आठवड्याच्या अखेरीस जवानांना मद्यपान करण्याची परवानगी असते, तर काही देशांमध्ये हे पूर्णपणे बंदी आहे. मद्यपान सैनिकांसाठी ताण कमी करण्याचे, एकटेपणा दूर करण्याचे व सामाजिक गटबांधणीचे साधन ठरते. तथापि, या सवयीचा प्रमाण आणि स्वीकार देशानुसार वेगळा आहे.
अमेरिकन लष्करातील मद्यपान सर्वाधिक
अमेरिकेतील सैन्य जगभरातील लष्करांमध्ये सर्वाधिक हेवी ड्रिंकर म्हणून ओळखले जाते. मरीन कॉर्प्स आणि इतर ब्रांचेसमध्ये जवान मद्यपान करत असतात आणि कधी कधी मर्यादाही पाळली जात नाही. अमेरिकन सैनिकांचा मद्यपानाचा प्रमाण अमेरिकन नागरिकांच्या तुलनेत अधिक असल्याचे संशोधनात आढळून आले आहे. काही अहवालानुसार, अमेरिकन लष्करातील पुरुष आणि महिला दोघेही सातत्याने मद्यपान करतात. या सवयीमुळे अनेकदा सैनिकांचे स्वास्थ्य व मानसिक स्थिती प्रभावित होऊ शकते, परंतु ताण कमी करण्यासाठी ही एक सामाजिक आणि सांस्कृतिक सवय देखील मानली जाते.
इतर देशांतर्गत तुलनात्मक स्थिती
चीन आणि पाकिस्तानमध्ये बंदी
भारतातील परिस्थिती
भारतीय लष्करात जवानांना मद्यपान करण्याची काही प्रमाणात सवलत आहे. कामाच्या वेळेनंतर एकेक पेग मद्य पिण्याची मर्यादा असते. ही मर्यादा अत्यंत कमी असल्याने सैनिकांना मद्यपानाचा ताण कमी करण्याचा साधन मिळते. गेल्या काही वर्षात, सीमेवरील हालचाली व कठीण प्रशिक्षणामुळे भारतीय सैनिकांना अधिक कठीण परिस्थितीत कार्य करावे लागते. त्यामुळे, तणाव कमी करण्यासाठी इतर साधनांचा वापर अधिक केला जात आहे.
भारतीय सैन्यात मद्याचे प्रमाण कमी असून जवान सामाजिक, कौटुंबिक आणि मानसिक स्थैर्यासाठी इतर उपायांचा अवलंब करतात. या दृष्टिकोनातून पाहता, अमेरिकन लष्कर सर्वाधिक हेवी ड्रिंकर असून त्यांचा मद्यपानाचा सांस्कृतिक आणि मानसिक कारणांसह संबंध आहे.
प्रमुख मुद्दे:
अमेरिकन सैनिक हे जगातील सर्वाधिक मद्यपान करणारे आहेत.
दक्षिण कोरिया, ब्रिटन, जर्मनी, अंगोला, नायजेरियातील जवान देखील तुलनेने अधिक मद्यपान करतात.
चीन व पाकिस्तानच्या लष्करात मद्यपान बंदी आहे.
भारतीय लष्करात प्रमाण मर्यादित असून तणाव कमी करण्यासाठी इतर उपायांचा वापर होतो.
मद्यपान सैनिकांच्या मानसिक स्वास्थ्य, सामाजिक गटबांधणी आणि ताण कमी करण्यासाठी सांस्कृतिक व सामाजिक कारणांसाठी वापरले जाते.
जगभरातील लष्करातील मद्यपानाचा प्रचलन देश, सामाजिक-सांस्कृतिक कारणे आणि सैन्याची स्थिती यावर अवलंबून बदलत असते. अमेरिकन लष्कर हे या बाबतीत आघाडीवर आहे, तर भारतीय लष्करात मद्यपान अत्यंत नियंत्रित आहे. सैनिकांच्या तणाव व्यवस्थापनासाठी विविध उपाय वापरले जातात, आणि मद्यपान त्यातील एक पर्याय आहे.

