पाकिस्तानचा पाण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय मंचावर आक्रोश; शहबाज शरीफांनी SCO मध्ये उठवला सिंधू जल कराराचा मुद्दा, भारताच्या भूमिकेकडे जगाचे लक्ष
भारताने सिंधू जल करार स्थगित केल्यानंतर पाकिस्तानकडून सातत्याने आंतरराष्ट्रीय स्तरावर हा मुद्दा उपस्थित केला जात आहे. आता पाकिस्तानचे पंतप्रधान शहबाज शरीफ यांनी किर्गिस्तानची राजधानी बिश्केक येथे झालेल्या शंघाई सहयोग संघटनेच्या (SCO) शिखर परिषदेत थेट सिंधू जल कराराचा मुद्दा उपस्थित केला. पाणी हे दक्षिण आशियातील जीवनवाहिनी असून, त्याचा राजकीय दबावासाठी किंवा शस्त्र म्हणून वापर केला जाऊ नये, असे शरीफ यांनी म्हटले.
विशेष म्हणजे, शरीफ हे भाषण करत असताना SCOच्या व्यासपीठावर चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग, रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन आणि भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यासह अनेक देशांचे प्रमुख उपस्थित होते. त्यामुळे पाकिस्तानने मांडलेल्या या मुद्द्याकडे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर विशेष लक्ष लागले आहे.
पाणी हा राजकीय दबावाचा मुद्दा बनू नये – शरीफ
SCO परिषदेला संबोधित करताना शहबाज शरीफ यांनी भारताचे नाव थेट न घेता सिंधू जल कराराचा संदर्भ दिला. “पाणी हे आपल्या प्रदेशाची जीवनवाहिनी आहे. ते लाखो लोकांचे जीवन टिकवते, जमिनीला शेतीयोग्य बनवते आणि भावी पिढ्यांचे भविष्य सुरक्षित करते,” असा दावा त्यांनी केला.
Related News
सर्वोच्च न्यायालयाचा निवडणूक आयोगाला दणका! रेकॉर्ड सादर करा, अन्यथा प्रतिकूल निष्कर्ष
समाजवादी पक्षाला भाजपचा मोठा धक्का! तीन आमदारांचा पक्षप्रवेश
मोठी बातमी! शेतकऱ्यांना दिवाळीपूर्वी 5 हजार रुपये; मुख्यमंत्र्यांची मोठी घोषणा
‘पप्पा, मला वाचवा…’ 11 वर्षांच्या मुलाचे अखेरचे शब्द आठवून शेखर सुमन भावूक
भारताच्या सीमेजवळ चीनची मोठी खेळी! बांगलादेशचा 335 दशलक्ष डॉलरचा करार
राहुल गांधी यांनी गर्भवती महिला पत्रकाराला धक्का दिला? भाजपचा गंभीर आरोप
Jio AI Glasses: टेक्नोलॉजीत जिओची मोठी झेप! चष्म्यातून होणार UPI पेमेंट, पाहा 7 जबरदस्त फीचर्स
ऐश्वर्याची अमिताभ बच्चन यांच्यासाठी खास पोस्ट; नेटकऱ्यांचा टोला, 5 मुद्द्यांवर रंगली चर्चा!
जंतर-मंतरवर आंदोलन बंद? गृह मंत्रालयाचा मोठा निर्णय; 3 नवीन ठिकाणे निश्चित!
ध्रुव राठी महिन्याला 60 लाख कमावतो? 58 कोटींच्या संपत्तीच्या दाव्यामागचं सत्य!
विधान परिषद निवडणूक 2026: पुणे विभागात महायुतीचे जोरदार शक्तिप्रदर्शन; प्रचाराचा दणदणीत शुभारंभ!
ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्यावरून राहुल गांधी आक्रमक; मोदी सरकारला म्हणाले, “आम्हाला हेच हवंय!”
पाण्याचा वापर कधीही शस्त्र म्हणून किंवा राजकीय दबावाचे साधन म्हणून केला जाऊ नये, असेही शरीफ यांनी सांगितले. सामायिक जलस्रोतांशी संबंधित आंतरराष्ट्रीय करारांचे पालन झाले पाहिजे, अशी मागणी त्यांनी केली.
शरीफ यांनी या मुद्द्यासोबतच दक्षिण आशियात कायमस्वरूपी शांतता आवश्यक असल्याचे सांगितले. शांतता आणि स्थैर्याशिवाय या प्रदेशाला आपली पूर्ण क्षमता साध्य करता येणार नाही, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
भारताने का स्थगित केला सिंधू जल करार?
एप्रिल 2025 मध्ये जम्मू-काश्मीरमधील पहलगाम येथे झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारताने सिंधू जल करार ‘स्थगित’ किंवा abeyance मध्ये ठेवण्याचा निर्णय घेतला. या हल्ल्यात 26 जणांचा मृत्यू झाला होता. त्यानंतर भारताने पाकिस्तानविरोधात अनेक कठोर निर्णय घेतले, त्यामध्ये सिंधू जल करार स्थगित करण्याचाही समावेश होता.
भारताची भूमिका अशी आहे की, पाकिस्तानकडून सीमापार दहशतवादाला पाठिंबा दिला जात असताना सिंधू जल करार पूर्ववत होऊ शकत नाही. परराष्ट्र मंत्रालयाने यापूर्वीही स्पष्ट केले आहे की, पाकिस्तानने सीमापार दहशतवादाला पाठिंबा देणे विश्वासार्ह आणि कायमस्वरूपी पद्धतीने थांबवणे आवश्यक आहे. तोपर्यंत करार स्थगित राहील, अशी भारताची भूमिका आहे.
हेगमधील निर्णयही भारताने फेटाळला
सिंधू जल कराराच्या मुद्द्यावर पाकिस्तानने आंतरराष्ट्रीय पातळीवर कायदेशीर मार्गाचाही अवलंब केला आहे. नुकतेच हेग येथील Permanent Court of Arbitration ने सिंधू जल कराराशी संबंधित प्रकरणात भारताच्या भूमिकेला आव्हान देणारा निर्णय दिला. या निर्णयात भारताने कराराचे पालन करावे, अशी भूमिका घेण्यात आली. मात्र भारताने हा निर्णय मान्य करण्यास स्पष्ट नकार दिला आहे.
भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने या लवादाला या प्रकरणात अधिकारक्षेत्र नसल्याचे सांगत त्याचा निर्णय फेटाळला. भारताने स्पष्ट केले की, या लवादाच्या निर्णयामुळे सिंधू जल कराराबाबत भारताची भूमिका किंवा सार्वभौम निर्णय बदलणार नाहीत.
पाकिस्तानची कोंडी वाढतेय?
सिंधू नदी प्रणाली पाकिस्तानच्या शेतीसाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. पाकिस्तानच्या मोठ्या कृषी क्षेत्राचा पाण्यावर मोठ्या प्रमाणात अवलंब आहे. त्यामुळे भारताने करार स्थगित केल्यापासून पाकिस्तानकडून या विषयावर सातत्याने आंतरराष्ट्रीय दबाव निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
यापूर्वीही पाकिस्तानने विविध आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठांवर सिंधू जल कराराचा मुद्दा उपस्थित केला होता. आता SCOसारख्या महत्त्वाच्या बहुपक्षीय व्यासपीठावर शरीफ यांनी पुन्हा हा विषय मांडल्याने भारत-पाकिस्तान जलविवादाला नवे राजनैतिक परिमाण मिळाले आहे.
चीन आणि रशियाची भूमिका काय?
या संपूर्ण घडामोडीत चीन आणि रशियाची उपस्थितीही महत्त्वाची ठरली. SCO परिषदेत चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग आणि रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन सहभागी झाले होते. पाकिस्तानचे पंतप्रधान शरीफ यांनी दोन्ही नेत्यांशी स्वतंत्र अनौपचारिक संवादही साधला.
मात्र, शरीफ यांनी सिंधू जल कराराचा मुद्दा उपस्थित केल्यानंतर चीन किंवा रशियाने भारतावर दबाव आणल्याचे स्पष्ट संकेत समोर आलेले नाहीत. उलट, SCOच्या व्यासपीठावर भारत, चीन आणि रशियाच्या नेत्यांमध्ये स्वतंत्र राजनैतिक संवाद सुरू असल्याचे दिसून आले.
भारताच्या भूमिकेकडे लक्ष
पाकिस्तानने पाण्याचा मुद्दा आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठावर नेण्याचा प्रयत्न सुरू ठेवला असला तरी भारताने आपली भूमिका बदललेली नाही. भारताच्या मते, सिंधू जल करार हा केवळ पाण्याच्या वाटपाचा विषय नसून त्याचा संबंध राष्ट्रीय सुरक्षा आणि सीमापार दहशतवादाशीही जोडला गेला आहे.
दरम्यान, पाकिस्तानने 2026-27 या कालावधीसाठी SCOच्या अध्यक्षपदाची जबाबदारी स्वीकारली आहे. त्यामुळे आगामी काळात SCOच्या विविध बैठकींमध्ये पाकिस्तानकडून हा मुद्दा पुन्हा उपस्थित होण्याची शक्यता आहे.
एकीकडे पाकिस्तान आंतरराष्ट्रीय समुदायासमोर पाण्याच्या प्रश्नावर भारतावर दबाव आणण्याचा प्रयत्न करत आहे, तर दुसरीकडे भारताने सिंधू जल कराराबाबत आपली भूमिका कठोर ठेवली आहे. त्यामुळे पाकिस्तानचा पाण्याचा आक्रोश, भारताचा कठोर पवित्रा आणि चीन-रशियाची सावध राजनैतिक भूमिका यामुळे सिंधू जल कराराचा मुद्दा आगामी काळातही दक्षिण आशियातील महत्त्वाचा भू-राजकीय विषय राहण्याची शक्यता आहे.
