चेकबुक वापरणाऱ्यांसाठी महत्त्वाची बातमी! जुने चेकबुक आता चालणार नाही? 31 डिसेंबरपूर्वी करा हे काम
चेकबुकचा वापर करणाऱ्या बँक ग्राहकांसाठी महत्त्वाची बातमी आहे. बँकिंग व्यवहार अधिक सुरक्षित आणि जलद करण्याच्या उद्देशाने चेक पेमेंटशी संबंधित नियमांमध्ये बदल करण्यात येत आहेत. काही बँकांनी ग्राहकांना नवीन चेकबुक घेण्याचे आवाहन केले असून, जुन्या चेकबुकच्या वापराबाबत महत्त्वाच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. त्यामुळे चेकच्या माध्यमातून मोठ्या रकमेचे व्यवहार करणाऱ्या ग्राहकांनी आपल्या बँकेचे नवीन नियम जाणून घेणे आवश्यक आहे.
1 जानेवारी 2027 पासून काय बदलणार?
नवीन नियमांनुसार चेकबुकमध्ये अल्फान्यूमेरिक कोड असण्यावर भर देण्यात आला आहे. म्हणजेच चेकवर अक्षरे आणि अंक यांचे मिश्रण असलेला विशिष्ट कोड असणे आवश्यक ठरणार आहे. काही बँकांनी या बदलाची अंमलबजावणी सुरू केली असून, ग्राहकांना जुन्या चेकबुकऐवजी नवीन चेकबुक घेण्याचा सल्ला दिला जात आहे.
विशेषतः 31 डिसेंबर 2026 नंतर अल्फान्यूमेरिक कोड नसलेल्या चेकच्या स्वीकाराबाबत निर्बंध लागू होऊ शकतात. त्यामुळे ग्राहकांनी शेवटच्या क्षणापर्यंत वाट न पाहता आपल्या संबंधित बँकेकडून लागू नियमांची माहिती घेणे महत्त्वाचे आहे.
Related News
सर्वसामान्यांना मोठा झटका! अंड्यांचे दर 20-25 रुपयांपर्यंत जाणार? नेमकं कारण काय?
Nepal Floods: अवघ्या काही सेकंदात घर वाहून गेलं, पुराच्या तडाख्यातून 24 वर्षीय विवेक थरारकपणे बचावला
‘आता तुझी पाळी आहे, तयारीत राहा’; अभिजीत दिपकेंची कुणाला थेट वॉर्निंग?
तरुण वयातच सांधेदुखीचा त्रास? ‘या’ 5 सवयींमुळे पाय होताहेत वेळेआधी म्हातारे!
नेपाळमध्ये महापुराचा हाहाकार! अख्खं मार्केट वाहून गेलं, पाण्यातून फक्त मृतदेहच येत होते; प्रत्यक्षदर्शीने सांगितलं भयंकर वास्तव
28 ऑगस्टला चंद्रग्रहण; रक्षाबंधनाच्या दिवशी नेमकं काय घडणार? भारतासाठी मोठी अपडेट
नेपाळच्या जलप्रलयात महाराष्ट्राचे 80 मानसरोवर पर्यटक अडकले; चौघांशीच संपर्क, गिरीश महाजनांचं मोठं आवाहन
अंकित बलियान हत्या: इन्स्टावर ‘मर्डर मार दे सडक के ऊपर’ गाणं टाकलं, 2 तासांतच गोळ्यांनी घात!
Khelo India: खेळाडूंसाठी देशभरात टॅलेंट हंट! PM मोदींची मोठी घोषणा; 2036 ऑलिम्पिकसाठी खास तयारी
नेपाळमध्ये जलप्रलय, भारत धावला मदतीला; C-17 विमानातून ३७.५ टन मदत रवाना
साखर, डाळ, अंड्यांनंतर आता चिकनही महागणार? श्रावण संपताच खिशाला बसणार मोठा फटका!
Nepal Flood: चीनचं हेलिकॉप्टर पोहोचलं महाप्रलयाच्या उगमस्थळी; ग्लेशियर फुटल्यानंतर नेमकं काय घडलं?
बँक ऑफ इंडियाने ग्राहकांना काय सांगितले?
बँक ऑफ इंडियासह काही बँकांनी ग्राहकांना नवीन चेकबुक घेण्याबाबत सूचना दिल्या आहेत. उपलब्ध माहितीनुसार, 31 डिसेंबर 2026 नंतर अल्फान्यूमेरिक कोड नसलेले 50 हजार रुपये आणि त्यावरील रकमेचे चेक स्वीकारले जाणार नाहीत, अशी सूचना देण्यात आली आहे.
त्यामुळे चेकद्वारे मोठ्या रकमेचे पेमेंट करणाऱ्या ग्राहकांनी नवीन चेकबुकसाठी लवकरात लवकर अर्ज करणे फायदेशीर ठरू शकते. चेक जमा करताना किंवा पेमेंटसाठी देताना अडचण निर्माण होऊ नये, यासाठी बँकेकडून मिळणाऱ्या सूचनांकडे दुर्लक्ष करू नये.
नवीन चेकबुकसाठी किती शुल्क द्यावे लागेल?
नवीन चेकबुक घेण्यासाठी लागणारे शुल्क प्रत्येक बँक आणि खात्याच्या प्रकारानुसार वेगळे असू शकते. काही खात्यांमध्ये ठराविक संख्येची पाने मोफत दिली जातात, तर त्यापेक्षा जास्त चेकबुक किंवा अतिरिक्त पाने घेतल्यास शुल्क आकारले जाऊ शकते.
उदाहरणार्थ, बँक ऑफ इंडियाच्या बचत खातेदारांना वर्षातून एकदा 25 पानांचे चेकबुक मोफत दिले जाते. त्यानंतरच्या चेकबुकसाठी प्रत्येक चेकबुकमागे शुल्क लागू होऊ शकते. मात्र, शुल्क आणि मोफत चेकबुकची मर्यादा खात्याच्या प्रकारानुसार बदलू शकते.
त्यामुळे ग्राहकांनी नवीन चेकबुक घेण्यापूर्वी आपल्या बँकेच्या अधिकृत वेबसाइटवर किंवा शाखेतून सध्याचे शुल्क तपासावे.
अल्फान्यूमेरिक कोड म्हणजे नेमके काय?
अल्फान्यूमेरिक कोड म्हणजे अक्षरे आणि अंक यांचे मिश्रण असलेला विशिष्ट ओळख क्रमांक. बँकिंग व्यवहारांमध्ये अशा कोडचा वापर केल्यामुळे चेकची ओळख आणि पडताळणी अधिक अचूकपणे करण्यास मदत होते.
चेकमध्ये फेरफार करणे, बनावट चेक तयार करणे किंवा चुकीच्या पद्धतीने पैसे काढण्याचा धोका कमी करण्यासाठी अशा सुरक्षा वैशिष्ट्यांचा वापर केला जातो. त्यामुळे डिजिटल बँकिंगचा वाढता वापर असतानाही चेक व्यवहार अधिक सुरक्षित करण्यासाठी बँका तांत्रिक उपाययोजना करत आहेत.
चेक क्लिअरिंगची प्रक्रिया होणार अधिक जलद
चेक व्यवहारामध्ये चेक क्लिअर होण्यासाठी लागणारा वेळ कमी करण्यावरही बँकिंग व्यवस्थेत भर दिला जात आहे. चेक ट्रंकेशन आणि आधुनिक क्लिअरिंग प्रक्रियेमुळे प्रत्यक्ष कागदी चेक एका बँकेकडून दुसऱ्या बँकेकडे पाठवण्याची गरज कमी होते.
चेक ट्रंकेशन प्रणालीमध्ये प्रत्यक्ष चेकचे इलेक्ट्रॉनिक स्वरूपातील सादरीकरण केले जाते. त्यामुळे संबंधित चेकची माहिती इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने पुढे पाठवता येते. यामुळे प्रक्रिया अधिक वेगवान होण्यास मदत होते.
चेकचे प्रकार कोणते?
बँकिंग व्यवहारात ग्राहकांच्या गरजेनुसार विविध प्रकारचे चेक वापरले जातात. त्यामध्ये बेअरर चेक, ऑर्डर चेक, क्रॉस्ड चेक, अकाउंट पेयी चेक आणि सेल्फ चेक यांचा समावेश होतो.
बेअरर चेक हा चेक घेऊन जाणाऱ्या व्यक्तीला पैसे मिळण्याची शक्यता असते, तर ऑर्डर चेक विशिष्ट व्यक्तीच्या नावाने जारी केला जातो. क्रॉस्ड चेक थेट रोख स्वरूपात घेण्याऐवजी बँक खात्यात जमा करण्यासाठी वापरला जातो. तर अकाउंट पेयी चेक संबंधित व्यक्तीच्या खात्यात जमा होण्यासाठी अधिक सुरक्षित पर्याय मानला जातो.
ग्राहकांनी काय काळजी घ्यावी?
चेकबुक वापरणाऱ्या ग्राहकांनी आपल्या बँकेकडून आलेले एसएमएस, ई-मेल किंवा इतर सूचना काळजीपूर्वक तपासाव्यात. नवीन चेकबुक आवश्यक असल्यास बँकेच्या अधिकृत माध्यमातून त्यासाठी अर्ज करावा.
तसेच, जुन्या चेकबुकच्या वापराबाबत आपल्या बँकेने नेमकी कोणती अंतिम तारीख आणि कोणत्या रकमेवरील चेकसाठी नियम लागू केले आहेत, हे तपासणे महत्त्वाचे आहे. कारण सर्व बँकांचे नियम आणि शुल्क एकसारखे असतीलच असे नाही.
चेकबुक बदलण्याची घाई का?
चेकबुकचा वापर करून घर, व्यवसाय, कर्ज, शिक्षण किंवा इतर मोठे आर्थिक व्यवहार करणाऱ्या ग्राहकांसाठी हा बदल महत्त्वाचा ठरू शकतो. शेवटच्या क्षणी नवीन चेकबुकसाठी अर्ज केल्यास प्रक्रिया पूर्ण होण्यास वेळ लागू शकतो.
त्यामुळे 31 डिसेंबर 2026 पूर्वी आपल्या चेकबुकची वैधता आणि त्यावरील सुरक्षा वैशिष्ट्ये तपासणे योग्य ठरेल. नवीन चेकबुक आवश्यक असल्यास वेळेत अर्ज केल्यास भविष्यात चेक पेमेंट करताना अडचणी टाळता येऊ शकतात.
महत्त्वाची सूचना: चेकबुकसंदर्भातील नियम बँक, खातेप्रकार आणि व्यवहाराच्या रकमेप्रमाणे वेगळे असू शकतात. त्यामुळे कोणतीही आर्थिक कृती करण्यापूर्वी आपल्या बँकेची अधिकृत सूचना किंवा शाखेकडून मिळालेली माहिती तपासणे आवश्यक आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/7-2/
