FD पेक्षा जास्त परतावा? RBI ची फ्लोटिंग रेट सेव्हिंग्ज बाँड योजना कशी काम करते; जाणून घ्या संपूर्ण माहिती
बचत आणि गुंतवणुकीसाठी सध्या बाजारात अनेक पर्याय उपलब्ध आहेत. बँकांची मुदत ठेव (FD), आवर्ती ठेव (RD), सार्वजनिक भविष्य निर्वाह निधी (PPF), नॅशनल सेव्हिंग सर्टिफिकेट (NSC), किसान विकास पत्र (KVP), सुकन्या समृद्धी योजना यांसारख्या योजनांमध्ये नागरिक गुंतवणूक करतात. दुसरीकडे अधिक परताव्याच्या अपेक्षेने अनेकजण शेअर बाजार, म्युच्युअल फंड, डिजिटल गोल्ड किंवा इतर बाजाराशी संबंधित साधनांकडे वळतात.
मात्र, सुरक्षित गुंतवणुकीसोबत तुलनेने आकर्षक व्याजदर हवा असेल, तर भारतीय रिझर्व्ह बँकेमार्फत उपलब्ध असलेली RBI Floating Rate Savings Bonds योजना गुंतवणूकदारांसाठी एक पर्याय ठरू शकते. या बाँडचा व्याजदर निश्चित नसून तो ठराविक सूत्रानुसार वेळोवेळी बदलतो. त्यामुळे गुंतवणूक करण्यापूर्वी या योजनेचे व्याजदर, कालावधी, पात्रता आणि लॉक-इनचे नियम समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.
RBI Floating Rate Savings Bonds म्हणजे काय?
फ्लोटिंग रेट सेव्हिंग्ज बाँड ही केंद्र सरकारच्या बचत साधनांपैकी एक योजना आहे. या बाँडचा व्याजदर कायमस्वरूपी एकसारखा राहत नाही. ठराविक कालावधीनंतर सरकारकडून त्याचा आढावा घेतला जातो.
Related News
Nepal Flood Video: त्याची अखेरची धाव व्यर्थ… हॉटेलमधून बाहेर पडताच पुराचा तडाखा, VIDEO पाहून अंगावर काटा
नेपाळमध्ये महापूराचा हाहाकार; 400 जण बेपत्ता, 105 भारतीयांचा समावेश, PM मोदींचा बालेन शाह यांना फोन
पावसाचा थेंबही नाही, तरी नेपाळमध्ये जलप्रलय! हवेच्या वेगाने पाणी आलं अन् सर्वच वाहून नेलं; VIDEO व्हायरल
WHOचा गंभीर इशारा! उच्च रक्तदाबापासून ट्रान्सप्लांटपर्यंत वापरली जाणारी ‘ही’ 3 औषधे ठरली कर्करोगकारक
EPFO चा कर्मचाऱ्यांना मोठा इशारा! 58 वर्षांनंतर PF खात्यात पैसे ठेवल्यास होणार आर्थिक नुकसान
“तू अर्ध्या रात्री आवाज दे, मी एका आवाजावर येईन…”; कुणालच्या मावस बहिणीची पोस्ट पाहून डोळ्यात येईल पाणी
पॅनिक अटॅकचा त्रास सतावतोय? ‘या’ 5 सवयी ठरतील फायदेशीर, जाणून घ्या
पाकिस्तान महिला क्रिकेटला मोठा धक्का! अनुभवी वेगवान गोलंदाज आयमन अन्वरची निवृत्ती
धडधाकट पुरुष, पण महिला क्रिकेटमध्ये खेळला! अनाया बांगर प्रकरणाने पुन्हा उफाळला मोठा वाद
नेपाळमध्ये महापुराचा कहर! 105 भारतीयांसह 291 पर्यटक बेपत्ता; 8 जणांचा मृत्यू
MPSC पेपरफुटी प्रकरणात मोठी कारवाई; अपर सचिवांसह 3 अधिकाऱ्यांना अटक
2 घटस्फोटानंतर Sneha Wagh तिसऱ्यांदा लग्न करणार? अभिनेत्रीने अखेर मनातलं बोलून दाखवलं
या योजनेची सर्वात महत्त्वाची वैशिष्ट्ये म्हणजे व्याजदर बाजारातील इतर सरकारी बचत साधनांशी जोडलेला असतो. त्यामुळे व्याजदरामध्ये बदल होण्याची शक्यता असते. बाजारातील परिस्थितीनुसार संबंधित दर वाढू किंवा कमी होऊ शकतो.
व्याजदर कसा ठरतो?
या बाँडचा व्याजदर नॅशनल सेव्हिंग सर्टिफिकेट (NSC) च्या व्याजदराशी जोडलेला असतो. उपलब्ध नियमांनुसार फ्लोटिंग रेट सेव्हिंग्ज बाँडचा व्याजदर हा NSC च्या दरापेक्षा 0.35 टक्के अधिक ठेवला जातो.
सरकारकडून या व्याजदराचा आढावा दर सहा महिन्यांनी घेतला जातो. साधारणपणे 1 जानेवारी आणि 1 जुलै या तारखांना पुढील सहामाहीसाठी दर निश्चित केला जातो. त्यामुळे या योजनेत गुंतवणूक करणाऱ्यांनी सध्याचा व्याजदर तसेच आगामी कालावधीतील संभाव्य बदल लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
व्याजाची रक्कम कधी मिळते?
या बाँडमध्ये मिळणारे व्याज दर सहा महिन्यांनी गुंतवणूकदाराच्या संबंधित बँक खात्यात जमा केले जाते. त्यामुळे नियमित उत्पन्नाचा पर्याय शोधणाऱ्या गुंतवणूकदारांसाठी ही बाब महत्त्वाची ठरू शकते.
मात्र, येथे एक गोष्ट लक्षात घेणे गरजेचे आहे. व्याजाची रक्कम सहा महिन्यांनी मिळत असल्यामुळे ती पुन्हा गुंतवण्याचा पर्याय गुंतवणूकदाराला स्वतंत्रपणे विचारात घ्यावा लागतो.
गुंतवणुकीचा कालावधी किती?
RBI Floating Rate Savings Bonds ची मुदत सात वर्षांची असते. त्यामुळे ही योजना अल्पकालीन गुंतवणुकीपेक्षा दीर्घकालीन बचतीसाठी अधिक योग्य मानली जाते.
गुंतवणूक करण्यापूर्वी सात वर्षांच्या कालावधीसाठी पैसे बाजूला ठेवणे आपल्याला शक्य आहे का, याचा विचार करणे आवश्यक आहे. कारण या बाँडमध्ये सामान्य FD प्रमाणे कोणत्याही वेळी सहज पैसे काढण्याची सुविधा नसते.
लॉक-इन कालावधी समजून घ्या
या योजनेतील महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे लॉक-इन. बाँडची सामान्य मुदत सात वर्षांची असल्याने गुंतवणूकदाराला दीर्घकाळ पैसे गुंतवून ठेवावे लागतात.
काही विशिष्ट पात्र गुंतवणूकदारांना नियमांनुसार मुदतपूर्व परतफेडीची सुविधा मिळू शकते. मात्र, त्यासाठी ठराविक अटी लागू होतात. त्यामुळे केवळ जास्त व्याजदर पाहून गुंतवणूक करण्याऐवजी आपली पैशांची गरज आणि गुंतवणुकीचा कालावधी लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे.
कोण गुंतवणूक करू शकते?
या बाँडमध्ये प्रामुख्याने भारतीय नागरिकांना गुंतवणूक करता येते. हिंदू अविभक्त कुटुंबालाही (HUF) संबंधित नियमांनुसार गुंतवणूक करता येते.
मात्र, अनिवासी भारतीय (NRI) या योजनेत गुंतवणूक करू शकत नाहीत. त्यामुळे पात्रता तपासूनच गुंतवणुकीचा निर्णय घ्यावा.
बाँड कुठे खरेदी करता येतो?
RBI Floating Rate Savings Bonds खरेदी करण्यासाठी गुंतवणूकदारांना अधिकृत बँकिंग माध्यमांचा वापर करता येतो. सार्वजनिक क्षेत्रातील बँका तसेच सरकारने अधिकृत केलेल्या काही खासगी बँकांच्या शाखांमधून या बाँडमध्ये गुंतवणूक करता येते.
काही बँकांमध्ये नेट बँकिंगद्वारे ऑनलाइन गुंतवणुकीची सुविधा देखील उपलब्ध असू शकते. गुंतवणूक केल्यानंतर बाँड इलेक्ट्रॉनिक स्वरूपातील Bond Ledger Account (BLA) मध्ये ठेवला जातो.
या बाँडवर कर्ज मिळते का?
या गुंतवणुकीची आणखी एक महत्त्वाची बाब म्हणजे या बाँडवर कर्जाची सुविधा उपलब्ध नसते. त्यामुळे भविष्यात गुंतवलेली रक्कम कर्जासाठी तारण म्हणून वापरण्याची गरज असल्यास हा पर्याय योग्य ठरेलच असे नाही.
त्यामुळे गुंतवणुकीपूर्वी आपल्या आर्थिक उद्दिष्टांचा विचार करणे गरजेचे आहे.
FD पेक्षा हा पर्याय चांगला आहे का?
हा प्रश्न अनेक गुंतवणूकदारांना पडतो. मात्र, थेट तुलना करताना केवळ व्याजदर पाहणे योग्य नाही. FD मध्ये व्याजदर सामान्यतः गुंतवणुकीच्या वेळी निश्चित केला जातो, तर फ्लोटिंग रेट बाँडमध्ये व्याजदर वेळोवेळी बदलतो.
याशिवाय दोन्ही पर्यायांमध्ये मुदत, पैसे काढण्याचे नियम, करप्रणाली आणि व्याज मिळण्याची पद्धत वेगळी असू शकते. त्यामुळे “FD पेक्षा नेहमीच जास्त परतावा” असे सरसकट म्हणण्यापेक्षा, त्या वेळी लागू असलेल्या व्याजदरांची तुलना करून निर्णय घेणे योग्य ठरेल.
गुंतवणूक करण्यापूर्वी या गोष्टी लक्षात ठेवा
RBI Floating Rate Savings Bonds हे तुलनेने सुरक्षित सरकारी बचत साधन असले तरी प्रत्येक गुंतवणूकदारासाठी ते योग्य असेलच असे नाही. सात वर्षांचा कालावधी, बदलणारा व्याजदर आणि मुदतपूर्व पैसे काढण्याच्या मर्यादा लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
तुमच्याकडे दीर्घकाळासाठी बाजूला ठेवता येणारी रक्कम असेल आणि नियमित व्याज उत्पन्नाचा पर्याय हवा असेल, तर या योजनेचा विचार करता येऊ शकतो. मात्र, गुंतवणुकीपूर्वी सध्याचा अधिकृत व्याजदर, पात्रता, कर आणि मुदतपूर्व परतफेडीचे नियम अधिकृत माध्यमातून तपासणे महत्त्वाचे आहे.
टीप : गुंतवणुकीचे निर्णय घेताना सध्याचे अधिकृत नियम आणि लागू व्याजदर तपासा. हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने आहे; आर्थिक सल्ला समजू नये.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/epfo/
