EPFO: नोकरी संपली तरी कमाईचे मीटर सुरूच? जाणून घ्या PF खात्यावर व्याज मिळण्याचा नेमका नियम
EPFO : कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी म्हणजेच EPF हा नोकरी करणाऱ्या लाखो कर्मचाऱ्यांसाठी भविष्यातील आर्थिक सुरक्षिततेचा महत्त्वाचा आधार आहे. नोकरीच्या काळात दर महिन्याला पगारातून ठराविक रक्कम PF खात्यात जमा केली जाते आणि त्यासोबत नियोक्त्याचाही वाटा जमा होतो. या रकमेवर नियमानुसार व्याज मिळत असल्याने निवृत्तीच्या काळात मोठा निधी तयार होण्यास मदत होते. मात्र, नोकरी सोडल्यानंतर किंवा निवृत्तीनंतर PF खात्यातील पैशांवर व्याज मिळत राहतं का? हा प्रश्न अनेक कर्मचाऱ्यांना पडतो.
याबाबत EPFOच्या अधिकृत माहितीनुसार, PF खातं निष्क्रिय म्हणजेच Inoperative Account झाल्यानंतर त्या खात्यावर व्याज जमा केलं जात नाही. मात्र, खाते निष्क्रिय होण्यापूर्वी लागू नियमांनुसार व्याज मिळू शकतं. त्यामुळे ‘नोकरी सोडल्यानंतर कायमस्वरूपी PFवर व्याज मिळतं’ असा सरसकट निष्कर्ष काढणं योग्य नाही. कर्मचारी कोणत्या परिस्थितीत नोकरी सोडतो, त्याचं वय किती आहे आणि PF खात्यातील रक्कम कधीपर्यंत दावा न करता ठेवली आहे, यावर नियम लागू होतात.
PF खातं कधी निष्क्रिय होतं?
EPFOच्या नियमांनुसार, सदस्याने नोकरी सोडल्यानंतर PFची रक्कम काढण्यासाठी किंवा संबंधित प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी ठरावीक कालावधी महत्त्वाचा असतो. EPFOच्या क्लेम मार्गदर्शकानुसार, एखाद्या सदस्याने नोकरी सोडल्यानंतर नवीन नोकरी मिळाली नसल्यास आणि PFची अंतिम रक्कम काढण्यासाठी दावा केला नाही, तर संबंधित खातं ठरावीक परिस्थितीत 36 महिन्यांनंतर निष्क्रिय होऊ शकतं. अशा निष्क्रिय खात्यावर पुढे व्याज जमा होत नाही.
Related News
CJP आता राजकारणात उतरणार? भाजपसह काँग्रेसचंही टेन्शन वाढणार; नेत्यांनी स्पष्टच सांगितलं!
नितीन गडकरींच्या अडचणीत वाढणार? E20 पेट्रोलविरोधात 4 ऑगस्टला थेट संसदेवर मोर्चा
काँग्रेसच्या बड्या नेत्याचा तडकाफडकी निर्णय; 2028 ची विधानसभा निवडणूक लढवणार नसल्याचं जाहीर
145 किमी वेगाच्या चक्रीवादळाचा चीनला तडाखा; लाखो लोकांचे स्थलांतर, हाय अलर्ट जारी
कापलेली फळे लगेच काळी पडतात? ‘हे’ 5 घरगुती उपाय करा, फळे राहतील ताजी
मोदींच्या निवासस्थानी घातपाताचा प्रयत्न? एकनाथ शिंदेंचा राहुल गांधींवर गंभीर आरोप, म्हणाले…
कच्च्या तेलाचा भाव पुन्हा 100 डॉलरच्या जवळ; भारतात पेट्रोल-डिझेल महागणार का?
धर्मेंद्र प्रधानांनी 15 दिवस आधीच राजीनामा द्यायला हवा होता; छगन भुजबळांचा मोठा दावा
चविष्ट आणि पौष्टिक आहारासाठी पनीरपासून बनवा ‘या’ 5 सोप्या रेसिपी; आरोग्यासाठीही फायदेशीर
ठाकरे बंधूंची ‘लंच डिप्लोमसी’; उद्धव ठाकरे ‘शिवतीर्थ’वर, दोन तास चर्चा… राज्याच्या राजकारणात काय घडतंय?
IND vs PAK: भारताने पुन्हा पाकिस्तानला चारीमुंड्या चीत केलं; फायनलमध्ये 3-1 ने धुवून काढत जिंकलं सुवर्णपदक
श्रीकांत शिंदे शिक्षणमंत्री होणार? सुनील तटकरेंनी शक्यता नाकारली नाही; म्हणाले, ‘निर्णय त्यांचा अधिकार’
मात्र, PF खातं निष्क्रिय झालं तरी त्यातील रक्कम संपत नाही किंवा सरकारकडे आपोआप जमा होत नाही. संबंधित सदस्याला नियमांनुसार दावा करून आपली पात्र रक्कम मिळवता येते. त्यामुळे PF खातं निष्क्रिय होण्यापूर्वी किंवा नोकरी बदलताना योग्य प्रक्रिया पूर्ण करणं महत्त्वाचं ठरतं.
निवृत्तीनंतर PFवर व्याज मिळतं का?
निवृत्तीनंतर PFची रक्कम लगेच काढली नाही तर त्या रकमेवर व्याज मिळत राहील, असं प्रत्येक प्रकरणात म्हणता येत नाही. EPFOच्या अधिकृत माहितीनुसार, खाते ‘Inoperative’ होईपर्यंत लागू नियमांनुसार व्याज जमा होऊ शकतं. मात्र, खाते निष्क्रिय झाल्याच्या तारखेपासून व्याज जमा होत नाही. सरकारी कागदपत्रांमध्ये 58 वर्षांनंतर खाते निष्क्रिय होण्याच्या नियमाचाही उल्लेख आहे. त्यामुळे निवृत्तीनंतर PF रक्कम कधी काढायची, याचा निर्णय घेताना वय आणि खात्याची स्थिती लक्षात घेणं आवश्यक आहे.
यामुळे ‘नोकरी संपली म्हणजे PFवरील व्याज लगेच बंद’ किंवा ‘PFवर आयुष्यभर व्याज मिळत राहतं’ अशी दोन्ही टोकाची विधानं चुकीची ठरू शकतात. नेमका नियम सदस्याच्या परिस्थितीवर अवलंबून असतो.
EPF आणि EPSमध्ये काय फरक?
अनेक कर्मचाऱ्यांना EPF आणि EPS या दोन्ही योजना एकच असल्याचं वाटतं. मात्र, या दोन्ही स्वतंत्र योजना आहेत. EPF म्हणजे कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी, ज्यामध्ये कर्मचाऱ्याच्या निवृत्तीनंतरच्या आर्थिक गरजांसाठी निधी तयार होतो. तर EPS म्हणजे Employees’ Pension Scheme, म्हणजेच कर्मचारी पेन्शन योजना.
EPS अंतर्गत पात्र सेवा पूर्ण केलेल्या सदस्यांना नियमांनुसार पेन्शनचा लाभ मिळू शकतो. EPFOच्या माहितीनुसार, 10 वर्षांची पात्र सेवा पूर्ण केलेल्या सदस्यांना पेन्शनसाठी वेगवेगळे पर्याय लागू होतात. 58 वर्षांच्या वयानंतर नियमित पेन्शनचा लाभ मिळण्याची तरतूद आहे, तर काही परिस्थितीत 50 वर्षांनंतर कमी दराने पेन्शन घेण्याचा पर्याय उपलब्ध असतो. त्यामुळे EPFमधील एकरकमी निधी आणि EPSमधील पेन्शन यांच्यातील फरक समजून घेणं महत्त्वाचं आहे.
नोकरी बदलली तर PF काढण्याऐवजी काय कराल?
तुम्ही एका कंपनीतून दुसऱ्या कंपनीत नोकरीला गेलात, तर PFची रक्कम तातडीने काढण्याऐवजी ती नवीन नियोक्त्याच्या PF खात्यात ट्रान्सफर करणं अनेकदा अधिक योग्य ठरू शकतं. UANच्या माध्यमातून पूर्वीच्या नोकरीतील PF जमा रक्कम नवीन नोकरीशी जोडता येते. EPFOच्या UAN सुविधांमध्ये PF ट्रान्सफर, ऑनलाइन क्लेम आणि इतर सेवा उपलब्ध आहेत. त्यामुळे नोकरी बदलताना PF खाते आणि UANशी संबंधित माहिती अद्ययावत ठेवणं फायदेशीर ठरतं.
UAN प्रोफाइल आणि e-Nominationकडे दुर्लक्ष करू नका
PF खात्याशी संबंधित महत्त्वाची प्रक्रिया म्हणजे e-Nomination. EPFOच्या अधिकृत माहितीनुसार, Aadhaar-verified UAN असलेल्या सदस्यांना ऑनलाइन e-Nomination करता येतं. यासाठी UAN प्रोफाइलमधील आवश्यक माहिती अद्ययावत असणं गरजेचं आहे.
EPFOच्या मार्गदर्शिकेनुसार, प्रोफाइलमधील सदस्याचा फोटो उपलब्ध नसल्यास तो अपडेट करण्याची आवश्यकता असू शकते. प्रोफाइलची माहिती पूर्ण केल्यानंतर e-Nominationची प्रक्रिया करता येते. त्यामुळे ‘फोटो अपलोड केला नाही तर PFचे पैसे अडकतात’ असं थेट म्हणण्याऐवजी, e-Nomination किंवा काही ऑनलाइन सेवांचा वापर करताना प्रोफाइल पूर्ण आणि अद्ययावत असणं महत्त्वाचं आहे, असं समजणं अधिक योग्य ठरेल.
PF खात्याबाबत काय काळजी घ्याल?
नोकरी बदलल्यानंतर UAN आणि PF खात्याची माहिती तपासा. नवीन नोकरी मिळाल्यास जुना PF नवीन खात्यात ट्रान्सफर करण्याचा पर्याय विचारात घ्या. Aadhaar, बँक खाते आणि UANशी संबंधित माहिती योग्य आहे का, हे तपासा. e-Nomination पूर्ण करून कुटुंबातील पात्र सदस्यांची माहिती अद्ययावत ठेवा.
निवृत्तीनंतर PFची रक्कम काढायची की काही काळ ठेवायची, हा निर्णय घेताना खात्याची स्थिती, लागू व्याजाचे नियम, कराचे परिणाम आणि स्वतःची आर्थिक गरज यांचा विचार करणं महत्त्वाचं आहे. मोठी रक्कम असल्यास आर्थिक सल्लागाराचा सल्ला घेणंही उपयुक्त ठरू शकतं.
थोडक्यात, नोकरी संपल्यानंतर PF खात्यातील रकमेवर व्याज मिळण्याचा नियम हा ‘नोकरी सोडली की कायम व्याज’ असा नाही. खाते निष्क्रिय होण्याची स्थिती आणि लागू नियम यावर व्याजाची पात्रता अवलंबून असते. त्यामुळे PF काढण्यापूर्वी किंवा खाते तसंच ठेवण्यापूर्वी EPFOच्या अधिकृत नियमांची तपासणी करणं अत्यंत महत्त्वाचं आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/how-much-health-insurance-is-enough-for-a-family-of-4-get-expert-advice/
