आषाढी एकादशी विशेष : फलकावर साकारले ‘आधुनिक तुकाराम’; IAS तुकाराम मुंढेंच्या कार्याला कलाशिक्षकाची अनोखी मानवंदना
महाराष्ट्रात आषाढी एकादशीचा उत्साह शिगेला पोहोचला असताना राज्यभर विठ्ठल नामाचा जयघोष सुरू आहे. पंढरपूरपासून ते गावागावातील विठ्ठल मंदिरांपर्यंत भक्तीमय वातावरण निर्माण झाले आहे. वारकरी, दिंड्या, भजने आणि अभंगांनी संपूर्ण महाराष्ट्र भक्तिरसात न्हाऊन निघाला आहे. याच भक्तिमय वातावरणात नाशिक जिल्ह्यातील एका अनोख्या कलाकृतीने सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले आहे. एका कलाशिक्षकाने वरिष्ठ IAS अधिकारी तुकाराम मुंढे यांना ‘आधुनिक तुकाराम’ म्हणून फलकावर साकारत त्यांच्या प्रशासकीय कार्याला अनोखी मानवंदना दिली आहे.
नूतन माध्यमिक विद्यालय, भाटगाव, तालुका चांदवड, जिल्हा नाशिक येथील कलाशिक्षक श्री. देव हिरे यांनी ही कलाकृती साकारली आहे. संत तुकाराम महाराज आणि IAS अधिकारी तुकाराम मुंढे यांच्या नावातील साधर्म्याचा आधार घेत त्यांनी दोघांच्या विचारांतील आणि कार्यातील साम्य अधोरेखित करण्याचा प्रयत्न केला आहे. प्रामाणिकपणा, सत्यनिष्ठा, निर्भीडपणा, निःस्वार्थ सेवा आणि जनकल्याण या मूल्यांना केंद्रस्थानी ठेवत ‘आधुनिक तुकाराम’ ही संकल्पना फलकाच्या माध्यमातून मांडण्यात आली आहे.
संत तुकारामांच्या विचारांशी साधर्म्य साधणारी संकल्पना
आषाढी एकादशी हा केवळ धार्मिक उत्सव नसून संत परंपरा, भक्ती, सत्य, सामाजिक प्रबोधन आणि जनजागृतीचा संदेश देणारा दिवस म्हणूनही त्याकडे पाहिले जाते. संत तुकाराम महाराजांनी आपल्या अभंग आणि विचारांच्या माध्यमातून समाजातील चुकीच्या प्रथा, अंधश्रद्धा आणि अन्यायाविरोधात आवाज उठवला. त्यांनी सामान्य माणसाला सत्य, भक्ती आणि मानवतेचा मार्ग दाखवला.
Related News
सरकारचं टेन्शन वाढलं! CJP, शेतकऱ्यांनंतर आता E20 पेट्रोलविरोधात टॅक्सी चालकांचा संसदेला घेराव
याच विचारांची आधुनिक काळातील प्रशासकीय क्षेत्राशी सांगड घालत कलाशिक्षक देव हिरे यांनी तुकाराम मुंढे यांची प्रतिमा ‘आधुनिक तुकाराम’ म्हणून साकारली आहे. प्रशासनातील प्रामाणिकपणा, नियमांची अंमलबजावणी आणि जनहितासाठी घेतलेली कठोर भूमिका यामुळे तुकाराम मुंढे यांना या कलाकृतीच्या माध्यमातून वेगळी मानवंदना देण्यात आली आहे.
या फलकाच्या माध्यमातून केवळ एका अधिकाऱ्याचे कौतुक करण्यात आलेले नाही, तर प्रामाणिक आणि पारदर्शक प्रशासनाची गरजही अधोरेखित करण्यात आली आहे. नागरिकांच्या हितासाठी काम करणाऱ्या अधिकाऱ्यांचे महत्त्व समाजापर्यंत पोहोचवण्याचा प्रयत्न या कलाकृतीतून करण्यात आला आहे.
भेसळविरोधी कारवाईमुळे तुकाराम मुंढे चर्चेत
तुकाराम मुंढे हे आपल्या प्रशासकीय कारकिर्दीत कठोर निर्णय आणि नियमांची प्रभावी अंमलबजावणी यासाठी ओळखले जातात. सध्या अन्न व औषध प्रशासनाशी संबंधित जबाबदारी सांभाळताना नागरिकांच्या आरोग्याशी संबंधित विषयांवर त्यांनी विशेष लक्ष केंद्रित केल्याचे या फलकातून अधोरेखित करण्यात आले आहे.
भेसळयुक्त अन्नपदार्थ, बनावट औषधे, निकृष्ट दर्जाची उत्पादने आणि नागरिकांच्या आरोग्यास धोका निर्माण करणाऱ्या घटकांविरोधात कारवाई करण्याचे काम अन्न व औषध प्रशासनाकडून केले जाते. अशा कारवायांमुळे नागरिकांना सुरक्षित अन्न आणि औषधे मिळण्यास मदत होते.
याच पार्श्वभूमीवर तुकाराम मुंढे यांच्या कार्यपद्धतीला संत तुकाराम महाराजांच्या सत्यनिष्ठ आणि निर्भीड विचारांशी जोडण्याचा प्रयत्न कलाशिक्षक देव हिरे यांनी केला आहे. कोणत्याही प्रकारच्या दबावाला न जुमानता नियमांनुसार कारवाई करण्याची प्रतिमा आणि जनहिताला प्राधान्य देण्याची भूमिका या कलाकृतीतून दाखवण्यात आली आहे.
फलकावर खास संदेशातून व्यक्त केली भावना
या अनोख्या फलकावर एक विशेष संदेशही लिहिण्यात आला आहे. ‘किती ही भेसळ झाली विठुराया, माणूसह साया विसरला. येऊ दे बा आता, असा ‘तुकाराम’…’ अशा आशयातून समाजातील वाढत्या भेसळीच्या समस्येवर भाष्य करण्यात आले आहे.
या संदेशातून केवळ अन्नातील भेसळीचा मुद्दा मांडण्यात आलेला नाही, तर समाजातील मूल्यांचीही ‘भेसळ’ होत असल्याची भावना व्यक्त करण्यात आली आहे. प्रामाणिकपणा, सत्य आणि माणुसकी या मूल्यांचे महत्त्व अधोरेखित करत अशा मूल्यांना जपणारे अधिकारी आणि नेतृत्व महाराष्ट्राला लाभावे, अशी अपेक्षा या कलाकृतीतून व्यक्त करण्यात आली आहे.
विठ्ठलाच्या चरणी प्रार्थना करताना महाराष्ट्राला कर्तव्यनिष्ठ, प्रामाणिक आणि लोकहिताला वाहून घेतलेले अधिकारी मिळावेत, असा संदेशही या फलकातून देण्यात आला आहे. त्यामुळे आषाढी एकादशीच्या भक्तीमय वातावरणाला सामाजिक संदेशाची जोड मिळाली आहे.
भक्ती आणि सामाजिक जबाबदारीचा अनोखा संगम
आषाढी एकादशीच्या निमित्ताने राज्यभरात विठ्ठल भक्तीचा उत्सव सुरू असताना नाशिकमधील या फलकाने धार्मिक श्रद्धेसोबत सामाजिक जबाबदारीचा विषयही पुढे आणला आहे. संत परंपरेतील समाजप्रबोधन आणि आधुनिक प्रशासनातील जनहिताची भूमिका यांचा सुंदर संगम या कलाकृतीतून पाहायला मिळत आहे.
कलाशिक्षक देव हिरे यांनी कलेचा वापर केवळ सौंदर्यनिर्मितीसाठी न करता सामाजिक संदेश देण्यासाठी केला आहे. एका बाजूला संत तुकाराम महाराजांची भक्ती, सत्य आणि समाजजागृतीची परंपरा, तर दुसऱ्या बाजूला आधुनिक प्रशासकीय व्यवस्थेत प्रामाणिकपणा आणि जनहितासाठी काम करणाऱ्या अधिकाऱ्यांची भूमिका, या दोन्हींची सांगड त्यांनी घातली आहे.
नागरिकांकडून कलाकृतीचे कौतुक
‘आधुनिक तुकाराम’ या संकल्पनेतून साकारण्यात आलेल्या या फलकाची परिसरात चर्चा होत आहे. आषाढी एकादशीच्या निमित्ताने तयार करण्यात आलेल्या या कलाकृतीला नागरिक, वारकरी आणि कला क्षेत्रातील व्यक्तींकडून कौतुक मिळत असल्याचे सांगण्यात येत आहे.
संत तुकाराम महाराजांच्या नावाशी साधर्म्य असलेल्या एका प्रशासकीय अधिकाऱ्याच्या कार्याला त्यांच्या विचारांशी जोडण्याचा हा प्रयत्न वेगळा ठरला आहे. त्यामुळे या फलकाने भक्ती, कला, प्रशासन आणि सामाजिक जबाबदारी या चारही विषयांना एका सूत्रात बांधले आहे.
एकूणच, आषाढी एकादशीच्या निमित्ताने नाशिक जिल्ह्यातील भाटगाव येथे साकारण्यात आलेली ‘आधुनिक तुकाराम’ ही कलाकृती सध्या चर्चेचा विषय ठरत आहे. संत तुकाराम महाराजांच्या विचारांचा वारसा आणि आधुनिक काळातील जनहिताचे प्रशासन यांची सांगड घालणारा हा उपक्रम समाजाला प्रामाणिकपणा, सत्यनिष्ठा आणि लोकसेवेचा संदेश देणारा ठरत आहे. ‘विठ्ठल’ नामाच्या जयघोषासोबतच सामाजिक मूल्यांची जपणूक करण्याची प्रेरणा देणारी ही कलाकृती आषाढी एकादशीच्या उत्सवाला एक वेगळा आणि अर्थपूर्ण आयाम देत आहे.
