छातीत दुखणे, धडधड वाढणे किंवा अचानक घाबरल्यासारखे वाटणे हे प्रत्येक वेळी हार्ट अटॅकचे लक्षण नसते. हार्ट अटॅक आणि पॅनिक अटॅकमधील 7 महत्त्वाचे फरक, धोक्याची लक्षणे, कारणे आणि हृदयरोगतज्ज्ञांचा सल्ला जाणून घ्या.
हार्ट अटॅक Vs पॅनिक अटॅक: 7 महत्त्वाचे फरक जाणून घ्या; डॉक्टरांचा गंभीर इशारा
आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत ताणतणाव, चिंता आणि अनियमित दिनचर्या यामुळे अनेकांना अचानक छातीत धडधड वाढणे, घाम येणे, श्वास घेण्यास त्रास होणे किंवा मृत्यूची भीती वाटणे यांसारख्या समस्या जाणवतात. अशी लक्षणे दिसली की अनेकजण घाबरून त्याला हार्ट अटॅक समजतात. मात्र प्रत्येक वेळी अशी लक्षणे दिसली म्हणजे हार्ट अटॅकच झाला आहे असे नसते. अनेकदा ही लक्षणे पॅनिक अटॅकची देखील असू शकतात.
हार्ट अटॅक आणि पॅनिक अटॅक यांची अनेक लक्षणे सारखी वाटत असल्याने दोन्हीमध्ये गोंधळ होतो. मात्र या दोन्ही स्थितींचे कारण, स्वरूप, उपचार आणि धोका पूर्णपणे वेगळा असतो. त्यामुळे योग्य वेळी योग्य निदान होणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
Related News
फ्रिजमध्ये ठेवूनही मिरच्या खराब होतात? फक्त 5 टिप्स वापरा; 2-3 आठवडे राहतील ताज्या
50 प्रयत्न अपयशी! BTech गोल्ड मेडलिस्टचा हृदयद्रावक अंत; ‘सॉरी पप्पा’ चिठ्ठी वाचून कुटुंब हादरलं
घरीच बनवा 5 शुगर फ्री लाडू; चवदार, पौष्टिक आणि आरोग्यासाठीही फायदेशीर
7 धक्कादायक इशारे! भेसळयुक्त अन्नामुळे कॅन्सरचा धोका वाढतोय? श्रेयस तळपदे म्हणाले- आता जागे होण्याची वेळ आली
दूध वारंवार उतू जातंय? या 5 सोप्या किचन ट्रिक्स वापरा, शेगडीही राहील स्वच्छ
21 दिवस अन्न-पाण्याशिवाय राहिल्यास काय होईल? धक्कादायक सत्य! वजन किती कमी झाल्यावर मृत्यूचा धोका वाढतो?
धक्कादायक! हर्षद चोप्राचे ५ मोठे खुलासे; प्रेमभंगानंतर स्वतःलाच इजा, आज सांगितली संपूर्ण कहाणी
पावसाळ्यात सर्दी-खोकल्याने त्रस्त? खेकड्याच्या रसाचे जाणून घ्या संभाव्य फायदे
फ्लॅटमध्ये हिरवाई हवीय? कमी देखभालीत वाढणारी ‘ही’ इनडोअर रोपं ठरतील बेस्ट
तुमचे आतडे मजबूत असल्याची ५ शक्तिशाली लक्षणं! ‘हे’ 5 सुपरफूड खाल्ल्यास पचनसंस्था होईल जबरदस्त मजबूत
मोबाईलवर ‘हे’ ४ वॉलपेपर कधीही लावू नका! तज्ज्ञांचा धक्कादायक इशारा; मेंदूवर होऊ शकतो गंभीर परिणाम
बाबा वेंगा : पुढील 7 दिवसांत 5 राशींना जबरदस्त जॅकपॉट! कमाई, करिअर आणि नशिबाचा दमदार योग
प्रसिद्ध हृदयरोगतज्ज्ञ डॉ. नवीन अग्रवाल यांनी या दोन्ही समस्यांमधील फरक, लक्षणे आणि कोणत्या परिस्थितीत तातडीने डॉक्टरांकडे जावे याबाबत महत्त्वाची माहिती दिली आहे.
पॅनिक अटॅक म्हणजे काय?
पॅनिक अटॅक हा मानसिक आरोग्याशी संबंधित अचानक उद्भवणारा तीव्र भीतीचा झटका असतो. कोणतेही मोठे संकट नसतानाही व्यक्तीला स्वतःचा जीव धोक्यात असल्यासारखे वाटू लागते. हा झटका काही मिनिटांपासून ते अर्ध्या तासापर्यंत राहू शकतो.
पॅनिक अटॅकच्या वेळी शरीरात अॅड्रेनालिनसारख्या तणाव निर्माण करणाऱ्या हार्मोन्सचे प्रमाण वाढते. त्यामुळे हृदयाची धडधड वाढते, घाम येतो, हातपाय थरथरतात आणि श्वास घ्यायला त्रास होतो.
पॅनिक अटॅकची प्रमुख कारणे
- अतिताण आणि मानसिक दबाव
- नैराश्य किंवा चिंता विकार
- भावनिक धक्का
- सततची भीती
- झोपेचा अभाव
- काही वेळा कोणतेही स्पष्ट कारण नसतानाही पॅनिक अटॅक येऊ शकतो.
पॅनिक अटॅकची सामान्य लक्षणे
- अचानक तीव्र भीती वाटणे
- हृदयाचे ठोके वेगाने वाढणे
- छातीत अस्वस्थता
- श्वास घेण्यास त्रास
- घाम येणे
- चक्कर येणे
- हातपाय थरथरणे
- मृत्यूची भीती वाटणे
- शरीरावर नियंत्रण सुटल्यासारखे वाटणे
हार्ट अटॅक म्हणजे काय?
हार्ट अटॅक म्हणजे हृदयाला रक्तपुरवठा करणाऱ्या धमन्यांमध्ये अडथळा निर्माण होऊन हृदयाच्या स्नायूंना ऑक्सिजन कमी पडणे. ही जीवघेणी वैद्यकीय आणीबाणी असून तातडीने उपचार न मिळाल्यास गंभीर परिणाम होऊ शकतात.
हार्ट अटॅकची प्रमुख कारणे
- उच्च रक्तदाब
- मधुमेह
- उच्च कोलेस्टेरॉल
- धूम्रपान
- लठ्ठपणा
- व्यायामाचा अभाव
- आनुवंशिक हृदयरोग
- वाढते वय
हार्ट अटॅकची लक्षणे
- छातीत तीव्र वेदना किंवा दाब
- वेदना डाव्या हातात, दोन्ही खांद्यांमध्ये, मानेत किंवा जबड्यात पसरणे
- श्वास घेण्यास त्रास
- थंड घाम येणे
- मळमळ
- उलटी
- चक्कर येणे
- अशक्तपणा
- बेशुद्ध पडणे
हार्ट अटॅक आणि पॅनिक अटॅकमधील 7 महत्त्वाचे फरक
1. कारण
पॅनिक अटॅक मानसिक ताणामुळे होतो, तर हार्ट अटॅक रक्तवाहिन्यांमधील अडथळ्यामुळे होतो.
2. छातीतील वेदना
हार्ट अटॅकमध्ये तीव्र दाब किंवा वेदना जाणवतात. पॅनिक अटॅकमध्ये अस्वस्थता किंवा धडधड अधिक जाणवते.
3. वेदना पसरणे
हार्ट अटॅकमध्ये वेदना हात, खांदा, मान किंवा जबड्यापर्यंत पोहोचू शकतात. पॅनिक अटॅकमध्ये हे क्वचितच दिसते.
4. कालावधी
पॅनिक अटॅक साधारण 10 ते 30 मिनिटांत कमी होतो. हार्ट अटॅकची लक्षणे सतत वाढू शकतात.
5. तपासण्या
पॅनिक अटॅकमध्ये ईसीजी, इको आणि इतर कार्डिअॅक चाचण्या सामान्य येतात. हार्ट अटॅकमध्ये अनेकदा चाचण्यांमध्ये बदल दिसतात.
6. धोका
पॅनिक अटॅक त्रासदायक असला तरी बहुतेक वेळा जीवघेणा नसतो. हार्ट अटॅक मात्र जीवघेणा ठरू शकतो.
7. उपचार
पॅनिक अटॅकमध्ये मानसोपचार, समुपदेशन आणि तणाव नियंत्रण महत्त्वाचे असते. हार्ट अटॅकमध्ये तातडीचे वैद्यकीय उपचार आवश्यक असतात.
पॅनिक अटॅकमुळे हार्ट अटॅक येतो का?
डॉ. नवीन अग्रवाल यांच्या मते, केवळ पॅनिक अटॅकमुळे हार्ट अटॅक येण्याची शक्यता अत्यंत कमी असते. मात्र सतत तणावाखाली राहिल्यामुळे शरीरात हार्मोन्समध्ये बदल होऊ शकतात आणि त्याचा हृदयावर अप्रत्यक्ष परिणाम होऊ शकतो.
वारंवार पॅनिक अटॅक येत असल्यास स्वतः औषधे घेण्याऐवजी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
कोणत्या चाचण्या कराव्यात?
वारंवार छातीत धडधड, अस्वस्थता किंवा भीती वाटत असल्यास डॉक्टरांच्या सल्ल्याने पुढील चाचण्या करता येतात.
- ईसीजी
- इकोकार्डिओग्राफी
- ट्रेडमिल टेस्ट
- रक्त तपासणी
- आवश्यक असल्यास इतर कार्डिअॅक तपासण्या
विशेषतः 30 ते 35 वर्षांवरील व्यक्तींनी नियमित हृदय तपासणी करून घेणे फायदेशीर ठरते.
डॉक्टरांकडे तातडीने कधी जावे?
खालील लक्षणे दिसल्यास विलंब न करता रुग्णालयात जावे.
- छातीत तीव्र वेदना
- वेदना हात, मान किंवा जबड्यापर्यंत पसरणे
- श्वास घेण्यास गंभीर त्रास
- थंड घाम येणे
- बेशुद्ध पडणे
- आधीपासून हृदयविकाराचा इतिहास असणे
अशा परिस्थितीत घरगुती उपाय किंवा अंदाजावर उपचार करणे धोकादायक ठरू शकते.
हृदय निरोगी ठेवण्यासाठी 7 प्रभावी उपाय
- दररोज किमान 30 मिनिटे चालणे किंवा व्यायाम करा.
- संतुलित आणि कमी तेलकट आहार घ्या.
- धूम्रपान आणि तंबाखू टाळा.
- मद्यपानावर नियंत्रण ठेवा.
- तणाव कमी करण्यासाठी योग आणि ध्यान करा.
- नियमित रक्तदाब, साखर आणि कोलेस्टेरॉल तपासा.
- पुरेशी झोप घ्या.
हार्ट अटॅक आणि पॅनिक अटॅक यांची काही लक्षणे सारखी असली तरी दोन्ही स्थिती पूर्णपणे वेगळ्या आहेत. छातीत वेदना, श्वास घेण्यास त्रास किंवा वेदना हात, मान अथवा जबड्यापर्यंत पसरत असल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करू नका आणि तातडीने वैद्यकीय मदत घ्या. दुसरीकडे, वारंवार पॅनिक अटॅक येत असल्यास मानसिक आरोग्य तज्ज्ञ किंवा हृदयरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घेऊन योग्य उपचार सुरू करणे आवश्यक आहे. योग्य वेळी निदान आणि उपचार केल्यास दोन्ही परिस्थितींवर प्रभावीपणे नियंत्रण मिळवता येते.
(डिस्क्लेमर : हा लेख सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. कोणतीही लक्षणे आढळल्यास स्वतः उपचार न करता तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.)
