IAS तुकाराम मुंढेनंतर FSSAI अॅक्शन मोडवर; ‘स्विगी इन्स्टामार्ट’ला तब्बल 9 नोटिसा, खराब अन्नप्रकरणी मोठी कारवाई
राज्यात आयएएस अधिकारी तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखाली अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) गेल्या काही आठवड्यांपासून भेसळखोर आणि अन्न सुरक्षेच्या नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांविरोधात जोरदार मोहीम सुरू केली आहे. या कारवाईमुळे अनेक व्यावसायिकांवर धडक तपासणी करण्यात आली असून, निकृष्ट आणि भेसळयुक्त अन्नसाठे जप्त करण्यात आले आहेत. या पार्श्वभूमीवर आता देशातील सर्वोच्च अन्न सुरक्षा नियामक संस्था FSSAI(Food Safety and Standards Authority of India) देखील अॅक्शन मोडमध्ये आली असून, क्विक कॉमर्स क्षेत्रातील आघाडीची सेवा असलेल्या स्विगी इन्स्टामार्टला तब्बल 9 कारणे दाखवा नोटिसा बजावण्यात आल्या आहेत. या कारवाईमुळे ऑनलाइन किराणा आणि फूड डिलिव्हरी क्षेत्रात मोठी खळबळ उडाली आहे.
FSSAI ने स्विगी इन्स्टामार्टविरोधात केलेल्या प्राथमिक निरीक्षणांमध्ये ग्राहकांना मुदत संपलेले अन्नपदार्थ, सडलेली अंडी, दुर्गंधीयुक्त व्हे प्रोटीन आणि लहान मुलांसाठी असुरक्षित ठरू शकणारे दूधाधारित अन्नपदार्थ पुरवण्यात आल्याचे गंभीर आरोप नोंदवले आहेत. या तक्रारी केवळ एक-दोन ग्राहकांपुरत्या मर्यादित नसून, विविध भागांतून सातत्याने अशा स्वरूपाच्या तक्रारी प्राप्त झाल्यानंतर नियामक संस्थेने कठोर भूमिका घेतली आहे.
Related News
Petrol Diesel Price: पेट्रोल-डिझेल महागणार? नायरा नंतर सरकारी कंपन्यांच्या निर्णयाकडे लक्ष
ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीन्याची मागणी; INDIA आघाडीचा निवडणूक आयोगावर मोर्चा
शेतकऱ्यांना मदत लवकरच? 10-12 ऑक्टोबरपर्यंत पंचनामे पूर्ण करण्याचे कृषिमंत्र्यांचे लक्ष्य
दांडुके चालवा, बंदुका रोखा; आम्ही जाणारच! संजय राऊतांचा सरकारला इशारा
जगाने श्वास रोखला! ब्रिटिश विमान अचानक 28 हजार फूट खाली, मोठी खळबळ
SIR वर फडणवीसांचा मोठा खुलासा; 9.78 कोटींवरून 7.71 कोटी मतदारांची नोंद
फडणवीस मोदींचे वारसदार? उपपंतप्रधानपदाबाबत संघात चर्चा असल्याचा राऊतांचा दावा
10ऑक्टोबरला दिल्ली धडकणार CJP; जंतरमंतरसाठी ‘प्लान बी’ रेडी
फ्लायदुबई प्रकरणात मोठा खुलासा; ओमानी सह-पायलटबाबत धक्कादायक माहिती समोर
17 हजार फुटांवर विमानाची घसरण; मुंबईच्या पायलटने धैर्याने उधळला मोठा कट
SIR वर निवडणूक आयोगाचा मोठा निर्णय; वगळलेल्या पात्र मतदारांची नावे पुन्हा यादीत येणार
10 ते 12 महिलांच्या तक्रारी; श्वेता महालेंचा संजय गायकवाडांना सूचक इशारा!
ग्राहकांच्या तक्रारींना गांभीर्याने घेतलं
अनेक ग्राहकांनी सोशल मीडिया, ग्राहक तक्रार पोर्टल आणि संबंधित यंत्रणांकडे निकृष्ट दर्जाच्या अन्नपदार्थांविषयी तक्रारी नोंदवल्या होत्या. ग्राहकांच्या म्हणण्यानुसार, एक्सपायरी डेट उलटलेली उत्पादने, खराब झालेली अंडी, दुर्गंधीयुक्त प्रोटीन सप्लिमेंट्स आणि इतर खाद्यपदार्थ त्यांच्यापर्यंत पोहोचले. काही ग्राहकांनी यासंबंधी छायाचित्रे आणि व्हिडिओदेखील सोशल मीडियावर शेअर केले.
तक्रारी आल्यानंतर कंपनीकडून अनेकदा संबंधित ग्राहकांना रिफंड देण्यात आला. मात्र, मूळ समस्येचे निराकरण करण्याऐवजी केवळ पैसे परत देऊन विषय मिटवण्याचा प्रयत्न करण्यात आल्याचा आरोपही करण्यात आला आहे. त्यामुळे FSSAI ने या प्रकरणाकडे अधिक गंभीरतेने पाहण्याचा निर्णय घेतला.
परत आलेली उत्पादने पुन्हा विकल्याचा आरोप
या प्रकरणातील सर्वात गंभीर बाब म्हणजे काही ग्राहकांनी परत केलेली खराब उत्पादने पुन्हा दुसऱ्या ग्राहकाला पाठवल्याचा आरोप करण्यात आला आहे. जर हा आरोप तपासात सिद्ध झाला, तर तो अन्न सुरक्षा नियमांचे गंभीर उल्लंघन मानला जाऊ शकतो. त्यामुळे FSSAI ने याबाबत सविस्तर स्पष्टीकरण मागितले असून, उत्पादन व्यवस्थापन, स्टोरेज, गुणवत्ता तपासणी आणि वितरण प्रक्रियेची संपूर्ण माहिती सादर करण्याचे आदेश दिले आहेत.
9 कारणे दाखवा नोटिसांमध्ये नेमकं काय?
FSSAI ने स्विगी इन्स्टामार्टला पाठवलेल्या नऊ नोटिसांमध्ये विविध ग्राहक तक्रारींचा उल्लेख करण्यात आला आहे. प्रत्येक प्रकरणात कंपनीने संबंधित उत्पादनाची माहिती, गुणवत्ता तपासणीची नोंद, पुरवठादारांचा तपशील, स्टोरेज प्रक्रिया आणि वितरण व्यवस्थेची कागदपत्रे सादर करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
याशिवाय, भविष्यात अशा घटना पुन्हा घडू नयेत यासाठी कंपनीने कोणत्या सुधारणा केल्या आहेत, याबाबतचा सविस्तर अनुपालन अहवाल (Compliance Report) देखील सादर करण्यास सांगण्यात आले आहे.
FDA मार्फतही तपास सुरू
या प्रकरणात केवळ FSSAIच नव्हे तर संबंधित राज्यांच्या अन्न व औषध प्रशासनालाही (FDA) आवश्यक कारवाई करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. विविध ठिकाणी नमुने गोळा करून त्यांची प्रयोगशाळेत तपासणी केली जाणार आहे. तपासात नियमांचे उल्लंघन आढळल्यास संबंधित कंपनी किंवा पुरवठादारांवर कायदेशीर कारवाई होऊ शकते.
तुकाराम मुंढेंच्या मोहिमेनंतर वाढली कारवाई
गेल्या महिनाभरात आयएएस तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखाली महाराष्ट्रात अन्न भेसळीविरोधात मोठ्या प्रमाणावर धाडी टाकण्यात आल्या. दूध, मिठाई, मसाले, तेल, पनीर, मावा, फळे आणि इतर खाद्यपदार्थांमध्ये भेसळ करणाऱ्या अनेकांवर कारवाई करण्यात आली. अनेक ठिकाणी लाखो रुपयांचा निकृष्ट दर्जाचा साठा जप्त करण्यात आला. या मोहिमेमुळे अन्न व्यवसायिकांमध्ये नियमांचे पालन करण्याबाबत जागरूकता वाढली असून, आता FSSAI च्या कारवाईमुळे संपूर्ण देशात अन्न सुरक्षेचा मुद्दा पुन्हा ऐरणीवर आला आहे.
ऑनलाइन फूड आणि क्विक कॉमर्स कंपन्यांवर वाढणार लक्ष
गेल्या काही वर्षांत ऑनलाइन फूड डिलिव्हरी आणि क्विक कॉमर्स सेवांचा वापर झपाट्याने वाढला आहे. ग्राहकांना काही मिनिटांत किराणा आणि खाद्यपदार्थ मिळत असल्याने या सेवांची लोकप्रियता वाढली आहे. मात्र, जलद वितरणाच्या स्पर्धेत उत्पादनांची गुणवत्ता, योग्य साठवणूक आणि एक्सपायरी डेट याकडे दुर्लक्ष होत असल्याच्या तक्रारी वेळोवेळी समोर येत आहेत.
तज्ज्ञांच्या मते, अशा सेवा पुरवणाऱ्या कंपन्यांनी कोल्ड चेन, वेअरहाऊस व्यवस्थापन, नियमित गुणवत्ता तपासणी आणि ग्राहक तक्रारींचे तातडीने निराकरण यावर अधिक भर देण्याची गरज आहे.
ग्राहकांनी काय काळजी घ्यावी?
तज्ज्ञांच्या मते, ऑनलाइन अन्नपदार्थ किंवा किराणा मागवल्यानंतर ग्राहकांनी उत्पादन स्वीकारताना काही बाबी तपासणे आवश्यक आहे. उत्पादनाची एक्सपायरी डेट, पॅकेजिंगची स्थिती, दुर्गंधी, रंगातील बदल किंवा सील तुटलेली असल्यास संबंधित उत्पादन स्वीकारू नये. अशा प्रकरणात त्वरित कंपनीकडे तक्रार नोंदवून आवश्यक असल्यास FSSAI च्या ग्राहक तक्रार व्यवस्थेचा वापर करावा.
पुढे काय?
सध्या FSSAI ने स्विगी इन्स्टामार्टकडून लेखी स्पष्टीकरण आणि आवश्यक कागदपत्रांची मागणी केली आहे. कंपनीकडून समाधानकारक उत्तर न मिळाल्यास किंवा तपासात आरोप सिद्ध झाल्यास अन्न सुरक्षा कायद्यानुसार पुढील कठोर कारवाई केली जाऊ शकते. त्यामुळे या प्रकरणाकडे ऑनलाइन फूड आणि क्विक कॉमर्स क्षेत्रासह ग्राहकांचेही लक्ष लागले आहे.
अन्न सुरक्षा ही केवळ सरकारी यंत्रणांची जबाबदारी नसून कंपन्या, विक्रेते आणि ग्राहक या तिन्ही घटकांची सामूहिक जबाबदारी आहे. तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखाली सुरू झालेल्या धडक मोहिमेनंतर आता FSSAI नेही कठोर पावले उचलल्याने अन्न व्यवसायातील नियमपालन अधिक कडक होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. आगामी काळात अशाच प्रकारे इतर कंपन्यांचीही तपासणी होणार का, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
