5 आखाती देशांवर इराणचा भीषण हल्ला; होर्मुज खाडी बंद, अमेरिकेच्या कारवाईने जग संकटात
मध्य पूर्वेत पुन्हा एकदा युद्धाचे ढग गडद झाले असून इराण आणि अमेरिका यांच्यातील संघर्षाने अत्यंत धोकादायक वळण घेतले आहे. अमेरिकेने शनिवारी उशिरा रात्री इराणशी संबंधित लक्ष्यांवर मोठी लष्करी कारवाई केल्यानंतर इराणने तातडीने प्रत्युत्तर देत आखाती प्रदेशातील अमेरिकेच्या लष्करी तळांना लक्ष्य केले. युएई, कतार, कुवेत, बहरीन आणि जॉर्डनमध्ये क्षेपणास्त्र हल्ल्यांमुळे तणाव कमालीचा वाढला असून संपूर्ण जगाचे लक्ष आता या संघर्षाकडे लागले आहे.
या संघर्षातील सर्वात मोठा निर्णय म्हणजे इराणने होर्मुज खाडी बंद करण्याची घोषणा केली. जगातील मोठ्या प्रमाणावर कच्च्या तेलाची वाहतूक या समुद्री मार्गातून होत असल्याने या निर्णयाचे परिणाम जागतिक अर्थव्यवस्थेवर होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. ऊर्जा बाजार, शेअर बाजार आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर याचा मोठा परिणाम होऊ शकतो.
अमेरिकेच्या माहितीनुसार, होर्मुज खाडी परिसरातून जाणाऱ्या जहाजांवर झालेल्या हल्ल्यांनंतर सुरक्षा कारणास्तव इराणविरोधात लष्करी कारवाई करण्यात आली. अमेरिकेच्या हवाई दलाने आणि नौदलाने अनेक लक्ष्यांवर अचूक हल्ले केल्याचा दावा केला आहे. ही कारवाई सुरू झाल्यानंतर काही तासांतच इराणने प्रत्युत्तरात्मक हल्ले सुरू केले.
Related News
इराणने आखाती देशांतील अमेरिकेच्या लष्करी तळांना लक्ष्य करत क्षेपणास्त्रे डागली. युएई, कतार, कुवेत, बहरीन आणि जॉर्डनमध्ये अनेक ठिकाणी स्फोटांचे आवाज ऐकू आल्याने नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले. काही ठिकाणी हवाई संरक्षण प्रणालीने मिसाईल हवेतच नष्ट केल्याचा दावा संबंधित देशांच्या संरक्षण विभागांनी केला आहे.
कतार सरकारने परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेत देशातील सर्व नागरिकांना मोबाईलद्वारे आपत्कालीन अलर्ट पाठवले. नागरिकांनी घराबाहेर पडणे टाळावे, अनावश्यक प्रवास करू नये आणि प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करावे, असे आवाहन करण्यात आले. याच धर्तीवर कुवेत, बहरीन आणि जॉर्डनमध्येही सुरक्षा यंत्रणा सतर्क करण्यात आली असून संवेदनशील भागांमध्ये अतिरिक्त लष्करी तैनाती करण्यात आली आहे.
संयुक्त अरब अमिरातच्या संरक्षण मंत्रालयाने काही भागात मोठे स्फोट झाल्याची पुष्टी केली. त्यांच्या हवाई संरक्षण यंत्रणेने अनेक क्षेपणास्त्रे अडवल्याचा दावा केला असून परिस्थितीवर सातत्याने लक्ष ठेवण्यात येत असल्याचे सांगण्यात आले आहे. या घटनांनंतर आखाती प्रदेशातील विमान वाहतूक, समुद्री वाहतूक आणि सुरक्षा व्यवस्था अधिक कडक करण्यात आली आहे.
इराणने होर्मुज खाडी बंद करण्याचा घेतलेला निर्णय हा या संघर्षातील सर्वात गंभीर टप्पा मानला जात आहे. जगातील सुमारे 20 टक्के कच्च्या तेलाची वाहतूक या सामुद्रधुनीतून होते. त्यामुळे या मार्गावर अडथळे निर्माण झाल्यास तेलाचा पुरवठा विस्कळीत होऊ शकतो. परिणामी आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
भारतासह अनेक देश आपल्या तेलाच्या गरजांसाठी आखाती देशांवर अवलंबून आहेत. त्यामुळे या संघर्षाचा परिणाम भारतातील इंधन दर, वाहतूक खर्च, महागाई आणि औद्योगिक उत्पादनावरही होऊ शकतो. तज्ज्ञांच्या मते, जर संघर्ष अधिक तीव्र झाला तर जागतिक अर्थव्यवस्थेवर त्याचे दूरगामी परिणाम दिसू शकतात.
दरम्यान, अमेरिकेने आपल्या नागरिकांना मध्य पूर्वेतील काही भागांमध्ये प्रवास टाळण्याचा सल्ला दिला आहे. तसेच आखाती देशांमधील अमेरिकन दूतावास आणि लष्करी तळांवरील सुरक्षा व्यवस्थाही अधिक मजबूत करण्यात आली आहे. अमेरिकन प्रशासन परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून असून आवश्यकतेनुसार पुढील लष्करी कारवाई करण्याचे संकेत दिले आहेत.
आंतरराष्ट्रीय स्तरावर या संघर्षाबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे. अनेक देशांनी दोन्ही पक्षांनी संयम बाळगावा आणि संवादाच्या माध्यमातून तोडगा काढावा, असे आवाहन केले आहे. संयुक्त राष्ट्रांसह विविध आंतरराष्ट्रीय संस्थांनीही मध्यस्थीची तयारी दर्शवली असून युद्ध अधिक व्यापक होऊ नये यासाठी प्रयत्न सुरू असल्याचे सांगितले जात आहे.
गेल्या काही आठवड्यांपासून इराण आणि अमेरिका यांच्यातील तणाव कमी होत असल्याचे चित्र निर्माण झाले होते. शांतता चर्चांना वेग मिळाल्याने युद्ध टळेल, अशी आशा व्यक्त केली जात होती. मात्र नव्या हल्ल्यांमुळे हा आशावाद संपुष्टात आला असून पुन्हा एकदा संपूर्ण मध्य पूर्व अस्थिरतेच्या उंबरठ्यावर उभा राहिला आहे.
संघर्ष वाढल्यास केवळ आखाती देशच नव्हे तर जागतिक ऊर्जा पुरवठा, समुद्री व्यापार, शेअर बाजार आणि आर्थिक स्थैर्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे जगभरातील सरकारे, गुंतवणूकदार आणि उद्योग क्षेत्र या घडामोडींवर बारकाईने नजर ठेवून आहेत.
सध्या इराण आणि अमेरिकेकडून लष्करी हालचाली सुरू असून पुढील काही दिवस अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहेत. संघर्ष थांबवण्यासाठी राजनैतिक प्रयत्न यशस्वी होतात की परिस्थिती आणखी चिघळते, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. मध्य पूर्वेतील या नव्या संघर्षामुळे जागतिक सुरक्षेचे, ऊर्जा पुरवठ्याचे आणि आर्थिक स्थैर्याचे मोठे आव्हान निर्माण झाले असून पुढील घडामोडींचा परिणाम अनेक देशांवर होण्याची शक्यता आहे.
