अन्न व औषध प्रशासनाचे आयुक्त IAS तुकाराम मुंढे यांनी सततच्या बदल्यांचा कुटुंबावर झालेला परिणाम पहिल्यांदाच सांगितला. मुलाच्या 5वीपर्यंत 6 शाळा बदलल्या, मित्र मिळाले नाहीत, अशी भावनिक कबुली त्यांनी दिली.
IAS तुकाराम मुंढे : कर्तव्यापलीकडचा माणूस! मुलाच्या 5वीपर्यंत बदलल्या 6 शाळा; ‘मी यंत्रमानव नाही’ म्हणत व्यक्त केली मनातील खंत
मुंबई : कडक शिस्त, प्रामाणिक प्रशासन आणि निर्भीड निर्णय यासाठी ओळखले जाणारे अन्न व औषध प्रशासनाचे आयुक्त IAS तुकाराम मुंढे हे कायमच चर्चेत असतात. गुटखा माफियांवर कारवाई असो, अन्नभेसळीविरोधातील मोहिमा असोत किंवा शासकीय यंत्रणेत पारदर्शकता आणण्याचे प्रयत्न असोत, मुंढे यांनी प्रत्येक पदावर आपल्या कामाची वेगळी छाप उमटवली आहे. मात्र या कठोर आणि नियमप्रिय अधिकाऱ्याच्या आयुष्यामागे एक संवेदनशील पिता आणि कुटुंबवत्सल माणूसही आहे. नुकत्याच दिलेल्या एका मुलाखतीत त्यांनी आपल्या सततच्या बदल्यांमुळे कुटुंबावर, विशेषतः मुलाच्या आयुष्यावर झालेल्या परिणामांबद्दल अत्यंत भावनिकपणे भाष्य केले.
सततच्या बदल्यांची मोठी किंमत
IAS अधिकाऱ्यांच्या सेवेत बदल्या हा अविभाज्य भाग असतो. विविध जिल्हे, विभाग आणि खात्यांमध्ये काम करताना अधिकाऱ्यांना वारंवार स्थलांतर करावे लागते. या बदल्यांचा परिणाम फक्त अधिकाऱ्यांवरच होत नाही, तर त्यांच्या संपूर्ण कुटुंबालाही त्याची मोठी किंमत मोजावी लागते.
Related News
तुकाराम मुंढे यांनी सांगितले की, सातत्याने होणाऱ्या बदल्यांमुळे त्यांच्या मुलाच्या शिक्षणावर आणि सामाजिक आयुष्यावर मोठा परिणाम झाला. प्रत्येक वर्षी नवीन शहर, नवीन शाळा आणि नवीन वातावरण यामुळे मुलाला कायम नव्याने सुरुवात करावी लागली.
मुलाच्या 5वीपर्यंत बदलल्या तब्बल 6 शाळा
तुकाराम मुंढे यांनी सांगितले की, त्यांच्या मुलाच्या पाचवीपर्यंत तब्बल सहा वेळा शाळा बदलावी लागली. मुंबई, सोलापूर, नवी मुंबई, पुणे, नाशिक आणि पुन्हा मुंबई असा त्याचा प्रवास झाला.
प्रत्येक ठिकाणी एका वर्षापेक्षा जास्त काळ राहता आला नाही. त्यामुळे मित्र तयार करण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळालाच नाही. वारंवार शाळा बदलल्याने त्याचा मित्रपरिवार निर्माण होऊ शकला नाही.
मुलाच्या मनात याबाबत मोठी खंत असल्याचेही मुंढे यांनी सांगितले. “माझे मित्रच नाहीत,” असे मुलाने अनेकदा सांगितल्याचे त्यांनी नमूद केले.
बदली झाली की मुलाचा एकच प्रश्न
तुकाराम मुंढे यांनी अत्यंत भावनिक आठवण सांगताना म्हटले की, प्रत्येक वेळी बदली झाल्यानंतर मुलाचा पहिला प्रश्न असायचा”आता मला तुमच्यासोबत यावं लागणार का? पुन्हा माझी शाळा बदलणार का?”हा प्रश्न प्रत्येक वेळी त्यांना आतून अस्वस्थ करून जायचा. एका वडिलांच्या नात्याने त्या परिस्थितीचा त्यांच्यावर मोठा मानसिक परिणाम होत असे.
“मीसुद्धा माणूस आहे, यंत्रमानव नाही”
कर्तव्याला सर्वोच्च प्राधान्य देणारे अधिकारी म्हणून त्यांची प्रतिमा असली तरी स्वतःच्या भावनांबद्दल बोलताना ते म्हणाले की, “मीसुद्धा माणूस आहे. माझ्याही भावना आहेत. मी यंत्रमानव नाही.”
ते पुढे म्हणाले की, सार्वजनिक सेवक म्हणून काम करताना अनेक कठीण निर्णय घ्यावे लागतात. मात्र त्या निर्णयांचा परिणाम कुटुंबावर होतो हेही ते मान्य करतात.
भावना बाजूला ठेवून विवेकाने निर्णय घेण्याचा प्रयत्न करतो, मात्र त्याची वैयक्तिक किंमत अनेकदा कुटुंबाला चुकवावी लागते, अशी प्रामाणिक कबुली त्यांनी दिली.
कुटुंबाचा मिळाला भक्कम पाठिंबा
मुंढे यांनी आपल्या पत्नी आणि कुटुंबाचे विशेष आभार मानले. त्यांनी सांगितले की, कुटुंबाने कायम साथ दिली म्हणूनच सार्वजनिक जीवनातील अनेक कठीण जबाबदाऱ्या पार पाडता आल्या.
ते म्हणाले की, कुटुंबामुळेच ते पूर्ण क्षमतेने काम करू शकले. मात्र त्यांना झालेल्या त्रासाची भरपाई पूर्णपणे करणे शक्य नसल्याची खंत आजही मनात आहे.
सार्वजनिक सेवक म्हणून जबाबदारी
तुकाराम मुंढे यांच्या मते, सार्वजनिक सेवकाची भूमिका स्वीकारली म्हणजे वैयक्तिक आयुष्यावर काही प्रमाणात मर्यादा येतात. समाजासाठी काम करताना अनेक वैयक्तिक गोष्टींचा त्याग करावा लागतो.
ते म्हणाले की, जनतेच्या हितासाठी काम करणे हेच आपले कर्तव्य आहे. त्या कर्तव्यासाठी कुटुंबालाही काही त्याग करावे लागतात आणि त्याची जाणीव त्यांना कायम असते.
चर्चाच बंद केली
वारंवार होणाऱ्या बदल्या, मुलाचे शिक्षण आणि कुटुंबावर होणारा परिणाम या विषयावर पूर्वी घरात चर्चा व्हायची. मात्र कालांतराने या चर्चांनाही विराम मिळाला.
कारण परिस्थिती बदलणे त्यांच्या हातात नव्हते. त्यामुळे वास्तव स्वीकारून पुढे जाणे हाच एकमेव पर्याय असल्याचे त्यांनी सांगितले.
कर्तव्य आणि कुटुंब यांचा संघर्ष
तुकाराम मुंढे यांची ही मुलाखत केवळ एका IAS अधिकाऱ्याची कहाणी नाही, तर देशभरातील हजारो प्रशासकीय अधिकारी, पोलीस अधिकारी, लष्करी जवान आणि सरकारी सेवकांच्या कुटुंबाचे वास्तव मांडणारी आहे.
एकीकडे समाजासाठी प्रामाणिकपणे काम करण्याची जबाबदारी आणि दुसरीकडे कुटुंबाच्या अपेक्षा यामध्ये अनेक अधिकारी सातत्याने समतोल साधण्याचा प्रयत्न करत असतात.
तुकाराम मुंढे यांची प्रतिमा
महाराष्ट्रातील सर्वाधिक चर्चेत राहिलेल्या IAS अधिकाऱ्यांमध्ये तुकाराम मुंढे यांचे नाव अग्रक्रमाने घेतले जाते. त्यांनी ज्या-ज्या विभागात काम केले, तेथे शिस्त, पारदर्शकता आणि भ्रष्टाचाराविरोधातील कठोर भूमिका यासाठी त्यांची ओळख निर्माण झाली.
सध्या अन्न व औषध प्रशासन विभागाचे आयुक्त म्हणून ते गुटखा माफिया, अन्नभेसळ, निकृष्ट दर्जाचे खाद्यपदार्थ आणि ग्राहकांच्या आरोग्याशी संबंधित विषयांवर कठोर कारवाई करत आहेत.
कडक प्रशासक म्हणून ओळख असलेल्या तुकाराम मुंढे यांच्या या भावनिक कबुलीमुळे त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा एक वेगळाच पैलू समोर आला आहे. समाजासाठी प्रामाणिकपणे काम करताना एका वडिलांना आणि कुटुंबप्रमुखाला किती मोठा वैयक्तिक संघर्ष करावा लागतो, याचे हे वास्तव अनेकांना विचार करायला भाग पाडणारे आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/15-foot-python-thraar/
