Earthquake: धक्कादायक! मराठवाड्यात 6 वर्षांत 37 हून अधिक भूकंपाचे धक्के; तज्ज्ञांचा मोठा इशारा, प्रशासनाला तातडीचे आवाहन
मराठवाडा पुन्हा एकदा भूकंपाचे धक्क्यांनी हादरला आहे. गुरुवारी (9 जुलै) पहाटे हिंगोली जिल्ह्यातील वसमत तालुका परिसरात सलग चार भूकंपाचे धक्के जाणवल्याने नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले. या मालिकेतील सर्वाधिक तीव्रतेचा धक्का 4.6 रिश्टर स्केल इतका नोंदविण्यात आला. विशेष म्हणजे 2020 पासून आतापर्यंत हिंगोली जिल्ह्यातील वसमत, कळमनुरी, औंढा नागनाथ आणि हिंगोली या भागांमध्ये 37 पेक्षा अधिक वेळा भूकंपाचे धक्के बसल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यामुळे या संपूर्ण परिसरातील वाढत्या भूकंपीय हालचालींकडे गांभीर्याने पाहण्याची गरज असल्याचे मत तज्ज्ञांनी व्यक्त केले आहे.
पहाटे सलग चार भूकंपाचे धक्के
आज पहाटे 1 वाजून 37 मिनिटांनी पहिला भूकंपाचा धक्का बसला. या भूकंपाचे केंद्र वसमत तालुक्यातील पांगरा शिंदे गावाजवळ तसेच शिरळी रेल्वे स्थानक परिसरात असल्याची प्राथमिक माहिती मिळाली. या भूकंपाची खोली सुमारे 10 किलोमीटर असून त्याची तीव्रता 4.6 रिश्टर स्केल इतकी होती.
यानंतर रात्री 2 वाजून 15 मिनिटांनी काकडदाबा गावाजवळ दुसरा भूकंप झाला. त्यानंतर अवघ्या दोन मिनिटांत 3.9 रिश्टर स्केलचा आणखी एक धक्का जाणवला. पहाटे 3 वाजून 23 मिनिटांनी चौथा भूकंप झाला असून त्याची तीव्रता 4.1 रिश्टर स्केल इतकी नोंदविण्यात आली. सलग चार धक्क्यांमुळे अनेक नागरिक घराबाहेर पडले आणि काही काळ भीतीचे वातावरण निर्माण झाले.
Related News
सोलापूरकरांसाठी ऐतिहासिक विजय; 9,000 कुटुंबांना फ्री-होल्ड मालकी हक्क, विधानसभेत मोठी घोषणा
15 वर्षीय मुलाकडून 50 वर्षीय व्यक्तीची निर्घृण हत्या; एका सल्ल्याची धक्कादायक किंमत, परिसर हादरला
ATS ची 150 ठिकाणी धडक कारवाई! पाकिस्तानच्या गँगस्टरच्या महाराष्ट्र कनेक्शनचा धक्कादायक पर्दाफाश?
समृद्धी महामार्गावर शेळ्या-मेंढ्यांची चराई ; 1500 रुपयांचा टोल, 16 खड्डे आणि मृत्यूचा धोका!
अहिल्यानगरच्या राजकारणात धक्कादायक नवे समीकरण, रोहित पवार-राम शिंदे विकासासाठी एकत्र, 5 मोठ्या घडामोडी!
पहिल्यांदाच कलाकारांची पंढरी वारी! पुण्यातून निघाली भव्य दिंडी, जाणून घ्या 7 खास वैशिष्ट्ये
विठ्ठल मंदिर परिसरात महिला चोरांची टोळी सक्रिय; CCTV मध्ये धक्कादायक प्रकार कैद , 5 महत्त्वाचे अलर्ट!
24 तास आधी अलर्ट! BharatFS AI च्या शक्तिशाली तंत्रज्ञानामुळे नाशिक ढगफुटीच्या मोठ्या संकटातून बचावले
मुंबईत थार चालकाचा धक्कादायक कहर! 2 बाइकस्वारांना चिरडण्याचा प्रयत्न, संतापानंतर पोलिसांची मोठी कारवाई
MHT-CET 2026 मध्ये एकाच विद्यार्थिनीला 2 वेगवेगळे पर्सेंटाईल; मुख्यमंत्रींकडे तातडीच्या चौकशीची शक्तिशाली मागणी
सहा वर्षांत 37 पेक्षा अधिक भूकंप
भूकंप तज्ज्ञ श्रीनिवास औंधकर यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, 2020 पासून हिंगोली जिल्ह्यातील वसमत, कळमनुरी, औंढा नागनाथ आणि हिंगोली या चार तालुक्यांमध्ये 37 हून अधिक वेळा भूकंपाचे धक्के बसले आहेत. यातील सर्वात मोठा धक्का 11 एप्रिल रोजी 4.7 रिश्टर स्केलचा नोंदविण्यात आला होता.
मात्र, एका दिवसात सलग चार भूकंप होणे ही चिंतेची बाब असल्याचे औंधकर यांनी स्पष्ट केले. या भागातील भूगर्भीय रचना, खनिजसंपत्ती, भूजल पातळीतील बदल किंवा इतर नैसर्गिक घटकांचा यामागे काही संबंध आहे का, याचा सखोल वैज्ञानिक अभ्यास होणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले.
प्रशासनाने गांभीर्याने लक्ष देण्याची गरज
तज्ज्ञ श्रीनिवास औंधकर यांनी प्रशासन आणि राज्य सरकारला या वाढत्या भूकंपांच्या मालिकेकडे दुर्लक्ष न करण्याचे आवाहन केले आहे. त्यांच्या मते, सलग बसणारे धक्के भविष्यातील भूकंपीय हालचालींचे संकेत असू शकतात. त्यामुळे भूकंपप्रवण क्षेत्रांचा अभ्यास, भूकंपीय नकाशे अद्ययावत करणे, तसेच सातत्याने निरीक्षण करणारी यंत्रणा अधिक सक्षम करण्याची गरज आहे.
त्यांनी असेही नमूद केले की, भूकंपशास्त्रात अचूकपणे भूकंपाची पूर्वसूचना देणे अद्याप शक्य नसले, तरी अशा घटनांचे विश्लेषण करून भविष्यातील जोखमींचे प्रमाण कमी करता येऊ शकते.
किल्लारी भूकंपाची आठवण
1993 मध्ये लातूर जिल्ह्यातील किल्लारी येथे झालेला 6.7 रिश्टर स्केल तीव्रतेचा भूकंप महाराष्ट्राच्या इतिहासातील सर्वात भीषण नैसर्गिक आपत्तींपैकी एक मानला जातो. हजारो नागरिकांचा त्यात मृत्यू झाला होता.
औंधकर यांच्या मते, सध्याचे भूकंप त्यापेक्षा कमी तीव्रतेचे असले तरी सलग बसणारे धक्के दुर्लक्षित करता येणार नाहीत. 4.6 किंवा 4.7 रिश्टर स्केलचा भूकंपदेखील मोठ्या प्रमाणावर ऊर्जा निर्माण करतो. त्यामुळे या भागातील भूगर्भीय घडामोडींवर सातत्याने संशोधन होणे गरजेचे आहे.
लिगो प्रकल्पाबाबतही वाढली उत्सुकता
भारतातील महत्त्वाकांक्षी लिगो (LIGO) प्रकल्पासाठी देशभरातील सुमारे 300 ते 350 ठिकाणांचा अभ्यास करण्यात आला होता. त्यानंतर हिंगोली जिल्ह्यातील औंढा नागनाथ परिसराची निवड करण्यात आली.
ही निवड करताना त्या भागात मोठ्या प्रमाणात भूकंपाची नोंद नव्हती. मात्र 2020 नंतर या परिसरात वारंवार भूकंपाचे धक्के जाणवत असल्याने या बदलत्या परिस्थितीचा अभ्यास संबंधित यंत्रणांकडून केला जाईल, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे. लिगो प्रकल्पावर याचा कोणताही तातडीचा परिणाम होईल का, याबाबत अधिकृत भूमिका अद्याप समोर आलेली नाही.
नागरिकांनी कोणती काळजी घ्यावी?
तज्ज्ञांच्या मते, नागरिकांनी घाबरून न जाता आवश्यक खबरदारी घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. नवीन घरे बांधताना भूकंपरोधक तंत्रज्ञानाचा वापर करावा. घरातील जड वस्तू सुरक्षितरीत्या बसवाव्यात. भूकंपाच्या वेळी लिफ्टचा वापर टाळावा आणि सुरक्षित ठिकाणी आश्रय घ्यावा. तसेच स्थानिक प्रशासनाने दिलेल्या सूचनांचे काटेकोर पालन करावे.
शाळा, महाविद्यालये, शासकीय कार्यालये आणि सार्वजनिक ठिकाणी नियमित आपत्ती व्यवस्थापन सराव आयोजित करणेही तितकेच आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
अभ्यासाची गरज अधिक वाढली
मराठवाड्यात गेल्या काही वर्षांत वाढलेली भूकंपीय हालचाल ही केवळ स्थानिक घटना म्हणून पाहणे योग्य ठरणार नाही. सलग बसणारे धक्के, वारंवार नोंदवली जाणारी भूकंपाची केंद्रे आणि सहा वर्षांत 37 हून अधिक घटनांची नोंद यामुळे या संपूर्ण भागाचा नव्याने वैज्ञानिक अभ्यास करण्याची गरज अधोरेखित झाली आहे.
भूगर्भातील बदल, भूजल पातळी, खनिजरचना आणि इतर नैसर्गिक घटकांचा सखोल अभ्यास करून भविष्यातील संभाव्य धोके ओळखणे आवश्यक आहे. त्याचबरोबर नागरिकांमध्ये भूकंपाबाबत जागरूकता वाढविणे, आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणा अधिक सक्षम करणे आणि भूकंपरोधक बांधकामांना प्रोत्साहन देणे ही काळाची गरज असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
सध्या तरी कोणतीही मोठी जीवितहानी झालेली नसली, तरी मराठवाड्यातील वाढती भूकंपांची मालिका प्रशासन, वैज्ञानिक आणि नागरिक या सर्वांसाठी गंभीर इशारा मानली जात आहे.
