‘सिया पॉइंट’ पाहण्यासाठी लोहगडावर वाढली गर्दी; ऐतिहासिक वारशाच्या संरक्षणासाठी मुख्यमंत्र्यांकडे थेट धाव
मुंबई : पुणे जिल्ह्यातील प्रसिद्ध ऐतिहासिक लोहगड किल्ला गेल्या काही दिवसांपासून वेगळ्याच कारणामुळे चर्चेत आहे. पावसाळी पर्यटनासाठी प्रसिद्ध असलेल्या या किल्ल्यावर आता अनेक पर्यटक केवळ सोशल मीडियावर प्रसिद्ध झालेला ‘सिया पॉइंट’ पाहण्यासाठी गर्दी करत असल्याचे चित्र दिसत आहे. या प्रकारामुळे किल्ल्याची ऐतिहासिक ओळख झाकोळली जात असून त्याची बदनामी होत असल्याची गंभीर चिंता व्यक्त करत अखिल महाराष्ट्र गिर्यारोहण महासंघाने थेट मुख्यमंत्री यांच्याकडे हस्तक्षेपाची मागणी केली आहे.
महासंघाने मुख्यमंत्र्यांना पाठविलेल्या पत्रात स्पष्ट नमूद केले आहे की, एखाद्या गुन्हेगारी घटनेला पर्यटनाचे आकर्षण बनविणे ही अत्यंत दुर्दैवी आणि समाजासाठी चुकीची बाब आहे. अशा प्रकारामुळे केवळ लोहगडाच नव्हे तर महाराष्ट्राच्या ऐतिहासिक वारशालाच धक्का बसत आहे.
Related News
सोशल मीडियामुळे वाढला ‘सिया पॉइंट’चा ट्रेंड
गेल्या काही दिवसांत लोहगडावरील एका कड्याचा उल्लेख विविध सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर ‘सिया पॉइंट’ या नावाने केला जाऊ लागला. अनेक व्हिडिओ, रील्स, मीम्स आणि पोस्ट्स व्हायरल झाल्यानंतर हे नाव मोठ्या प्रमाणात लोकांपर्यंत पोहोचले.
इतकेच नव्हे, तर काही डिजिटल प्लॅटफॉर्म आणि गुगल मॅपवरही अशा प्रकारचे उल्लेख दिसून येत असल्याचे महासंघाने नमूद केले आहे. परिणामी अनेक जण इतिहास किंवा निसर्ग अनुभवण्यासाठी नव्हे, तर केवळ या ठिकाणाची उत्सुकता म्हणून भेट देत आहेत.महासंघाच्या मते, अशा प्रकारे गुन्हेगारी घटनेशी एखाद्या ऐतिहासिक स्थळाची ओळख जोडली जाणे अत्यंत चिंताजनक आहे.
‘लोहगडाची ओळख इतिहासानेच व्हावी’
सिया पॉइंटमहासंघाने आपल्या पत्रात स्पष्ट भूमिका मांडताना म्हटले आहे की, लोहगड हा केवळ पर्यटनस्थळ नसून महाराष्ट्राच्या दुर्गवैभवाचा महत्त्वाचा भाग आहे. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या इतिहासाशी संबंधित असलेला हा गड हजारो पर्यटकांना प्रेरणा देणारा आहे.अशा ऐतिहासिक गडाची ओळख एखाद्या गुन्हेगारी घटनेवर आधारित नव्या नावाने होणे हा इतिहासाचा तसेच जनभावनांचा अपमान असल्याचे महासंघाचे मत आहे.
दोषींवर कठोर कारवाईचीही मागणी
महासंघाने स्पष्ट केले आहे की, लोहगडावरील संबंधित गुन्हेगारी घटनेतील दोषींवर कठोर कायदेशीर कारवाई व्हावी. मात्र त्याचबरोबर त्या घटनेचे सनसनाटीकरण करून सोशल मीडियावर त्याचा प्रचार होऊ नये, यासाठीही सरकारने प्रभावी पावले उचलावीत.त्यांच्या मते, गुन्ह्याचा निषेध करणे आणि गुन्ह्याला आकर्षणाचे स्वरूप देणे या दोन पूर्णपणे वेगळ्या गोष्टी आहेत.
सरकारने स्वतंत्र धोरण आणण्याची मागणी
गिर्यारोहण महासंघाने राज्य सरकारकडे ऐतिहासिक गड-किल्ल्यांच्या संरक्षणासाठी स्वतंत्र धोरण तयार करण्याची मागणी केली आहे.पत्रात नमूद करण्यात आले आहे की, डिजिटल माध्यमांमध्ये चुकीचे नामकरण, दिशाभूल करणारा मजकूर, सनसनाटी प्रसिद्धी आणि ऐतिहासिक स्थळांबाबत चुकीची माहिती पसरविण्यावर नियंत्रण आणण्यासाठी स्पष्ट नियम असणे आवश्यक आहे.त्यासाठी संबंधित विभाग, पर्यटन विभाग, पुरातत्त्व विभाग आणि डिजिटल प्लॅटफॉर्म यांच्यात समन्वय निर्माण करून प्रभावी यंत्रणा उभारावी.
प्री-वेडिंग शूट आणि सोशल मीडिया कंटेंटसाठी नियम हवेत
महासंघाने आणखी एक महत्त्वाची मागणी करताना म्हटले आहे की, राज्यातील ऐतिहासिक गड-किल्ल्यांवर होणाऱ्या व्यावसायिक प्री-वेडिंग शूट, फॅशन शूट, जाहिराती, चित्रिकरण आणि सोशल मीडिया कंटेंट निर्मितीसाठी स्पष्ट धोरण असावे.
त्यासाठी—
- पूर्वपरवानगी अनिवार्य करावी.
- आचारसंहिता तयार करावी.
- नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर दंडात्मक कारवाई करावी.
- ऐतिहासिक वास्तूंच्या सन्मानाला धक्का पोहोचणार नाही याची जबाबदारी निश्चित करावी.
गड-किल्ले म्हणजे राष्ट्रीय अस्मितेचे प्रतीक
सिया पॉइंट : महासंघाने पत्रात नमूद केले आहे की, महाराष्ट्रातील गड-किल्ले हे केवळ पर्यटनस्थळ नाहीत. ते राज्याच्या इतिहासाचे, संस्कृतीचे आणि राष्ट्रीय अस्मितेचे प्रतीक आहेत.त्यामुळे सोशल मीडियावरील लोकप्रियतेसाठी अशा ठिकाणांचा चुकीच्या संदर्भात वापर होणे थांबविणे ही सरकार, प्रशासन आणि समाजाची सामूहिक जबाबदारी आहे.
डिजिटल युगातील नवे आव्हान
सिया पॉइंट : आजच्या डिजिटल युगात कोणतीही घटना काही मिनिटांत लाखो लोकांपर्यंत पोहोचते. अनेकदा सोशल मीडियावरील ट्रेंडमुळे एखाद्या ठिकाणाची चुकीची ओळख निर्माण होते. त्यानंतर तीच ओळख लोकांच्या मनात कायम राहण्याचा धोका असतो.
विशेषतः ऐतिहासिक वारसा स्थळांच्या बाबतीत ही परिस्थिती अधिक गंभीर ठरू शकते. चुकीची माहिती, सनसनाटी व्हिडिओ आणि व्हायरल कंटेंट यामुळे त्या ठिकाणाच्या मूळ इतिहासावर पडदा पडण्याची शक्यता असते.याच पार्श्वभूमीवर लोहगडाच्या संदर्भात निर्माण झालेली परिस्थिती राज्य सरकारने गांभीर्याने घ्यावी, अशी अपेक्षा गिर्यारोहण महासंघाने व्यक्त केली आहे.
ऐतिहासिक वारशाचे संरक्षण ही काळाची गरज
इतिहासतज्ज्ञांच्या मते, एखाद्या ऐतिहासिक स्थळाची ओळख त्याच्या सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि पुरातत्त्वीय महत्त्वामुळे व्हायला हवी. अल्पकालीन सोशल मीडिया ट्रेंड किंवा गुन्हेगारी घटनांमुळे त्या स्थळाची ओळख बदलणे योग्य नाही.
लोहगडासारख्या जागतिक वारसा मूल्य असलेल्या दुर्गांचे संवर्धन, त्यांचा सन्मान आणि योग्य माहितीचा प्रसार ही शासनासह समाजाचीही जबाबदारी आहे.
यासाठी डिजिटल प्लॅटफॉर्म, प्रशासन, इतिहास अभ्यासक आणि नागरिक यांनी एकत्रितपणे प्रयत्न केल्यास भविष्यात अशा प्रकारच्या घटना टाळता येऊ शकतात. लोहगड प्रकरणामुळे आता ऐतिहासिक वारसा स्थळांच्या संरक्षणासाठी स्वतंत्र धोरणाची गरज पुन्हा एकदा अधोरेखित झाली आहे.
