सेजल पवारच्या वक्तव्यावर वैद्यकीय क्षेत्रात संताप; ‘देहदाता हा डॉक्टरांचा पहिला गुरु’, डॉक्टर संघटनांचा निषेध
छत्रपती संभाजीनगर : एका लोकप्रिय कॉमेडी शोमध्ये वैद्यकीय शिक्षणाशी संबंधित करण्यात आलेल्या वक्तव्यामुळे राज्यभरातील वैद्यकीय क्षेत्रात तीव्र प्रतिक्रिया उमटू लागल्या आहेत. वैद्यकीय विद्यार्थिनी सेजल पवार हिने मृतदेहाच्या अवयवांबाबत केलेल्या वक्तव्यावर डॉक्टर, वैद्यकीय शिक्षक आणि विविध डॉक्टर संघटनांनी तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे. संबंधित वक्तव्य हे केवळ असंवेदनशील नसून देहदानासारख्या पवित्र आणि समाजोपयोगी कार्याचा अवमान करणारे असल्याचे मत वैद्यकीय क्षेत्रातून व्यक्त होत आहे.
डॉक्टरांच्या मते, वैद्यकीय शिक्षणाची खरी सुरुवात जिवंत रुग्णांपासून नव्हे तर देहदात्यांच्या पार्थिव शरीरापासून होते. शरीररचनाशास्त्राचा अभ्यास करताना प्रत्येक वैद्यकीय विद्यार्थी प्रथमच मानवी शरीराची रचना, अवयवांचे कार्य आणि उपचारशास्त्राची मूलभूत तत्त्वे समजून घेतो. त्यामुळेच प्रत्येक डॉक्टर देहदात्याला आपला पहिला गुरु मानतो.
Related News
शिर्डीतील भोंदूबाबा अशोक खरात अटकेत, 51 हजारांची फसवणूक; 5 मोठे कारनामे आले समोर
NEET पेपरसाठी अमरावतीत अभूतपूर्व सुरक्षा; हेलिकॉप्टर, 15 वाहनांचा ताफा आणि CISF जवानांची तैनाती
मुंबई ते पुणे अवघ्या 48 मिनिटांत; रेल्वे मंत्रालयाचा 16 लाख कोटींचा मास्टरप्लॅन
जयपूरमध्ये अभिजीत दिपकेंवर हल्ला, आंदोलनादरम्यान 1 तरुणाने लगावल्या कानशिलात;
ठाकरे गटातील 9 खासदार वेगळा गट स्थापन करणार? सुषमा अंधारेंचा भाजपवर जोरदार हल्ला
5 महिन्यांनंतर भीमाशंकर मंदिर दर्शनासाठी खुले; दररोज फक्त 1000 भाविकांना मिळणार प्रवेश
Nagpur Water Crisis 2026: 370 धरणांमुळे दिलासा, तरीही अल निनोचा मोठा धोका? जाणून घ्या 10 महत्त्वाची तथ्ये
7 वैज्ञानिक तथ्ये! जांभळाचा सुकाळ म्हणजे दुष्काळाची धोकादायक चाहूल? स्ट्रेस फ्रुटिंगमागचं खरं विज्ञान जाणून घ्या
“10 मोठे फरक! पोलंडमध्ये भारतीय कर्मचाऱ्यांची वाढली किंमत; ओव्हरटाईमला दुप्पट पगार, भारतातील वर्क कल्चरवर पुन्हा प्रश्नचिन्ह”
26 दिवसांत 84.65 कोटींचा ऐतिहासिक विक्रम! ‘देऊळ बंद 2’ची दमदार घोडदौड, 100 कोटींच्या दिशेने विजयी वाटचाल
अभिनेत्री संचिता उगले आत्महत्या प्रकरणात पोलिसांची मोठी माहिती; वडिलांनी सांगितल्या 5 महत्त्वाच्या गोष्टी
18,036 कोटींची मनमाड-इंदूर रेल्वे: 30 नवी स्टेशन, 224 पूल, 9 बोगदे; 6 जिल्ह्यांच्या विकासाला मोठी गती
डॉक्टर संघटनांची तीव्र प्रतिक्रिया
या प्रकरणावर प्रतिक्रिया देताना सेंट्रल मार्डचे माजी अध्यक्ष आणि फेडरेशन ऑफ ऑल इंडिया मेडिकल असोसिएशनचे सह-अध्यक्ष डॉ. स्वप्नील केंद्रे यांनी सांगितले की, मृतदेहावर अभ्यास करूनच प्रत्येक डॉक्टर घडतो. एखाद्या कुटुंबाने अत्यंत मोठ्या विश्वासाने, समाजसेवेच्या भावनेतून आणि मानवतेच्या दृष्टीने आप्तस्वकीयाचे शरीर वैद्यकीय शिक्षणासाठी दान केलेले असते. अशा पार्थिव शरीराविषयी थिल्लर विनोद करणे किंवा खालच्या पातळीवरील टिप्पणी करणे हे कोणत्याही परिस्थितीत योग्य ठरू शकत नाही.
त्यांच्या मते, अशा वक्तव्यामुळे मृत व्यक्तीच्या सन्मानाबरोबरच देहदात्यांच्या कुटुंबीयांच्या भावनाही दुखावल्या जातात. डॉक्टरांवर समाजाचा असलेला विश्वासही यामुळे कमी होण्याची शक्यता असते.
रुग्णांसह मृतदेहाचाही सन्मान महत्त्वाचा
वैद्यकीय व्यवसाय हा केवळ उपचार करणारा व्यवसाय नसून तो मूल्यांवर आधारित आहे. रुग्णांची गोपनीयता, त्यांचा सन्मान, संवेदनशील संवाद आणि मृत व्यक्तीच्या पार्थिव शरीराविषयी आदर ही डॉक्टरांची मूलभूत जबाबदारी आहे.
डॉक्टरांचे म्हणणे आहे की, वैद्यकीय विद्यार्थ्यांना सुरुवातीपासूनच रुग्णांशी तसेच देहदात्यांशी आदराने वागण्याचे शिक्षण दिले जाते. त्यामुळे अशा प्रकारच्या वक्तव्यामुळे संपूर्ण डॉक्टर समुदायावर चुकीची छाप पडते.
देहदाता सन्मान शपथ म्हणजे काय?
वैद्यकीय महाविद्यालयांमध्ये प्रथम वर्षातील विद्यार्थ्यांना ‘देहदाता सन्मान शपथ’ दिली जाते. या शपथेचा उद्देश विद्यार्थ्यांमध्ये देहदात्यांविषयी आदर, कृतज्ञता आणि नैतिक जबाबदारीची भावना निर्माण करणे हा असतो.
या शपथेमध्ये विद्यार्थी पार्थिव शरीराला ज्ञानाचा स्रोत मानून त्याचा अत्यंत सन्मान राखण्याची प्रतिज्ञा करतात. शरीररचनाशास्त्राचा प्रत्येक तास हा केवळ अभ्यास नसून समाजाने दाखविलेल्या विश्वासाची परतफेड असल्याची भावना विद्यार्थ्यांमध्ये रुजवली जाते.
वैद्यकीय शिक्षणातील पहिली शिकवण
महाराष्ट्र सिनिअर रेसिडेंट डॉक्टर असोसिएशनचे माजी अध्यक्ष आणि प्रमुख सल्लागार डॉ. अभिजित हेलगे यांनी सांगितले की, वैद्यकीय शिक्षणाच्या सुरुवातीचे अनेक दिवस विद्यार्थी मृतदेहाच्या माध्यमातून शरीररचनाशास्त्राचा अभ्यास करतात.
या काळात विद्यार्थ्यांना मृतदेहाला हाताळण्यापासून ते प्रयोगशाळेतील प्रत्येक प्रक्रियेत आदर आणि शिस्त पाळण्याचे कठोर प्रशिक्षण दिले जाते. शरीररचनाशास्त्र हा संपूर्ण वैद्यकीय शिक्षणाचा पाया असल्याने त्याचे महत्त्व प्रत्येक डॉक्टराला चांगलेच माहिती असते.
एटकॉम मॉड्यूलची भूमिका
राष्ट्रीय वैद्यकीय आयोगाच्या अभ्यासक्रमात Attitude, Ethics and Communication (AETCOM) या विशेष मॉड्यूलचा समावेश करण्यात आला आहे. या मॉड्यूलद्वारे विद्यार्थ्यांना नैतिक मूल्ये, रुग्णांशी संवाद, व्यावसायिक आचारसंहिता आणि मानवी संवेदनशीलता यांचे प्रशिक्षण दिले जाते.
यामध्ये देहदानाचे सामाजिक महत्त्व, देहदात्यांचा सन्मान, वैद्यकीय व्यवसायातील नैतिक जबाबदाऱ्या आणि समाजाविषयीची उत्तरदायित्वाची भावना विकसित करण्यावर विशेष भर दिला जातो.
देहदान चळवळीवर परिणाम होण्याची भीती
शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयातील शरीररचनाशास्त्र विभागप्रमुख डॉ. अर्चना कल्याणकर यांनी व्यक्त केलेल्या चिंतेनुसार, अशा प्रकारची वक्तव्ये समाजात चुकीचा संदेश देऊ शकतात.
जर देहदानाबाबत नकारात्मक वातावरण तयार झाले तर भविष्यात अनेक कुटुंबे देहदानाचा निर्णय घेण्यास मागे हटू शकतात. त्याचा थेट परिणाम वैद्यकीय शिक्षणावर होऊ शकतो.
देहदान ही केवळ दानाची प्रक्रिया नसून भावी डॉक्टर घडविणारी सामाजिक चळवळ आहे. त्यामुळे अशा विषयांवर सार्वजनिक व्यासपीठावर बोलताना अधिक जबाबदारीची गरज असल्याचे वैद्यकीय क्षेत्रातील तज्ज्ञांचे मत आहे.
समाजाचीही तितकीच जबाबदारी
डॉक्टरांच्या मते, केवळ वैद्यकीय विद्यार्थी किंवा डॉक्टरच नव्हे तर समाजातील प्रत्येक व्यक्तीने देहदानाच्या संकल्पनेचा आदर करणे आवश्यक आहे. अनेक कुटुंबे आपल्या प्रिय व्यक्तीचे पार्थिव शरीर समाजहितासाठी दान करण्याचा मोठा निर्णय घेतात. त्या निर्णयामागे मानवतेची भावना असते.
अशा पवित्र कार्याची टिंगल-टवाळी किंवा विनोदाच्या माध्यमातून खिल्ली उडविणे हे समाजाच्या संवेदनशीलतेलाच धक्का देणारे ठरते.
सोशल मीडियावरही तीव्र प्रतिक्रिया
या प्रकरणानंतर सोशल मीडियावरही अनेक डॉक्टर, वैद्यकीय विद्यार्थी आणि नागरिकांनी प्रतिक्रिया नोंदवल्या. अनेकांनी देहदात्यांविषयी आदर व्यक्त करताना सार्वजनिक व्यक्तींनी बोलताना अधिक जबाबदारी दाखवावी, अशी मागणी केली.काहींनी अशा वक्तव्यांमुळे मनोरंजन आणि असंवेदनशीलता यामधील सीमारेषा ओलांडली गेल्याची टीका केली.
सेजल पवार यांच्या वक्तव्यामुळे निर्माण झालेला वाद हा केवळ एका कार्यक्रमापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. या निमित्ताने देहदानाचे महत्त्व, वैद्यकीय शिक्षणातील नैतिक मूल्ये आणि डॉक्टरांच्या व्यावसायिक जबाबदाऱ्यांवर पुन्हा एकदा व्यापक चर्चा सुरू झाली आहे.
देहदाता हा प्रत्येक डॉक्टरचा पहिला गुरु असतो, ही भावना वैद्यकीय शिक्षणाचा अविभाज्य भाग आहे. अशा परिस्थितीत सार्वजनिक व्यासपीठावर केलेले प्रत्येक विधान समाजात दूरगामी परिणाम घडवू शकते. त्यामुळे अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यासोबत सामाजिक जबाबदारी आणि संवेदनशीलताही तितकीच महत्त्वाची असल्याचे या संपूर्ण प्रकरणातून अधोरेखित झाले आहे.
