40 वर्षांनंतर रेल्वेचा ऐतिहासिक बदल! AI-सक्षम नवीन तिकीट बुकिंग सिस्टिममुळे प्रवाशांना मोठा दिलासा
नवी दिल्ली : भारतीय रेल्वेने प्रवाशांसाठी एक मोठी आणि ऐतिहासिक घोषणा केली आहे. गेल्या चार दशकांपासून वापरात असलेल्या Passenger Reservation System (PRS) मध्ये आता आमूलाग्र बदल करण्यात येणार असून त्याऐवजी अत्याधुनिक कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आधारित नवीन आरक्षण प्रणाली लागू केली जाणार आहे. ऑगस्ट 2026 पासून टप्प्याटप्प्याने ही प्रणाली देशभरात सुरू होणार असून यामुळे रेल्वे तिकीट बुकिंग अधिक जलद, अचूक आणि वापरकर्त्यांसाठी सुलभ होणार आहे.
भारतीय रेल्वेच्या इतिहासातील हे सर्वात मोठ्या डिजिटल अपग्रेडपैकी एक मानले जात आहे. रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी रेल भवन येथे नव्या प्रणालीच्या प्रगतीचा आढावा घेतला आणि प्रवाशांना कोणतीही अडचण न येता जुन्या प्रणालीतून नव्या प्रणालीत संक्रमण करण्याचे निर्देश अधिकाऱ्यांना दिले.
Related News
4 मोठे निर्णय! महाराष्ट्र सरकारचा ऐतिहासिक मास्टरस्ट्रोक; 13 विभागांची पुनर्रचना, प्रशासन होणार अधिक वेगवान
Mumbra Accident 2026 : हृदयद्रावक! 4 वर्षांचा संसार अर्धवट, वाढदिवसाच्या आधीच रेल्वे पोलिसाचा मृत्यू; वर्षभरानंतरही पत्नी नोकरीच्या प्रतीक्षेत
मोदी मंत्रिमंडळात 12 खात्यांमध्ये मोठा फेरबदल? अनेक मंत्र्यांची होऊ शकते गच्छंती
इस्रायलमध्ये झळकणार छत्रपती शिवाजी महाराजांचा भव्य पुतळा, जगभर घुमणार जय भवानीचा जयघोष; ज्यू-मराठा नात्याची 300 वर्षे
मनसेचे बडे नेते राजेश शेटे गंभीर जखमी; रात्री 11.30 वाजता राँग साईडवरील भरधाव कारची भीषण धडक
62 वर्षीय व्यावसायिकाला मोठा धक्का! फेसबुक क्रिप्टो स्कॅममध्ये 15 लाख रुपयांची भयंकर फसवणूक
12 मृत्यूंनंतर मोठा कठोर निर्णय! अवैध धंदे आढळल्यास पोलिस अधिकाऱ्यांवर थेट कारवाई
AC Tips 2026: 1 मोठी चूक वाढवते वीज बिल, 5 प्रभावी उपायांनी AC राहील दीर्घकाळ सुरक्षित
संजय राऊतांचा भाजपवर गंभीर हल्लाबोल ; राम मंदिराच्या दानपेटीतून 5 कोटी चोरी?
iPhone 11 युजर्ससाठी मोठी खुशखबर! iOS 27 अपडेटसह मिळणार Powerful Siri AI, Apple ने केला मोठा धमाका
Dadar BEST Bus Accident 2026: धक्कादायक! दादरमध्ये बेस्ट बसचा भीषण कहर; ब्रेक फेल की मानवी चूक? 1 मृत, 6 जखमी
अकोल्यातील हृदयद्रावक घटना; GNM विद्यार्थिनीने संपवलं आयुष्य, फी वाढीमागील 5 गंभीर प्रश्न
1986 पासून सुरू असलेली प्रणाली आता निवृत्त होणार
भारतीय रेल्वेची विद्यमान Passenger Reservation System 1986 मध्ये सुरू करण्यात आली होती. त्या काळात देशातील रेल्वे आरक्षण प्रक्रियेत ही प्रणाली एक क्रांतिकारी पाऊल मानली जात होती. मात्र, गेल्या 40 वर्षांत देशातील प्रवाशांची संख्या अनेक पटींनी वाढली आहे.
जुन्या प्रणालीमध्ये वेळोवेळी सुधारणा करण्यात आल्या असल्या तरी तिची मूलभूत रचना कायम होती. आता पहिल्यांदाच संपूर्ण प्रणाली बदलून आधुनिक तंत्रज्ञानावर आधारित नवीन आरक्षण व्यवस्था लागू करण्यात येत आहे.
ऑनलाइन बुकिंगमध्ये वाढलेला ताण
2002 मध्ये भारतीय रेल्वेने ऑनलाइन तिकीट बुकिंगची सुविधा सुरू केली. सुरुवातीला मर्यादित प्रमाणात वापर होणारी ही सेवा आज लाखो लोकांच्या दैनंदिन जीवनाचा भाग बनली आहे.रेल्वेच्या आकडेवारीनुसार सध्या देशातील जवळपास 88 टक्के रेल्वे तिकिटे ऑनलाइन बुक केली जातात. यामुळे आरक्षण प्रणालीवर मोठा ताण निर्माण होतो. तत्काळ तिकीट बुकिंगच्या वेळी वेबसाइट किंवा अॅप स्लो होणे, पेमेंट अडकणे आणि सर्व्हरवरील दबाव वाढणे अशा समस्या वारंवार दिसून येतात.नवीन प्रणाली या सर्व अडचणी कमी करण्यासाठी विकसित करण्यात आली आहे.
AI मुळे वेटिंग लिस्टचे अचूक अंदाज
नव्या प्रणालीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर.
सध्या वेटिंग तिकीट घेतलेल्या प्रवाशांना तिकीट कन्फर्म होईल की नाही याची खात्री नसते. त्यामुळे अनेकांना पर्यायी प्रवासाचे नियोजन करावे लागते.नवीन AI प्रणाली प्रवाशांना तिकीट कन्फर्म होण्याची शक्यता आधीच दाखवणार आहे. तिकीट बुक करताना किंवा बुकिंगनंतरही प्रवाशांना संभाव्य कन्फर्मेशनची टक्केवारी पाहता येणार आहे.रेल्वेच्या माहितीनुसार या अंदाजांची अचूकता 53 टक्क्यांवरून तब्बल 94 टक्क्यांपर्यंत वाढवण्यात आली आहे. त्यामुळे प्रवाशांना अधिक विश्वासार्ह माहिती मिळेल.
प्रवासाचे नियोजन होणार अधिक सोपे
वेटिंग लिस्टची अचूक माहिती मिळाल्यामुळे प्रवाशांना त्यांच्या प्रवासाचे नियोजन अधिक व्यवस्थित करता येईल.
जर AI प्रणालीने तिकीट कन्फर्म होण्याची शक्यता कमी दाखवली तर प्रवासी दुसरा पर्याय निवडू शकतील. तसेच कन्फर्म होण्याची जास्त शक्यता असल्यास त्यांना अतिरिक्त खर्च टाळता येईल.यामुळे वेळ, पैसा आणि मानसिक ताण या तिन्ही गोष्टींची बचत होणार आहे.
बुकिंग प्रक्रिया होणार अधिक वेगवान
नवीन प्रणाली मोठ्या प्रमाणात डेटा हाताळण्यास सक्षम असेल. एकाच वेळी लाखो वापरकर्ते लॉगिन करून तिकीट बुक करू शकतील.विशेषतः तत्काळ तिकीट बुकिंगच्या वेळी सर्व्हरवर येणारा ताण कमी होईल. वेबसाइट आणि मोबाईल अॅप अधिक वेगाने कार्य करतील.रेल्वेच्या डिजिटल परिवर्तनाच्या मोहिमेत हे एक महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.
RailOne अॅपला मिळाला मोठा प्रतिसाद
भारतीय रेल्वेने जुलै 2025 मध्ये RailOne अॅप लॉन्च केले होते. या अॅपला प्रवाशांकडून मोठा प्रतिसाद मिळाला आहे.
एका वर्षातच 3.5 कोटींपेक्षा जास्त वापरकर्त्यांनी हे अॅप डाउनलोड केले आहे. या अॅपद्वारे तिकीट बुकिंग, तिकीट रद्द करणे, ट्रेनची माहिती पाहणे, तक्रारी नोंदवणे आणि खाद्यपदार्थांची ऑर्डर देणे यांसारख्या अनेक सुविधा उपलब्ध आहेत.रेल्वेच्या माहितीनुसार दररोज सुमारे 9.29 लाख तिकिटे RailOne अॅपच्या माध्यमातून बुक केली जातात.त्यापैकी सुमारे 7.2 लाख तिकिटे अनारक्षित तर 2.09 लाख तिकिटे आरक्षित असतात.
डिजिटल इंडियाला चालना
भारतीय रेल्वेची नवीन आरक्षण प्रणाली ही केवळ तांत्रिक सुधारणा नसून डिजिटल इंडियाच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल आहे.
रेल्वे आपल्या सर्व सेवा डिजिटल करण्यासाठी सातत्याने प्रयत्न करत आहे. AI, बिग डेटा आणि क्लाऊड टेक्नॉलॉजीचा वापर करून प्रवाशांना अधिक चांगला अनुभव देण्यावर भर दिला जात आहे.
यामुळे भविष्यात रेल्वे सेवा अधिक स्मार्ट आणि ग्राहकाभिमुख होण्याची अपेक्षा आहे.
प्रवाशांसाठी काय बदलणार?
- तिकीट बुकिंग अधिक जलद होणार
- वेबसाइट आणि अॅपची कार्यक्षमता वाढणार
- वेटिंग लिस्टची अचूक माहिती मिळणार
- AI द्वारे कन्फर्मेशनची शक्यता कळणार
- सर्व्हर डाऊन होण्याच्या समस्या कमी होणार
- तत्काळ तिकीट बुकिंग अधिक सुलभ होणार
- डिजिटल सेवांचा वापर वाढणार
- प्रवासाचे नियोजन अधिक सोपे होणार
भारतीय रेल्वेने सुरू केलेली AI आधारित नवीन Passenger Reservation System ही देशातील रेल्वे प्रवाशांसाठी मोठी दिलासादायक बातमी आहे. जवळपास 40 वर्षे जुन्या आरक्षण व्यवस्थेची जागा घेणारी ही प्रणाली तिकीट बुकिंगमध्ये वेग, अचूकता आणि विश्वासार्हता आणणार आहे. विशेषतः वेटिंग तिकीटधारकांना कन्फर्मेशनची शक्यता आधीच समजणार असल्याने प्रवासाचे नियोजन अधिक सोपे होईल. ऑगस्ट 2026 पासून सुरू होणाऱ्या या बदलामुळे भारतीय रेल्वेच्या डिजिटल परिवर्तनाला नवी गती मिळणार असून कोट्यवधी प्रवाशांचा प्रवासाचा अनुभव अधिक आधुनिक आणि सुविधाजनक होणार आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/r-circuit-melody-trend-s/
