ITR Filing 2026: आयकर रिटर्न भरण्यापूर्वी ही कागदपत्रे तयार ठेवा; चुका टाळा आणि रिफंड लवकर मिळवा
आर्थिक वर्ष 2025-26 साठी आणि मूल्यांकन वर्ष (AY) 2026-27 साठी आयकर रिटर्न (ITR) भरण्याची प्रक्रिया सुरू झाली असून देशभरातील करदात्यांनी आवश्यक कागदपत्रांची तयारी करण्यास सुरुवात केली आहे. आयकर रिटर्न दाखल करताना अचूक माहिती देणे, कर सवलतींचा लाभ घेणे आणि कर परतावा (Refund) वेळेत मिळवण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे आधीपासून तयार ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.
नोकरी करणारे कर्मचारी, व्यावसायिक, फ्रीलान्सर, गुंतवणूकदार किंवा भाडे उत्पन्न मिळवणारे करदाते असोत, प्रत्येकाने आपली आर्थिक कागदपत्रे व्यवस्थित ठेवणे गरजेचे आहे. योग्य दस्तावेजांच्या आधारे आयकर विवरणपत्र दाखल केल्यास चुका कमी होतात आणि आयकर विभागाकडून होणारी चौकशी किंवा विलंब टाळता येतो.
ITR भरण्यासाठी कोणती कागदपत्रे आवश्यक?
आयकर रिटर्न दाखल करताना काही कागदपत्रे अत्यंत महत्त्वाची मानली जातात. यामध्ये उत्पन्नाचा तपशील, भरलेला कर, गुंतवणूक आणि सवलतींची माहिती समाविष्ट असते.
Related News
ITR Filing 2026: 5 मोठे फायदे जाणून घ्या, उशीर केल्यास होऊ शकते मोठे आर्थिक नुकसान
FSSAI ची कडक सूचना : अन्न पॅकिंगसाठी वर्तमानपत्रांना बंदी
353 व्या शिवराज्याभिषेकानंतर दुर्दैवी घटना! साताऱ्याच्या तरुणाचा भीषण अपघातात मृत्यू
अक्षय कुमारचा रियल इस्टेटमधील मास्टरस्ट्रोक! 8 वर्षांत 92% परतावा, मुंबईतील 2 फ्लॅट्सची 7.1 कोटींना विक्री
कलर ब्लॉकिंगचा नवा ट्रेंड! कपड्यांपेक्षा अॅक्सेसरीजमधून करा स्टाइलचा धमाका
मानसशास्त्र सांगते! संभाषणातील ही 1 सवय लोकांना तुमच्यापासून दूर करते
2 फोटो पाहून गौरव मालणकरने पकडलं चेतन-ऋजुताचं सीक्रेट अफेअर
मद्यधुंद ट्रक चालकाचा 2 किमी मृत्यूचा खेळ; बारामतीत भीषण अपघात टळला !
‘Hai Jawani Toh Ishq Hona Hai ‘ची बॉक्स ऑफिसवर संथ सुरुवात; दोन दिवसांत 23 कोटींची कमाई
Shefali Shah यांचे वक्तव्य : “महिला अन्नाकडे भुकेसाठी नाही, तर भावनिक आधारासाठी वळतात”
राम चरणच्या ‘Peddi ‘चा बॉक्स ऑफिसवर धडाका; 3 दिवसांत 191 कोटींची कमाई
सर्वसाधारणपणे खालील कागदपत्रांची आवश्यकता भासू शकते:
- फॉर्म 16
- फॉर्म 26AS
- Annual Information Statement (AIS)
- पगाराच्या स्लिप्स
- बँक स्टेटमेंट
- गुंतवणूक आणि करसवलतींचे पुरावे
- गृहकर्जाचे स्टेटमेंट
- भाडे पावत्या
- कॅपिटल गेन स्टेटमेंट
- NRE/NRO खात्यांचा तपशील
- व्यवसाय किंवा व्यावसायिक उत्पन्नाची खाती
फॉर्म 16 का महत्त्वाचा?
नोकरी करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांसाठी फॉर्म 16 हा सर्वात महत्त्वाचा दस्तावेज आहे. हा दस्तावेज नियोक्त्याकडून दिला जातो. यात वार्षिक पगार, कपात करण्यात आलेला TDS आणि इतर करसंबंधित माहिती दिलेली असते.
फॉर्म 16 च्या मदतीने वेतनातून मिळालेले उत्पन्न अचूकपणे जाहीर करता येते तसेच कर कपातीची पडताळणीही करता येते.
फॉर्म 26AS आणि AIS ची पडताळणी आवश्यक
फॉर्म 26AS हा करदात्याच्या PAN क्रमांकाशी संबंधित जमा झालेल्या करांचा संपूर्ण तपशील दर्शवतो. यामध्ये TDS, TCS, अॅडव्हान्स टॅक्स आणि इतर कर भरण्याची माहिती असते.
त्याचप्रमाणे Annual Information Statement (AIS) मध्ये व्याज उत्पन्न, लाभांश (Dividend), शेअर व्यवहार, म्युच्युअल फंड गुंतवणूक आणि इतर आर्थिक व्यवहारांची माहिती उपलब्ध असते.
ITR भरताना या दोन्ही दस्तावेजांमधील माहितीची पडताळणी करणे अत्यंत आवश्यक आहे.
बँक स्टेटमेंट आणि पगार स्लिप्स ठेवा तयार
करदात्यांनी सर्व बँक खात्यांची स्टेटमेंट्स तयार ठेवावीत. बचत खात्यावरील व्याज, मुदत ठेव (FD) आणि आवर्ती ठेव (RD) यावरील व्याजाची माहिती यामधून मिळते.
पगारदार कर्मचाऱ्यांसाठी मासिक वेतन स्लिप्स देखील महत्त्वाच्या आहेत. त्यातून विविध भत्ते, कपाती आणि करपात्र उत्पन्नाचा तपशील समजतो.
HRA क्लेम करणाऱ्यांसाठी आवश्यक कागदपत्रे
घरभाडे भत्ता (HRA) सवलतीचा लाभ घेणाऱ्या कर्मचाऱ्यांनी खालील कागदपत्रे तयार ठेवावीत:
- भाडे पावत्या
- भाडे करार (Rent Agreement)
- घरमालकाचा PAN क्रमांक (लागू असल्यास)
ही कागदपत्रे सादर केल्याने HRA संदर्भातील दावा अधिक सुलभ होतो.
फ्रीलान्सर आणि व्यावसायिकांनी काय ठेवावे?
फ्रीलान्सर, व्यावसायिक आणि व्यावसायिक उत्पन्न मिळवणाऱ्या व्यक्तींनी संपूर्ण आर्थिक नोंदी व्यवस्थित ठेवणे आवश्यक आहे.
त्यासाठी खालील कागदपत्रे आवश्यक ठरू शकतात:
- ग्राहकांना दिलेली बिले आणि इनव्हॉइस
- अकाउंटिंग रेकॉर्ड
- नफा-तोटा पत्रक
- GST रिटर्न (लागू असल्यास)
- अॅडव्हान्स टॅक्स भरण्याच्या पावत्या
- व्यवसाय उत्पन्नाचे पुरावे
या दस्तावेजांच्या आधारे करपात्र उत्पन्नाची अचूक गणना करता येते.
शेअर्स आणि म्युच्युअल फंड गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाची सूचना
ज्या करदात्यांनी आर्थिक वर्षात शेअर्स, म्युच्युअल फंड, बाँड्स, सोने किंवा इतर मालमत्ता विकून नफा किंवा तोटा कमावला आहे, त्यांनी त्याची माहिती ITR मध्ये देणे बंधनकारक आहे.
त्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे:
- कॅपिटल गेन स्टेटमेंट
- ब्रोकरकडून मिळालेला नफा-तोटा अहवाल
- म्युच्युअल फंड हाऊसचे कन्सोलिडेटेड स्टेटमेंट
कॅपिटल गेनची अचूक माहिती दिल्याने भविष्यातील करसंबंधित अडचणी टाळता येतात.
ITR : मालमत्ता विक्री करणाऱ्यांनी ही कागदपत्रे जपून ठेवा
जर एखाद्या व्यक्तीने घर, जमीन किंवा इतर स्थावर मालमत्ता विकली असेल तर खालील कागदपत्रांची आवश्यकता भासते:
- खरेदी आणि विक्री करार
- मालकी हक्काची कागदपत्रे
- व्यवहाराशी संबंधित खर्चाचा तपशील
- खरेदीदाराचा PAN आणि आधार क्रमांक
- मालमत्तेचा संपूर्ण पत्ता
ही माहिती कॅपिटल गेन कराची गणना करण्यासाठी आवश्यक असते.
ITR : लाभांश आणि व्याज उत्पन्न विसरू नका
अनेक करदाते फक्त वेतन किंवा व्यवसाय उत्पन्नाची नोंद करतात. मात्र, बँक व्याज, FD वरील उत्पन्न आणि लाभांश यांचाही कर विवरणात समावेश करणे आवश्यक आहे.
यासाठी खालील कागदपत्रे उपयुक्त ठरतात:
- बँक स्टेटमेंट
- FD/RD व्याज प्रमाणपत्र
- बँकेकडून जारी TDS प्रमाणपत्र
- लाभांश स्टेटमेंट
गृहकर्ज घेणाऱ्यांसाठी विशेष फायदा
गृहकर्ज घेतलेल्या करदात्यांना कर सवलतींचा लाभ मिळू शकतो. त्यासाठी:
- गृहकर्ज व्याज प्रमाणपत्र
- कर्ज परतफेडीचा तपशील
- महानगरपालिका कर भरल्याच्या पावत्या
ही कागदपत्रे तयार ठेवणे आवश्यक आहे.
कर सवलतींसाठी गुंतवणुकीचे पुरावे जपा
कर वाचवण्यासाठी विविध योजनांमध्ये गुंतवणूक करणाऱ्या व्यक्तींनी संबंधित पुरावे जपून ठेवावेत.
महत्त्वाची कागदपत्रे:
- PPF गुंतवणूक पुरावे
- ELSS फंड स्टेटमेंट
- जीवन विमा प्रीमियम पावत्या
- मुलांच्या शिक्षण शुल्काच्या पावत्या
- आरोग्य विमा प्रीमियम पावत्या (Section 80D)
- शिक्षण कर्जावरील व्याज प्रमाणपत्र (Section 80E)
- NPS योगदान स्टेटमेंट
ITR : वेळेत तयारी केल्यास मिळतील अनेक फायदे
तज्ज्ञांच्या मते, आयटीआर भरण्याच्या अंतिम तारखेची वाट न पाहता कागदपत्रे आधीच तयार ठेवावीत. यामुळे आयकर रिटर्न दाखल करण्याची प्रक्रिया जलद आणि सुलभ होते. तसेच चुकीची माहिती देण्याचा धोका कमी होतो आणि कर परतावा लवकर मिळण्यास मदत होते.
करदात्यांनी फॉर्म 26AS, AIS आणि इतर आर्थिक नोंदींची पडताळणी करूनच आयटीआर भरावा. व्यवस्थित दस्तावेजीकरण केल्यास करसवलतींचा पूर्ण लाभ मिळू शकतो आणि आयकर विभागाकडून होणाऱ्या अनावश्यक नोटिसा किंवा चौकशी टाळता येते.
AY 2026-27 साठी ITR दाखल करताना आवश्यक कागदपत्रे तयार ठेवणे हीच यशस्वी आणि त्रुटीमुक्त कर विवरणाची गुरुकिल्ली असल्याचे तज्ज्ञांनी सांगितले आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/8th-pay-commission-big-news-for-50-lakh-employees/
