हॉर्मुज सामुद्रधुनीत अमेरिका-इराण आमनेसामने
US-Iran Update : हॉर्मुजमध्ये इराणचे ड्रोन पाडत अमेरिकेचा जोरदार पलटवार; आखातातील तणाव पुन्हा शिगेला
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील दीर्घकाळापासून सुरू असलेला संघर्ष पुन्हा एकदा उफाळून आला आहे. शांतता करार आणि युद्धविरामाबाबत विविध स्तरांवर चर्चा सुरू असतानाच हॉर्मुज सामुद्रधुनीत दोन्ही देश आमनेसामने आल्याने मध्यपूर्वेतील तणाव अधिक वाढला आहे. इराणने अमेरिकन नौदलाच्या हालचालींवर लक्ष ठेवत इशारा म्हणून गोळीबार केल्याचा दावा केला आहे, तर अमेरिकेने इराणकडून डागण्यात आलेले चार ड्रोन पाडून त्यानंतर इराणच्या रडार यंत्रणांवर कारवाई केल्याचे स्पष्ट केले आहे.
इराणच्या मेहर न्यूज एजन्सीच्या वृत्तानुसार, हॉर्मुज सामुद्रधुनीजवळील लारक बेट परिसरात अमेरिकन युद्धनौकांच्या हालचाली दिसून आल्यानंतर इराणी दलाने इशारतीचा गोळीबार केला. हा गोळीबार कोणत्याही जहाजाला लक्ष्य करण्यासाठी नव्हता, तर अमेरिकेला इशारा देण्यासाठी करण्यात आल्याचा दावा इराणने केला आहे.
Related News
दुसरीकडे अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी वेगळी माहिती दिली आहे. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, इराणने सामुद्रधुनीत अनेक ड्रोन उड्डाणासाठी पाठवले होते. या ड्रोनमुळे समुद्री वाहतुकीला धोका निर्माण होण्याची शक्यता होती. त्यामुळे अमेरिकन सैन्याने तातडीने कारवाई करत चार ड्रोन हवेतच नष्ट केले.
ड्रोन हल्ल्यानंतर अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने आणखी कठोर पाऊल उचलले. इराणच्या किनारपट्टीवरील गोरुक आणि केशम बेटांवरील रडार सिस्टीम लक्ष्य करून हल्ला करण्यात आल्याची माहिती देण्यात आली. अमेरिकेच्या मते, या रडार यंत्रणांचा वापर भविष्यातील ड्रोन आणि लष्करी हालचालींसाठी केला जाऊ शकतो. त्यामुळे स्वसंरक्षणाच्या अधिकाराचा वापर करत ही कारवाई करण्यात आल्याचे अमेरिकेने म्हटले आहे.
हॉर्मुज सामुद्रधुनीतील वाढता तणाव केवळ अमेरिका आणि इराणपुरता मर्यादित नसून त्याचे परिणाम संपूर्ण जगावर होऊ शकतात. जागतिक तेल वाहतुकीसाठी हा मार्ग अत्यंत महत्त्वाचा असल्याने येथे कोणतीही लष्करी चकमक किंवा अस्थिरता निर्माण झाल्यास तेलाच्या किमतींमध्ये मोठी वाढ होण्याची शक्यता आहे. याचा थेट परिणाम अनेक देशांच्या अर्थव्यवस्थांवर, वाहतूक खर्चावर आणि महागाईवर होऊ शकतो. अमेरिका-इराणमधील ताज्या संघर्षामुळे मध्यपूर्वेतील सुरक्षेचे प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आले आहेत. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय समुदायाने संयम बाळगून तणाव कमी करण्यासाठी राजनैतिक मार्गांचा अवलंब करण्याची गरज तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे.
या घडामोडींच्या काही तासांपूर्वीच अमेरिकेचे राष्ट्रपती डोनाल्ड ट्रम्प यांनी एका मुलाखतीत इराणच्या लष्करी क्षमतेबाबत मोठा दावा केला होता. ट्रम्प यांच्या म्हणण्यानुसार, इराणकडे आता केवळ 21 ते 22 टक्के क्षेपणास्त्रांचा साठा शिल्लक आहे. इराणची लष्करी ताकद मोठ्या प्रमाणात कमकुवत झाली असून अमेरिका परिस्थितीवर पूर्ण नियंत्रण ठेवून असल्याचा दावा त्यांनी केला.
हॉर्मुज सामुद्रधुनीतील ताज्या घडामोडींमुळे अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संबंध पुन्हा एकदा तणावाच्या टोकावर पोहोचले आहेत. युद्धविराम आणि शांतता कराराच्या शक्यतांवर चर्चा सुरू असतानाच झालेल्या या संघर्षाने परिस्थिती अधिक गुंतागुंतीची बनवली आहे. इराणच्या ड्रोन हालचालींना प्रत्युत्तर म्हणून अमेरिकेने केलेल्या कारवाईमुळे दोन्ही देशांतील अविश्वास आणखी वाढू शकतो. विशेष म्हणजे, जागतिक तेल वाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाच्या असलेल्या हॉर्मुज सामुद्रधुनीत तणाव वाढल्याने आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठा आणि ऊर्जा सुरक्षेवरही परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे जगाचे लक्ष आता या संघर्षाच्या पुढील घडामोडींवर केंद्रित झाले आहे.
याआधीही या आठवड्यात इराणवर कुवेत विमानतळावरील ड्रोन हल्ल्याचा आरोप करण्यात आला होता. त्या हल्ल्यात विमानतळावरील एका प्रवासी टर्मिनलचे मोठे नुकसान झाले होते. या घटनेत एका भारतीय नागरिकाचा मृत्यू झाल्याची माहिती समोर आली होती, तर अनेक जण जखमी झाले होते. सुरक्षेच्या कारणास्तव काही काळ विमानतळावरील सेवा बंद ठेवण्यात आली होती.
मध्यपूर्वेतील वाढत्या संघर्षामुळे जागतिक स्तरावर चिंता वाढली आहे. हॉर्मुज सामुद्रधुनी ही जगातील महत्त्वाची तेल वाहतूक मार्गिका असल्याने येथे निर्माण होणारी अस्थिरता थेट जागतिक अर्थव्यवस्थेवर परिणाम करू शकते. तज्ज्ञांच्या मते, तणाव अधिक वाढल्यास कच्च्या तेलाच्या किमती झपाट्याने वाढू शकतात, ज्याचा परिणाम इंधन दर आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर होण्याची शक्यता आहे.
दरम्यान, ट्रम्प प्रशासनाने परिस्थिती नियंत्रणात असल्याचा दावा कायम ठेवला आहे. पत्रकारांशी संवाद साधताना ट्रम्प यांनी अमेरिका हा संघर्ष संपविण्याच्या दिशेने यशस्वीपणे वाटचाल करत असल्याचे सांगितले. “आम्ही जिंकणारच,” असा आत्मविश्वासपूर्ण दावा त्यांनी केला. मात्र दुसरीकडे इराणनेही आपली भूमिका बदललेली नसल्याने आगामी काळात हा संघर्ष आणखी तीव्र होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
सध्या जगाचे लक्ष हॉर्मुज सामुद्रधुनीकडे लागले असून अमेरिका आणि इराण यांच्यातील पुढील हालचालींवर संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय समुदाय नजर ठेवून आहे. शांतता चर्चांना यश मिळणार की संघर्ष आणखी वाढणार, याचे उत्तर येत्या काही दिवसांत मिळण्याची शक्यता आहे. मात्र सध्याच्या परिस्थितीत मध्यपूर्वेतील अस्थिरता कायम राहण्याची चिन्हे स्पष्टपणे दिसत आहेत.
