उन्हाळ्यात हिटवेव्ह दरम्यान थंड कॉफी घ्यावी का? तज्ज्ञांनी दिले महत्त्वाचे मार्गदर्शन
Coffee : उन्हाळ्याच्या तीव्र झळा, वाढते तापमान आणि अनेक शहरांमध्ये जारी होणाऱ्या हीटवेव्ह अलर्ट्समुळे दैनंदिन जीवनावर मोठा परिणाम होत आहे. अशा परिस्थितीत शरीराला सतत थंड पेये आणि हलके आहार यांची गरज भासते. त्यामुळे अनेक कॉफीप्रेमी लोकांसमोर एक सामान्य प्रश्न उभा राहतो—उन्हाळ्यात गरम कॉफीऐवजी थंड कॉफी (आइस्ड कॉफी) घ्यावी का?
या विषयावर पोषणतज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे की याचे उत्तर “होय” किंवा “नाही” इतके सोपे नाही. थंड आणि गरम कॉफी यामधील निवड ही व्यक्तीच्या शरीराच्या गरजा, पचनशक्ती आणि एकूण आरोग्यावर अवलंबून असते.
थंड कॉफी vs गरम कॉफी: उन्हाळ्यात कोणती अधिक योग्य?
पोषणतज्ज्ञांच्या मते, उन्हाळ्यातही गरम किंवा थंड कोणतीही कॉफी माफक प्रमाणात घेता येते. दोन्ही प्रकारच्या कॉफीमध्ये मूलभूत घटक सारखेच असतात—कॉफी आणि दूध. त्यामुळे त्यांचा पोषणमूल्यांचा फरक फारसा मोठा नाही.
Related News
दुपारचा थकवा येतोय? कॉफीऐवजी हे 5 सुपरफूड्स करा ट्राय
रात्री 3 ते 5 वाजता जाग येते? शरीरातील 7 धोकादायक संकेत दुर्लक्षित करू नका
भारताच्या या 6 देशी मसाल्यांनी जगभरच्या स्वयंपाकघरांवर गाजवले वर्चस्व
झोपण्याच्या पद्धतीत दडलंय व्यक्तिमत्त्वाचं रहस्य! जाणून घ्या काय सांगतं मानसशास्त्र
तुम्ही कसे ऐकता? मानसशास्त्र सांगते तुमच्या व्यक्तिमत्त्वाचे गुपित
तज्ज्ञ सांगतात की, “कॉफी मर्यादित प्रमाणात घेतल्यास ती शरीराला ऊर्जा देण्यास आणि जागरूकता वाढवण्यास मदत करते.”
मात्र, सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे प्रत्येक व्यक्तीचे शरीर वेगवेगळ्या प्रकारे प्रतिक्रिया देते. काही लोकांना थंड पेये घेतल्यावर पोट फुगणे, अपचन किंवा अस्वस्थता जाणवू शकते. विशेषतः ज्यांची पचनशक्ती संवेदनशील आहे किंवा ज्यांना लॅक्टोज इन्टॉलरन्स आहे, त्यांच्यासाठी थंड दूधयुक्त कॉफी त्रासदायक ठरू शकते.
अशा व्यक्तींना गरम पेये तुलनेने हलकी आणि पचनासाठी सोपी वाटतात. गरम द्रव पदार्थ, विशेषतः सकाळच्या वेळी, पचनक्रिया सक्रिय करण्यास मदत करतात, असेही तज्ज्ञांचे मत आहे.
उन्हाळ्यात घरी बनवलेली थंड Coffee अधिक चांगली
जर तुम्हाला उन्हाळ्यात थंड Coffee आवडत असेल, तर पोषणतज्ज्ञ सल्ला देतात की ती घरी साध्या पद्धतीने बनवणे अधिक योग्य आहे.
स्किम्ड मिल्क वापरून बनवलेली साधी थंड Coffee ही तुलनेने हलकी आणि आरोग्यदायी पर्याय ठरू शकते. घरगुती कॉफीमध्ये साखर आणि कॅलरीचे प्रमाण नियंत्रित करता येते, त्यामुळे ती शरीरावर कमी भार टाकते.
याउलट, बाजारात मिळणाऱ्या किंवा कॅफेमधील फ्रॅपे, क्रीमयुक्त थंड कॉफीमध्ये मोठ्या प्रमाणात साखर, सिरप आणि क्रीम असते. ही पेये तात्काळ थंडावा देतात, पण शरीरात जडपणा निर्माण करू शकतात. विशेषतः तीव्र उन्हाळ्यात अशी पेये पचनासाठी कठीण ठरू शकतात.
कॉफीमुळे शरीर डिहायड्रेट होऊ शकते का?
उन्हाळ्यात Coffee सेवनाबाबत सर्वात मोठी चिंता म्हणजे डिहायड्रेशन (शरीरातील पाण्याची कमतरता). कॉफीमध्ये कॅफीन असते, ज्याला सौम्य प्रमाणात लघवी वाढवणारा (diuretic) प्रभाव असतो.
तज्ज्ञांच्या मते, जास्त प्रमाणात कॉफी घेतल्यास विशेषतः उष्ण हवामानात शरीरातील पाण्याची पातळी कमी होऊ शकते.
त्यामुळे उन्हाळ्यात दिवसातून 1 ते 2 कप कॉफीपेक्षा जास्त सेवन टाळणे योग्य ठरते. कॉफी घेताना शरीरातील पाण्याचे संतुलन राखणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
हायड्रेशनला सर्वाधिक प्राधान्य द्या
उन्हाळ्यात किंवा हीटवेव्हच्या परिस्थितीत शरीराला सर्वाधिक गरज असते ती म्हणजे पुरेसे पाणी. तज्ज्ञ सांगतात की कॉफीपेक्षा पाणी पिणे अधिक महत्त्वाचे आहे.
तसेच शरीर हायड्रेट ठेवण्यासाठी खालील पेयांचा समावेश आहारात करता येतो:
- निंबू पाणी
- नारळ पाणी
- इलेक्ट्रोलाइटयुक्त पेये
- घरगुती सॉल्ट-सुगर ड्रिंक्स
ही पेये शरीरातील क्षार आणि पाण्याचे संतुलन राखण्यास मदत करतात आणि उष्णतेचा परिणाम कमी करतात.
गरम कॉफीही उन्हाळ्यात उपयोगी ठरू शकते
अनेकांना वाटते की उन्हाळ्यात गरम पेये टाळली पाहिजेत, पण काही अभ्यास आणि तज्ज्ञांचे मत वेगळे आहे. गरम कॉफी शरीराला घाम आणण्यास मदत करू शकते, ज्यामुळे शरीर थंड होण्याची प्रक्रिया सुरू होते.
ही प्रक्रिया “वाष्पीभवन” (evaporation) द्वारे शरीर थंड करते. मात्र, हे परिणाम कोरड्या हवामानात अधिक प्रभावी असतात. जास्त आर्द्रता असलेल्या वातावरणात हा प्रभाव कमी होतो.
म्हणूनच काही परिस्थितीत गरम कॉफी देखील शरीराला अप्रत्यक्षरीत्या थंड ठेवण्यास मदत करू शकते.
मग शेवटी निवड कोणती करावी?
तज्ज्ञांच्या मते, उन्हाळ्यात किंवा हीटवेव्हमध्ये गरम आणि थंड कॉफी यामध्ये कोणताही कठोर नियम नाही. कोणतीही कॉफी पूर्णपणे टाळण्याची गरज नाही.
मुख्य मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत:
- कॉफी माफक प्रमाणात घ्या
- दिवसातून 1–2 कप पुरेसे
- शरीर हायड्रेट ठेवा
- जास्त साखर आणि क्रीम टाळा
- शरीराच्या प्रतिक्रियेकडे लक्ष द्या
जर थंड Coffeeतुम्हाला हलकी आणि ताजेतवाने वाटत असेल, तर ती घेऊ शकता. पण जर गरम पेयांनी पचन अधिक चांगले होत असेल, तर उन्हाळ्यातही गरम कॉफी घेणे योग्य आहे.
उन्हाळ्यात थंड Coffee ण हा ट्रेंड असला तरी, आरोग्याच्या दृष्टीने तो प्रत्येकासाठी आवश्यक नाही. शरीराची गरज, पचनशक्ती आणि हायड्रेशन यावर सर्व निर्णय अवलंबून असतो.
तज्ज्ञांचा स्पष्ट संदेश असा आहे की—कॉफीचा प्रकार बदलण्यापेक्षा संतुलन राखणे, योग्य प्रमाणात सेवन करणे आणि शरीराच्या गरजा ऐकणे हे अधिक महत्त्वाचे आहे.
