नितीन गडकरींची इथेनॉल-आधारित स्टोव्ह टेक्नोलॉजी: LPG संकटावर स्वस्त, स्वच्छ आणि स्वदेशी उपाय
देशात सध्या घरगुती गॅस म्हणजेच LPG संदर्भात अनेक आव्हाने निर्माण होत आहेत. एका बाजूला गॅसची वाढती किंमत, तर दुसऱ्या बाजूला काही भागांमध्ये निर्माण झालेली टंचाई, यामुळे सर्वसामान्य नागरिकांचे बजेट बिघडत आहे. या पार्श्वभूमीवर केंद्रीय परिवहन मंत्री नितीन गडकरी यांनी एक महत्त्वपूर्ण आणि भविष्यात परिणाम करणारी नवीन टेक्नोलॉजी सादर केली आहे.
नागपूरमध्ये आयोजित एका कार्यक्रमात त्यांनी इथेनॉल-आधारित स्टोव्ह टेक्नोलॉजी सादर केली. ही टेक्नोलॉजी घरगुती स्वयंपाकासाठी LPG ला एक पर्यायी आणि अधिक स्वस्त पर्याय देऊ शकते, असा दावा करण्यात आला आहे.
Related News
नितीन गडकरींचे 5 स्पष्ट संदेश ! “जनतेचं प्रेमच सर्वात मोठं पद”; पंतप्रधान-राष्ट्रपती पदावर स्पष्ट भूमिका
नटसम्राटमुळे हार्ट अटॅकचा धोका? नाना पाटेकरांचा धक्कादायक खुलासा; “10 प्रयोग केले असते तर मीही मेलो असतो”
तुम्हाला माझी जात माहितीये का? नाना पाटेकरांचा नितीन गडकरींना थेट सवाल
नाना पाटेकर महाराष्ट्र सोडणार? ‘नाम फाउंडेशन’साठी 60 कोटींची मदत मिळाल्याचाही खुलासा
‘पूर्ण धंदा बसला’; नितीन गडकरींचा मोठा खुलासा, युद्धामुळे कोट्यवधींचं नुकसान
“इंधनदरवाढीचा मोठा स्फोट! भारतात 5 धक्कादायक आर्थिक बदलांचे संकेत; PMO-RBI बैठकीत काय ठरलं?”
आता पेट्रोलचं टेन्शन संपणार? ‘Flex Fuel’ मुळे मोठा बदल, जुनी गाडी चालणार का? जाणून घ्या 7 मोठ्या गोष्टी
भर उन्हाळ्यात लाईटबिल ‘0’ येणार? सरकारच्या ‘पीएम सूर्य घर मोफत वीज योजने’मुळे मोठा दिलासा, 78,000 रुपयांपर्यंत सबसिडीची संधी
व्यावसायिक सिलेंडर महागला! आता 2000+ रुपये
LPG संकट आणि वाढती चिंता
भारतामध्ये घरगुती वापरासाठी लागणाऱ्या LPG पैकी जवळपास 85 टक्के गॅस आयात केला जातो. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारातील बदलांचा थेट परिणाम देशातील दरांवर होतो. गेल्या काही महिन्यांमध्ये जागतिक पुरवठा साखळीतील अडथळे, भू-राजकीय तणाव आणि इंधन बाजारातील अस्थिरता यामुळे LPG पुरवठ्यावर दबाव निर्माण झाला आहे.
याच पार्श्वभूमीवर काही भागांमध्ये गॅस टंचाईची स्थितीही निर्माण झाली आहे. सरकारकडून परिस्थिती नियंत्रणात असल्याचे सांगितले जात असले तरी नागरिकांच्या अनुभवात दर आणि उपलब्धता याबाबत अडचणी दिसून येत आहेत.
नितीन गडकरींची नवी इथेनॉल स्टोव्ह टेक्नोलॉजी
नितीन गडकरी यांनी सादर केलेली ही टेक्नोलॉजी पूर्णपणे स्वदेशी आहे. या स्टोव्हमध्ये इथेनॉल आणि पाणी यांचे मिश्रण वापरले जाते. या मिश्रणातून स्वच्छ आणि कार्यक्षम ऊर्जा निर्माण होते, जी स्वयंपाकासाठी वापरता येते.
ही टेक्नोलॉजी पारंपारिक LPG सिलेंडर आणि केरोसिनच्या तुलनेत अधिक सुरक्षित आणि कमी खर्चिक असल्याचे सांगितले जात आहे. विशेष म्हणजे, या स्टोव्हमुळे प्रदूषणही मोठ्या प्रमाणात कमी होऊ शकते.
पर्यावरणपूरक ऊर्जा पर्याय
इथेनॉल हे बायोफ्यूल असून ते नवीकरणीय स्रोतांपासून तयार केले जाते. त्यामुळे ते पेट्रोलियम इंधनांच्या तुलनेत अधिक पर्यावरणपूरक मानले जाते.
या स्टोव्हमधून कार्बन मोनोऑक्साइड आणि हायड्रोकार्बन उत्सर्जन अत्यंत कमी प्रमाणात होते. त्यामुळे घराच्या आतल्या हवेची गुणवत्ता सुधारते आणि आरोग्यावर होणारे दुष्परिणाम कमी होतात.
इथेनॉल ब्लेंडिंग प्रोग्रामचा वाढता प्रभाव
गेल्या दहा वर्षांत भारताने इथेनॉल ब्लेंडिंग प्रोग्राममध्ये मोठी प्रगती केली आहे. 2014 मध्ये पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिश्रण केवळ 1.5 टक्के होते. मात्र सरकारच्या धोरणात्मक निर्णयांमुळे आणि बायोफ्यूल क्षेत्रातील गुंतवणुकीमुळे 2025 पर्यंत हे प्रमाण 20 टक्क्यांपर्यंत पोहोचले आहे.
आतापर्यंत इथेनॉलचा वापर प्रामुख्याने वाहन इंधन म्हणून केला जात होता. मात्र आता त्याचा वापर स्वयंपाकासाठीही करण्याचा विचार पुढे आला आहे. हा बदल भारताच्या ऊर्जा धोरणात मोठा टप्पा मानला जात आहे.
आर्थिक दृष्टिकोनातून महत्त्व
नितीन गडकरी यांच्या मते, इथेनॉल स्टोव्ह LPG च्या तुलनेत खूपच स्वस्त ठरू शकतो. त्यामुळे सामान्य कुटुंबांचा मासिक खर्च कमी होण्यास मदत होईल.
हॉटेल उद्योग, ढाबे, कॅन्टीन आणि मोठ्या प्रमाणात स्वयंपाक करणाऱ्या व्यवसायांसाठीही हा पर्याय अत्यंत फायदेशीर ठरू शकतो. इंधन खर्चात मोठी बचत झाल्यास व्यवसायांची नफा क्षमता वाढू शकते.
आयात अवलंबित्व कमी करण्याचा उद्देश
भारताची ऊर्जा गरज मोठ्या प्रमाणावर कच्चे तेल आणि LPG आयातीवर अवलंबून आहे. त्यामुळे जागतिक बाजारातील किमतीतील चढ-उतार, भू-राजकीय तणाव आणि पुरवठा साखळीतील अडथळे यांचा थेट परिणाम देशाच्या अर्थव्यवस्थेवर होतो. दरवर्षी या आयातीसाठी लाखो कोटी रुपयांचे परकीय चलन खर्च होते, ज्यामुळे देशाच्या परकीय चलन साठ्यावर मोठा ताण निर्माण होतो.
या पार्श्वभूमीवर इथेनॉलसारख्या पर्यायी इंधनांचा वापर वाढवणे हा एक महत्त्वाचा धोरणात्मक उपाय ठरू शकतो. इथेनॉल हे नवीकरणीय स्रोतांपासून तयार केले जाते आणि देशांतर्गत उत्पादनावर आधारित असल्यामुळे आयातीवरील अवलंबित्व कमी करण्यास मदत करते. पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिश्रण वाढवण्याबरोबरच स्वयंपाकासाठीही त्याचा वापर वाढल्यास ऊर्जा क्षेत्रात मोठा बदल घडू शकतो.
यामुळे केवळ आर्थिक बचतच नाही तर ऊर्जा सुरक्षाही अधिक मजबूत होईल. देशांतर्गत शेतकरी आणि बायोफ्यूल उद्योगालाही नवीन बाजारपेठ उपलब्ध होईल, ज्यामुळे ग्रामीण अर्थव्यवस्था सुधारू शकते. तसेच कार्बन उत्सर्जन कमी होऊन पर्यावरणीय फायदेही मिळतील.
एकूणच, इथेनॉलसारख्या स्वच्छ इंधनांचा व्यापक स्वीकार हा भारताला ऊर्जा आत्मनिर्भरतेकडे नेणारा आणि दीर्घकालीन आर्थिक स्थैर्य देणारा महत्त्वाचा टप्पा ठरू शकतो.
भविष्यातील दिशा
ही टेक्नोलॉजी अजून सुरुवातीच्या टप्प्यात असली तरी तिचे परिणाम मोठे असू शकतात. जर सरकारने या प्रणालीचा व्यापक स्तरावर प्रसार केला, तर ग्रामीण आणि शहरी भागांमध्ये ऊर्जा वापराचे स्वरूप बदलू शकते.
तसेच शाश्वत ऊर्जा धोरणाच्या दिशेने भारताचा प्रवास अधिक वेगवान होऊ शकतो. बायोफ्यूल आणि इथेनॉल आधारित उपाय भविष्यात ऊर्जा क्षेत्रातील मोठा बदल घडवू शकतात.
नितीन गडकरी यांनी सादर केलेली इथेनॉल स्टोव्ह टेक्नोलॉजी ही केवळ एक नवीन कल्पना नाही, तर भविष्यातील ऊर्जा संकटावर संभाव्य उपाय मानली जात आहे. LPG च्या वाढत्या किंमती, आयात अवलंबित्व आणि पर्यावरणीय समस्या या सर्वांवर हा एक एकत्रित उत्तर ठरू शकतो.
जर ही टेक्नोलॉजी यशस्वी ठरली, तर भारताच्या घराघरात स्वयंपाकाच्या पद्धतीपासून ऊर्जा धोरणापर्यंत मोठा बदल दिसू शकतो.
