Zojila Tunnel चा ऐतिहासिक ब्रेकथ्रू! 13 किमी लांबीचा बोगदा बदलणार लडाखचे भविष्य
Zojila Tunnel Breakthrough: 13 किमी लांबीचा आशियातील सर्वात शक्तिशाली बोगदा, लडाख-काश्मीर कनेक्टिव्हिटीला मिळणार ऐतिहासिक गती
हिमालयाच्या उंच पर्वतरांगांमध्ये सुरू असलेल्या Zojila Tunnel प्रकल्पाने मंगळवारी एक महत्त्वाचा आणि ऐतिहासिक टप्पा गाठला. काश्मीर खोऱ्याला लडाखशी वर्षभर जोडणाऱ्या या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पातील अखेरचा 2.5 मीटरचा खडकाळ अडथळा स्फोटाद्वारे हटवण्यात आला. त्यामुळे बोगद्याची दोन्ही टोके अधिकृतपणे जोडली गेली असून प्रकल्पाच्या पूर्णत्वाकडे मोठे पाऊल पडले आहे.
आशियातील सर्वात लांब द्विमार्गी सिंगल-ट्यूब बोगदा म्हणून ओळखला जाणारा Zojila Tunnel केवळ जम्मू-काश्मीर आणि लडाखसाठीच नव्हे तर संपूर्ण भारतासाठी धोरणात्मक आणि आर्थिकदृष्ट्या महत्त्वाचा ठरणार आहे. सध्या झोजिला खिंडीतून होणारा प्रवास अत्यंत धोकादायक आणि हवामानावर अवलंबून आहे. मात्र हा प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतर हा मार्ग वर्षभर खुला राहणार आहे.
Related News
प्रकल्पातील महत्त्वाचा ब्रेकथ्रू
Zojila Tunnel प्रकल्पामध्ये मंगळवारी खोदकामाचा सर्वात महत्त्वाचा टप्पा पूर्ण झाला. बोगद्याच्या दोन्ही टोकांदरम्यान उरलेला केवळ 2.5 मीटरचा अडथळा नियंत्रित स्फोटाद्वारे हटवण्यात आला. यामुळे संपूर्ण बोगद्याचा मार्ग जोडला गेला असून आता आतील बांधकाम, विद्युत व्यवस्था, सुरक्षा यंत्रणा आणि वाहतूक व्यवस्थापनाशी संबंधित कामांना गती मिळणार आहे.
या कार्यक्रमाला केंद्रीय रस्ते वाहतूक व महामार्ग मंत्री नितीन गडकरी, जम्मू-काश्मीरचे नायब राज्यपाल मनोज सिन्हा आणि मुख्यमंत्री ओमर अब्दुल्ला उपस्थित होते. गडकरी यांनी रिमोटच्या सहाय्याने अंतिम स्फोटाची प्रक्रिया पूर्ण केली.
आशियातील सर्वात लांब बोगदा
Zojila Tunnel ची लांबी तब्बल 13 किलोमीटर आहे. हा बोगदा पूर्ण झाल्यानंतर आशियातील सर्वात लांब द्विमार्गी सिंगल-ट्यूब रोड टनेल म्हणून ओळखला जाईल.
बोगद्याची रुंदी 9.5 मीटर तर उंची 7.57 मीटर आहे. या मार्गातून दोन्ही दिशेची वाहतूक एकाच ट्यूबमधून सुरळीतपणे होणार आहे. अत्याधुनिक सुरक्षा प्रणाली, आपत्कालीन बचाव यंत्रणा आणि वायुवीजन व्यवस्था यामुळे हा बोगदा जगातील आधुनिक बोगद्यांपैकी एक ठरणार आहे.
11,578 फूट उंचीवरील अभियांत्रिकीचा चमत्कार
Zojila Tunnel समुद्रसपाटीपासून सुमारे 11,578 फूट उंचीवर बांधला जात आहे. हिमालयातील कठीण भौगोलिक परिस्थिती, प्रचंड हिमवृष्टी, कमी तापमान आणि खडकाळ भूभाग यामुळे हा प्रकल्प अत्यंत आव्हानात्मक मानला जातो.
हिवाळ्यात झोजिला खिंड अनेक महिने बर्फामुळे बंद राहते. त्यामुळे लडाखचा देशाच्या इतर भागांशी संपर्क तुटतो. अशा परिस्थितीत हा बोगदा केवळ वाहतूक सुलभ करणार नाही तर नागरिकांच्या दैनंदिन जीवनात मोठा बदल घडवून आणणार आहे.
प्रवासाचा वेळ होणार 15 मिनिटे
सध्या Zojila Tunnel पार करण्यासाठी साधारण दीड तास लागतो. खराब हवामानात हा कालावधी आणखी वाढतो. अनेकदा रस्ता बंद असल्याने नागरिकांना दिवसन्-दिवस प्रतीक्षा करावी लागते.झोजिला टनेल सुरू झाल्यानंतर हा प्रवास अवघ्या 15 मिनिटांत पूर्ण होईल. त्यामुळे इंधन बचत, वेळेची बचत आणि वाहतुकीची कार्यक्षमता मोठ्या प्रमाणात वाढणार आहे.
लडाखसाठी ठरणार जीवनवाहिनी
लडाखमधील नागरिक अनेक दशकांपासून वर्षभर सुरू राहणाऱ्या रस्त्याची मागणी करत होते. हिवाळ्यातील बर्फवृष्टीमुळे आवश्यक वस्तूंचा पुरवठा, आरोग्य सेवा आणि शैक्षणिक सुविधा यांवर परिणाम होत असे.झोजिला टनेलमुळे लडाख आणि काश्मीर यांच्यातील संपर्क कायमस्वरूपी राहील. त्यामुळे व्यापारी, विद्यार्थी, पर्यटक आणि स्थानिक नागरिकांना मोठा फायदा होणार आहे.
संरक्षण दलांसाठीही महत्त्वपूर्ण
हा प्रकल्प सामरिक दृष्ट्याही अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. लडाख परिसर भारताच्या संरक्षण व्यवस्थेसाठी संवेदनशील आहे. सीमावर्ती भागांमध्ये सैन्याची जलद हालचाल आणि आवश्यक सामग्रीचा पुरवठा सुनिश्चित करण्यासाठी झोजिला टनेल मोठी भूमिका बजावणार आहे.हिवाळ्यात रस्ते बंद झाल्यामुळे सैन्याला अनेक अडचणींचा सामना करावा लागत होता. मात्र टनेलमुळे वर्षभर अखंड संपर्क उपलब्ध राहणार आहे.
31 किलोमीटरचा एकात्मिक प्रकल्प
Zojila Tunnel हा स्वतंत्र बोगदा नसून 31 किलोमीटरच्या एकात्मिक रस्ते प्रकल्पाचा भाग आहे. यात जोडरस्ते, पूल आणि इतर पायाभूत सुविधांचाही समावेश आहे.या संपूर्ण प्रकल्पामुळे श्रीनगर, सोनमर्ग, द्रास, कारगिल आणि लेह यांच्यातील संपर्क अधिक वेगवान आणि सुरक्षित होणार आहे.
85 टक्के काम पूर्ण
ऑक्टोबर 2020 मध्ये सुरू झालेल्या या प्रकल्पाचे सध्या 85 टक्के काम पूर्ण झाले आहे. खोदकामाचा टप्पा अंतिम अवस्थेत पोहोचला असून आता उर्वरित तांत्रिक आणि संरचनात्मक कामांवर भर दिला जाणार आहे.सरकारने 2028 पर्यंत हा प्रकल्प पूर्ण करण्याचे लक्ष्य निश्चित केले आहे.
5 हजार कोटी रुपयांची बचत
प्रकल्पाच्या सुरुवातीला झोजिला टनेलचा अंदाजित खर्च सुमारे 12 हजार कोटी रुपये होता. मात्र प्रभावी नियोजन आणि तांत्रिक सुधारणा यांमुळे हा प्रकल्प सुमारे 7 हजार कोटी रुपयांमध्ये पूर्ण होण्याची शक्यता आहे.यामुळे सरकारला तब्बल 5 हजार कोटी रुपयांची बचत होणार असल्याचे केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनी सांगितले.
पर्यटनाला मिळणार मोठी चालना
Zojila Tunnel पूर्ण झाल्यानंतर जम्मू-काश्मीर आणि लडाखमधील पर्यटन क्षेत्राला मोठा फायदा होणार आहे. पर्यटकांना वर्षभर सुरक्षित आणि जलद प्रवास करता येणार असल्यामुळे पर्यटन व्यवसायाला नवी संजीवनी मिळेल.सोनमर्ग, द्रास, कारगिल आणि लेह या पर्यटनस्थळांमध्ये पर्यटकांची संख्या वाढण्याची शक्यता आहे. स्थानिक रोजगारनिर्मिती आणि व्यवसायालाही याचा फायदा होईल.
स्थानिक अर्थव्यवस्थेला नवे बळ
रस्ते संपर्क सुधारल्यामुळे कृषी उत्पादन, हस्तकला, पर्यटन, वाहतूक आणि व्यापार क्षेत्राला नवी संधी मिळेल. वस्तूंची वाहतूक जलद होईल आणि खर्च कमी होईल.यामुळे स्थानिक उद्योजकांना राष्ट्रीय बाजारपेठेशी जोडले जाण्यास मदत होईल. आर्थिक विकासाचा वेग वाढवण्यासाठी झोजिला टनेल महत्त्वाची भूमिका बजावणार आहे.
हिमालयातील पायाभूत विकासाचा नवा अध्याय
भारत सरकार हिमालयीन प्रदेशातील संपर्क व्यवस्था मजबूत करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक करत आहे. या अंतर्गत सुमारे 25 हजार कोटी रुपयांच्या खर्चातून 19 बोगदे उभारले जात आहेत. झोजिला टनेल हा त्यापैकी सर्वात महत्त्वाचा आणि महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प मानला जातो.हा बोगदा केवळ वाहतुकीचा मार्ग नसून विकास, सुरक्षा, पर्यटन आणि आर्थिक प्रगतीचा नवा अध्याय लिहिणारा प्रकल्प ठरणार आहे.
Zojila Tunnel चा ब्रेकथ्रू हा भारताच्या पायाभूत विकासातील एक ऐतिहासिक क्षण मानला जात आहे. 13 किलोमीटर लांबीचा हा विक्रमी बोगदा काश्मीर आणि लडाख यांच्यातील अंतर कमी करून विकासाची नवी दारे उघडणार आहे. वर्षभर सुरू राहणारी कनेक्टिव्हिटी, सुरक्षित प्रवास, संरक्षण दलांना मदत, पर्यटन वाढ आणि आर्थिक विकास या सर्व बाबींच्या दृष्टीने हा प्रकल्प देशासाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे.
