उन्हाळ्यात शरीराला थंडावा देणाऱ्या आसामी पाककृती; ‘हे’ 5 पारंपरिक पदार्थ उष्णतेपासून देतील आराम
उन्हाळा सुरू झाला की भारतभर थंडावा देणाऱ्या पदार्थांची चर्चा रंगते. कुठे आंब्याचे पन्हे, कुठे ताक, तर कुठे गुलाब सरबत यांना पसंती दिली जाते. मात्र भारताच्या ईशान्य भागात, विशेषतः आसाममध्ये, अनेक पिढ्यांपासून काही खास पारंपरिक पदार्थ उष्णतेवर नैसर्गिक उपाय म्हणून खाल्ले जात आहेत. हलके, पचायला सोपे आणि शरीराला थंडावा देणारे हे पदार्थ आजच्या हेल्दी लाइफस्टाइलमध्येही अत्यंत उपयुक्त ठरू शकतात.
आसामी पाककलेचे वैशिष्ट्य म्हणजे साधेपणा. इतर अनेक प्रादेशिक खाद्यसंस्कृतींप्रमाणे येथे जास्त मसाले, तेलकटपणा किंवा जड ग्रेव्हीचा वापर केला जात नाही. त्याऐवजी हंगामी भाज्या, आंबट चवीचे घटक, मोहरीचे तेल, फरमेंटेड पदार्थ आणि हलक्या मसाल्यांचा वापर करून शरीराला आराम देणारे अन्न तयार केले जाते.
विशेषतः उन्हाळ्यात आसामी जेवणामध्ये पचन सुधारणा, शरीराला थंडावा आणि पोषण यांचा समतोल साधला जातो. चला तर मग जाणून घेऊया आसाममधील अशाच पाच पारंपरिक पदार्थांविषयी, जे उष्णतेपासून आराम मिळवून देऊ शकतात.
Related News
वृद्धाला मारहाण महागात पडणार! अविनाश जाधवांचा कडक इशारा, आरोपींवर 307 ची मागणी
Thane Viral Video: स्वच्छतेची समज दिल्याने आजोबांना मारहाण, रिक्षाचालकाला शिवसैनिकांनी दिला धडा; 5 धक्कादायक गोष्टी आल्या समोर
‘राजा शिवाजी’च्या भव्य यशानंतर शिल्पा शेट्टीने काढली रितेश देशमुखची नजर; 5 भावूक क्षणांनी जिंकली चाहत्यांची मने
5 धक्कादायक प्रतिक्रिया! ‘370 बिर्याणी’ वादावर अपूर्वा नेमळेकर संतप्त; प्रणित मोरेला सुनावले खडे बोल
सलमान खानच्या जिवलग मैत्रीण कुमुद राणेचे निधन; अंत्यसंस्काराला भाईजान भावुक, जाणून घ्या 7 महत्त्वाच्या गोष्टी
ठाणे शहरात 1 किरकोळ वादातून वृद्धाला बेदम मारहाण; व्हिडिओ व्हायरल होताच आरोपीवर तात्काळ कारवाई
सोशल मीडियावर प्रचंड संताप; 370 रुपयांच्या बिर्याणीवरून वादग्रस्त वक्तव्य; तरुणाची नोकरी गेली
5 मोठे ट्विस्ट! ‘ठरलं तर मग’मध्ये सुप्रित कदमची पॉवरफुल एन्ट्री; सायली-अर्जूनच्या आयुष्यात धक्कादायक संकट
धक्कादायक VIDEO: 100 रुपयांच्या आमिषाने हजारोंची चोरी! चोरांची नवी ट्रिक पाहून तुम्हीही व्हाल सावध
1 धक्कादायक घटना: बैलाच्या मृत्यूनंतर पत्नीला नांगराला जुंपावं लागलं
5 षटकार, 66 धावा आणि एक हृदयस्पर्शी कृती! अर्जुन तेंडुलकरने जिंकली चाहत्यांची मने
1. मासोर टेंगा – आंबट फिश करीचा हटके स्वाद
आसामी उन्हाळी आहारामधील सर्वात लोकप्रिय पदार्थांपैकी एक म्हणजे मासोर टेंगा (Masor Tenga). नावाप्रमाणेच हा एक आंबट चवीचा मासळीचा रस्सा आहे.
हा पदार्थ हलका, पचायला सोपा आणि उन्हाळ्यात शरीराला फ्रेश वाटण्यासाठी उत्तम मानला जातो. या रस्स्यात थेकेरा, टोमॅटो किंवा कच्च्या आंब्याचा वापर आंबटपणासाठी केला जातो.
मोहरीच्या तेलामध्ये बनवला जाणारा हा पातळ रस्सा क्रीम किंवा नारळाशिवाय तयार केला जातो, त्यामुळे तो जड वाटत नाही. मेथीदाण्याची फोडणी या पदार्थाला हलकी कडवट आणि मातीसारखी चव देते, जी आंबटपणासोबत उत्तम जुळते.
गरम भातासोबत हा पदार्थ खाल्ल्यास उष्णतेमध्येही जेवण हलके आणि समाधानकारक वाटते.
2. पोईता भात – फरमेंटेड भाताचा थंडावा
आसाममधील पोईता भात (Poita Bhaat) हा उन्हाळ्यातील सर्वात लोकप्रिय पारंपरिक पदार्थ मानला जातो. हा पदार्थ म्हणजे रात्रीचा उरलेला भात पाण्यात भिजवून दुसऱ्या दिवशी सकाळी खाणे.
रात्रभर भिजल्यामुळे भातामध्ये सौम्य फरमेंटेशन होते, ज्यामुळे तो किंचित आंबट आणि अधिक पौष्टिक बनतो.
हा पदार्थ सहसा कांदा, हिरवी मिरची, मोहरीचे तेल आणि आलू पितिका (मसालेदार मॅश केलेला बटाटा) यांच्यासोबत खाल्ला जातो.
हा भात नैसर्गिक प्रोबायोटिक मानला जातो. पचन सुधारण्यासाठी, शरीर थंड ठेवण्यासाठी आणि दिवसभर ऊर्जा मिळवण्यासाठी हा पदार्थ फायदेशीर ठरतो.
आज हेल्थ इंडस्ट्रीमध्ये प्रोबायोटिक फूडची चर्चा होत असली, तरी आसामी लोक अनेक वर्षांपासून हा पदार्थ खात आले आहेत.
3. कास कोलोर पितिका – कच्च्या केळ्याची मसालेदार डिश
पितिका म्हणजे मॅश केलेल्या पदार्थांची आसामी शैली. कास कोलोर पितिका (Kaas Kolor Pitika) हा कच्च्या केळ्यापासून बनवला जाणारा पदार्थ उन्हाळ्यात विशेष लोकप्रिय आहे.
कच्चे केळे उकडून त्यामध्ये कांदा, हिरवी मिरची, कोथिंबीर, मोहरीचे तेल आणि हलके मसाले मिसळले जातात.
आयुर्वेदानुसार कच्चे केळे शरीराला थंडावा देणारे आणि पचनासाठी हलके मानले जाते. शिवाय ते पोट भरते, पण जड वाटत नाही.
उन्हाळ्यात जेवण हलके ठेवायचे असेल, तर भात किंवा चपातीसोबत हा पदार्थ उत्तम पर्याय ठरतो.
4. आमलू – कच्च्या आंब्याची डाळ
उन्हाळ्यात आंब्याशिवाय जेवण अपूर्ण वाटते. आसामी खाद्यसंस्कृतीमध्ये आमलू (Amlu) हा पदार्थ उन्हाळ्यात मोठ्या प्रमाणावर बनवला जातो.
हा पदार्थ म्हणजे मसूर डाळ आणि कच्च्या आंब्यापासून बनवलेला हलका सूपसारखा प्रकार.
डाळीमुळे शरीराला प्रोटीन मिळते, तर कच्चा आंबा नैसर्गिक थंडावा देतो. मोहरीच्या बियांची हलकी फोडणी या पदार्थाची चव अधिक उठावदार बनवते.
हा पदार्थ जेवणाच्या सुरुवातीला घेतला जातो, ज्यामुळे पचनक्रिया सुधारते आणि शरीराला फ्रेश वाटते.
जड मसाले किंवा तेल नसल्यामुळे हा पदार्थ उन्हाळ्यात पोटावर ताण आणत नाही.
5. लाई साक भाजा – हिरव्या भाज्यांची पौष्टिक डिश
आसामी जेवणात हिरव्या भाज्यांना विशेष महत्त्व दिले जाते. लाई साक भाजा (Lai Xaak Bhaaji) म्हणजे लाल मोहरीच्या पानांची हलकी परतलेली भाजी.
ही भाजी मोहरीचे तेल, सुक्या लाल मिरच्या आणि हिंग वापरून तयार केली जाते.
या भाजीत पाण्याचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे ती शरीर हायड्रेट ठेवण्यास मदत करते. शिवाय हिरव्या भाज्यांमुळे शरीराला व्हिटॅमिन्स आणि मिनरल्स मिळतात.
फार कमी वेळात तयार होणारी ही भाजी गरम भातासोबत खाण्यासाठी उत्तम मानली जाते.
आसामी खाद्यसंस्कृतीची खासियत काय?
आसामी खाद्यपद्धतीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे हंगामानुसार आहार बदलणे. उन्हाळ्यात शरीराला थंडावा देणारे पदार्थ, आंबट चवीचे घटक आणि हलके अन्न यांना प्राधान्य दिले जाते.
जेवणाची रचना देखील विशेष असते. सुरुवात पचन सुधारण्यासाठी हलक्या पदार्थाने होते, त्यानंतर मुख्य जेवण आणि शेवटी आंबट किंवा थंडावा देणारे पदार्थ खाल्ले जातात.
ही खाद्यसंस्कृती केवळ चवपुरती मर्यादित नसून शरीराच्या गरजांनुसार विकसित झाली आहे.
उन्हाळ्यात आसामी पदार्थ का ट्राय करावेत?
आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीमध्ये जड, मसालेदार आणि प्रोसेस्ड अन्नामुळे अनेकांना पचनाच्या समस्या जाणवतात. अशा वेळी आसामी खाद्यसंस्कृतीमधील हलके आणि नैसर्गिक पदार्थ उत्तम पर्याय ठरू शकतात.
फरमेंटेड भात, कच्चा आंबा, हिरव्या भाज्या आणि कमी मसाल्यांचा वापर यामुळे शरीराला थंडावा, ऊर्जा आणि चांगले पचन मिळते.
उन्हाळ्यात शरीराला थंड ठेवण्यासाठी महागडे हेल्थ ड्रिंक्स किंवा डाएट ट्रेंड्स फॉलो करण्याची गरज नाही. भारतातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्येच त्याचे उत्तर दडलेले आहे.
आसाममधील मासोर टेंगा, पोईता भात, कास कोलोर पितिका, आमलू आणि लाई साक भाजा हे पदार्थ केवळ चविष्टच नाहीत, तर शरीरासाठीही अत्यंत फायदेशीर आहेत.
यंदाच्या उन्हाळ्यात काहीतरी वेगळे आणि हेल्दी ट्राय करायचे असेल, तर या पारंपरिक आसामी पदार्थांना नक्की संधी द्या.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/know-the-tremendous-benefits-of-fermented-rice-superfood-in-summer/
