पाकिस्तानचा डबल गेम उघड? इराणच्या विमानांवरून जगभर खळबळ, अमेरिकेच्या आरोपांना पाकिस्तानचं जोरदार उत्तर
अमेरिका-इराण तणावाच्या पार्श्वभूमीवर पाकिस्तान पुन्हा एकदा जागतिक चर्चेच्या केंद्रस्थानी आला आहे. पाकिस्तानच्या नूर खान एअर बेसवर इराणची लष्करी विमानं उभी असल्याचा दावा अमेरिकन मीडिया संस्थेने केल्यानंतर एकच खळबळ उडाली. या वृत्तामुळे पाकिस्तानवर अमेरिकेसोबत ‘डबल गेम’ खेळत असल्याचे गंभीर आरोप झाले. विशेष म्हणजे अमेरिकेतील काही सिनेटर्सनी पाकिस्तानवर थेट विश्वासघाताचा आरोप केला.
दरम्यान, या सर्व आरोपांवर पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने अखेर अधिकृत प्रतिक्रिया दिली आहे. “इराणच्या लष्करी विमानांना पाकिस्तानात पार्किंग दिल्याचं वृत्त पूर्णपणे चुकीचं आणि दिशाभूल करणारं आहे,” असं पाकिस्तानने स्पष्ट केलं आहे. मात्र त्याचवेळी इराणशी संबंधित काही विमानं पाकिस्तानात असल्याचं मान्य केल्याने संशय अधिक गडद झाला आहे.
नेमकं प्रकरण काय?
अमेरिकन मीडिया रिपोर्टनुसार, इराणची काही लष्करी विमानं पाकिस्तानातील नूर खान एअर बेसवर उतरली होती. अमेरिका आणि इस्रायलच्या संभाव्य हवाई हल्ल्यांपासून सुरक्षितता मिळावी यासाठी ही विमानं पाकिस्तानात हलवण्यात आल्याचा दावा करण्यात आला. ही माहिती समोर आल्यानंतर अमेरिकेत मोठी राजकीय प्रतिक्रिया उमटली.
Related News
काही अमेरिकी खासदार आणि सुरक्षा तज्ज्ञांनी पाकिस्तानवर जोरदार टीका केली. अमेरिका-इराणमध्ये मध्यस्थी करण्याचा दावा करणाऱ्या पाकिस्तानने प्रत्यक्षात इराणला मदत केल्याचा आरोप करण्यात आला. “हे अमेरिकेच्या पाठीत खंजीर खुपसण्यासारखं आहे,” अशी प्रतिक्रिया काही अमेरिकी नेत्यांनी दिली.
पाकिस्तानने काय दिलं स्पष्टीकरण?
या वादानंतर पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने तातडीने निवेदन जारी केलं. मंत्रालयाने म्हटलं की, “CBS न्यूजचं वृत्त दिशाभूल करणारं असून त्यात तथ्य नाही. पाकिस्तानने कुठल्याही इराणी लष्करी विमानाला पार्किंगची परवानगी दिलेली नाही.”
पाकिस्तानने पुढे म्हटलं की, प्रादेशिक शांतता आणि स्थिरता बिघडवण्यासाठी अशा प्रकारच्या बातम्या पसरवल्या जात आहेत. तसेच अमेरिका आणि इराण यांच्यातील चर्चेच्या पार्श्वभूमीवर काही नागरी विमानं पाकिस्तानात आली होती, मात्र त्यांचा लष्करी कारवायांशी संबंध नाही.
मग पाकिस्तानने काय मान्य केलं?
पाकिस्तानने संपूर्ण आरोप फेटाळले असले तरी काही महत्त्वाच्या गोष्टी मान्य केल्या आहेत. मंत्रालयाच्या म्हणण्यानुसार, अमेरिका आणि इराण यांच्यातील चर्चेच्या पहिल्या फेरीसाठी काही विमानं इस्लामाबादमध्ये आली होती. या विमानांमध्ये राजनैतिक अधिकारी, सुरक्षा कर्मचारी आणि प्रशासकीय स्टाफ होता.
याशिवाय पुढील चर्चेच्या तयारीसाठी काही सपोर्ट स्टाफ आणि विमानं पाकिस्तानात थांबली असल्याचंही पाकिस्तानने कबूल केलं आहे. विशेष म्हणजे सीजफायर चर्चेदरम्यान आलेलं एक इराणी विमान अजूनही पाकिस्तानात असल्याचंही त्यांनी मान्य केलं. मात्र ती विमानं लष्करी नसल्याचा दावा करण्यात आला.
अमेरिका-इराण संघर्षाची पार्श्वभूमी
मागील काही महिन्यांपासून अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणाव अत्यंत टोकाला पोहोचला आहे. मध्यपूर्वेत वाढत्या संघर्षामुळे अनेक वेळा युद्धाची परिस्थिती निर्माण झाली. अमेरिकेने इराणवर कठोर निर्बंध लादले, तर इराणनेही आक्रमक भूमिका कायम ठेवली.
या संघर्षात पाकिस्तानने स्वतःला मध्यस्थ म्हणून पुढे करण्याचा प्रयत्न केला. इस्लामाबादमध्ये झालेल्या चर्चेच्या पहिल्या फेरीत दोन्ही देशांच्या प्रतिनिधींनी सहभाग घेतला होता. मात्र त्या चर्चेतून कोणताही ठोस तोडगा निघाला नाही.
तज्ज्ञांच्या मते, सध्याची परिस्थिती अत्यंत संवेदनशील असून सीजफायर कोणत्याही क्षणी तुटू शकतो. अशा परिस्थितीत पाकिस्तानची भूमिका अधिक महत्त्वाची बनली आहे.
अमेरिकेचा पाकिस्तानवर संशय का?
अमेरिका आणि पाकिस्तान यांच्यातील संबंध गेल्या काही वर्षांत चढ-उतारांनी भरलेले राहिले आहेत. अफगाणिस्तान प्रश्न, चीनशी पाकिस्तानची जवळीक आणि दहशतवादविरोधी कारवायांवरून दोन्ही देशांमध्ये अनेकदा मतभेद झाले आहेत.
त्यातच आता इराणच्या विमानांबाबतचं प्रकरण समोर आल्यानंतर अमेरिकेचा संशय अधिक वाढला आहे. काही अमेरिकी विश्लेषकांच्या मते, पाकिस्तान एकीकडे अमेरिकेशी मैत्री दाखवत असताना दुसरीकडे चीन, इराण आणि इतर इस्लामिक देशांशी स्वतंत्र समीकरणं मजबूत करत आहे.
भारतासाठी काय परिणाम?
या घडामोडींवर भारतही बारकाईने लक्ष ठेवून आहे. पाकिस्तान-इराण जवळीक वाढल्यास त्याचा परिणाम दक्षिण आशियातील सामरिक समीकरणांवर होऊ शकतो. विशेषतः चीन-पाकिस्तान-इराण या संभाव्य त्रिकोणाकडे भारत आणि अमेरिका गंभीरतेने पाहत आहेत.
तज्ज्ञांच्या मते, पाकिस्तानने जर खरंच इराणला मदत केली असेल तर भविष्यात अमेरिकेकडून त्याच्यावर दबाव वाढू शकतो. त्याचा थेट परिणाम पाकिस्तानच्या अर्थव्यवस्था आणि संरक्षण सहकार्यावरही होण्याची शक्यता आहे.
पुढे काय होणार?
सध्या पाकिस्तानने सर्व आरोप नाकारले असले तरी या प्रकरणामुळे आंतरराष्ट्रीय राजकारणात नवा वाद निर्माण झाला आहे. अमेरिकेकडून या प्रकरणाची स्वतंत्र चौकशी होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. तसेच इराण आणि पाकिस्तान यांच्यातील गुप्त सहकार्याबाबतही चर्चा रंगू लागली आहे.
दरम्यान, अमेरिका-इराण तणाव कमी करण्यासाठी पुन्हा चर्चेचा प्रयत्न होण्याची शक्यता आहे. मात्र परिस्थिती पाहता मध्यपूर्वेत तणाव कायम राहण्याची चिन्हं आहेत.
