70% महिला तरुण वयात विधवा! राजस्थानातील या गावातील भयावह सत्याने देश हादरला
भारतामध्ये अनेक गावं त्यांच्या इतिहासामुळे, संस्कृतीमुळे किंवा अनोख्या परंपरांमुळे प्रसिद्ध आहेत. मात्र राजस्थानमधील एक गाव अशा कारणासाठी चर्चेत आहे, ज्यामागची कहाणी अत्यंत वेदनादायी आणि धक्कादायक आहे. राजस्थानच्या बूंदी जिल्ह्यातील बुढपूरा गावाला आज “विधवांचं गाव” म्हणून ओळखलं जातं. हे नाव ऐकूनच अंगावर काटा येतो. कारण या गावात मोठ्या प्रमाणात पुरुषांचा अल्पवयात मृत्यू होतो आणि त्यामुळे अनेक महिला तरुण वयातच विधवा होतात.
या गावातील परिस्थिती इतकी भयावह आहे की, गावाबद्दल एक वाक्य नेहमी बोललं जातं — “या गावातील पुरुष कधीच म्हातारे होत नाहीत.” कारण बहुतांश पुरुष 35 ते 45 वर्षांच्या आतच मृत्यूमुखी पडतात. यामागचं मुख्य कारण म्हणजे ‘सिलिकोसिस’ हा जीवघेणा फुफ्फुसांचा आजार.
काय आहे सिलिकोसिस?
सिलिकोसिस हा फुफ्फुसांशी संबंधित गंभीर आणि असाध्य आजार आहे. हा आजार प्रामुख्याने खाणकाम, दगड फोडण्याचं काम किंवा सॅंडस्टोन उद्योगात काम करणाऱ्या मजुरांना होतो. खाणींमध्ये उडणारी सिलिका धूळ श्वासावाटे शरीरात जाते आणि हळूहळू फुफ्फुसांना नुकसान पोहोचवते. सुरुवातीला साधा खोकला किंवा श्वास घेण्यास त्रास होतो. मात्र कालांतराने परिस्थिती गंभीर बनते आणि रुग्णाचा मृत्यू होतो.
Related News
Vat Purnima 2026 : 29 जूनला सुवासिनींसाठी अत्यंत शुभ दिवस! जाणून घ्या पूजेचा शक्तिशाली मुहूर्त, 7 महत्त्वाचे विधी आणि धार्मिक महत्त्व
10 दमदार मराठी बायोपिक सिनेमांची घोषणा; ‘ढसाळ’ आणि ‘खाशाबा’मुळे चाहत्यांमध्ये प्रचंड क्रेझ
आवाजाची जादू! आकाश महाराजांनी ‘धुरंधर 2’च्या चालीवर गायला अभंग
PM मोदींच्या आवाहनानंतर छगन भुजबळांचा मोठा इशारा; “जगात संभ्रमाची स्थिती”
इराणच्या विमानांवरून पाकिस्तान जगासमोर एक्स्पोज? अमेरिकेचे गंभीर आरोप
मोदींच्या आवाहनानंतर चर्चेत सोनं; भारताचा गोल्ड रिझर्व्ह किती
भोंदू बाबा अशोक खरात प्रकरणात मोठा ट्विस्ट! रुपाली चाकणकर ED च्या रडारवर
5459 पोलिसांसाठी आनंदाची बातमी; फडणवीस सरकारचा 1768 कोटींचा दमदार निर्णय
“हा धादांत खोटेपणा!”; थलपती विजय यांच्या पहिल्या भाषणावर वर्गमित्राची जहरी टीका
NCP Politics Shock: २२ सदस्यीय यादीतून प्रफुल पटेल पदच्युत? मध्यरात्री सुनेत्रा पवारांचे मोठे स्पष्टीकरण
बुढपूरा गावाजवळ मोठ्या प्रमाणात सॅंडस्टोन खाणी आहेत. गावातील बहुतांश पुरुष रोजीरोटीसाठी याच खाणींमध्ये काम करतात. दिवसभर धुळीत काम करताना त्यांना योग्य सुरक्षा साधनं मिळत नाहीत. मास्क, सुरक्षित कपडे किंवा आरोग्य सुविधा नसल्याने कामगार थेट धुळीच्या संपर्कात येतात आणि काही वर्षांतच सिलिकोसिससारख्या आजाराला बळी पडतात.
70 टक्के महिला विधवा
स्थानिकांच्या माहितीनुसार, गावातील 35 वर्षांवरील जवळपास 70 टक्के महिला विधवा आहेत. अनेक महिलांनी तरुण वयातच आपल्या पतीला गमावलं आहे. काही घरांमध्ये तर दोन-दोन पिढ्यांतील पुरुषांचा मृत्यू झाल्याच्या घटना आहेत.
घरातील कमावता व्यक्ती गेल्यानंतर संपूर्ण कुटुंबाची जबाबदारी महिलांवर येते. मुलांचं शिक्षण, घरखर्च आणि उदरनिर्वाह यासाठी महिलांना स्वतः काम करावं लागतं. पण दुर्दैव म्हणजे, त्यांच्याकडे रोजगाराचे फारसे पर्याय नसतात. त्यामुळे अनेक महिला पुन्हा त्याच खाणींमध्ये मजुरी करण्यासाठी जातात, जिथे त्यांच्या पतींचा जीव गेला होता.
महिलांचा रोजचा संघर्ष
बुढपूरा गावातील महिलांची परिस्थिती अत्यंत कठीण आहे. सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत त्या दगड फोडण्याचं काम करतात. दिवसभर धुळीत काम करूनही त्यांना दिवसाला फक्त 300 ते 400 रुपये मजुरी मिळते. या पैशांवरच संपूर्ण कुटुंबाचा उदरनिर्वाह चालतो.
या महिलांना हे चांगलं माहीत असतं की, याच कामामुळे त्यांच्या पतीचा मृत्यू झाला. तरीही गरीबी, बेरोजगारी आणि दुसरा पर्याय नसल्याने त्यांना हे काम सुरू ठेवावं लागतं. त्यामुळे गावात भीतीचं वातावरण आहे. अनेक महिलांना आता स्वतःच्या आरोग्याचीही चिंता सतावत आहे.
रुग्णालयात वाढते रुग्ण
जयपूरमधील सवाई मानसिंह मेडिकल कॉलेजच्या डॉक्टरांनी दिलेल्या माहितीनुसार, दररोज 50 ते 60 रुग्ण श्वसनाच्या समस्यांसह रुग्णालयात दाखल होतात. यापैकी जवळपास निम्मे रुग्ण सिलिकोसिसने ग्रस्त असतात. बहुतेक वेळा रुग्ण उशिरा उपचारासाठी येतात. तोपर्यंत आजार अंतिम टप्प्यात पोहोचलेला असतो.
डॉक्टरांच्या मते, सिलिकोसिसवर पूर्ण उपचार नाहीत. योग्य वेळी निदान आणि सुरक्षित वातावरण हेच यावरचं मुख्य उपाय आहेत. मात्र ग्रामीण भागात जागरूकतेचा अभाव आणि आर्थिक परिस्थितीमुळे अनेक कामगार वेळेवर उपचार घेत नाहीत.
सरकारी योजनांची गरज
स्थानिक सामाजिक कार्यकर्त्यांच्या मते, सरकारने या भागातील खाणकामगारांसाठी विशेष आरोग्य योजना सुरू करण्याची गरज आहे. कामगारांना मोफत आरोग्य तपासणी, सुरक्षा साधनं आणि पर्यायी रोजगार उपलब्ध करून देणं अत्यंत आवश्यक आहे.
याशिवाय, सिलिकोसिसग्रस्त कुटुंबांना आर्थिक मदत आणि महिलांसाठी रोजगार प्रशिक्षण देण्याची मागणीही होत आहे. कारण जर परिस्थिती अशीच राहिली, तर पुढील काही वर्षांत या गावातील संकट आणखी गंभीर होऊ शकतं.
मानवतेला हादरवणारी वस्तुस्थिती
बुढपूरा गावाची ही कहाणी केवळ एका गावापुरती मर्यादित नाही. देशातील अनेक खाणकाम क्षेत्रांमध्ये हजारो कामगार अशाच धोकादायक परिस्थितीत काम करत आहेत. रोजीरोटीसाठी स्वतःचा जीव धोक्यात घालणाऱ्या या मजुरांकडे समाज आणि प्रशासनाने गांभीर्याने पाहण्याची गरज आहे.
एका बाजूला देश विकासाच्या दिशेने वाटचाल करत असताना दुसऱ्या बाजूला अजूनही अनेक कुटुंबं अशा भीषण वास्तवाचा सामना करत आहेत. बुढपूरा गावातील महिलांचा संघर्ष आणि त्यांच्यावर आलेलं वैधव्य हे संपूर्ण समाजाला विचार करायला भाग पाडणारं आहे.
