2026 मध्ये दुर्मिळ खगोलीय योग! अवघ्या 15 दिवसांत दोन ग्रहणं, तारीख आणि वेळ लिहून ठेवा
ऑगस्ट 2026 हा महिना खगोलशास्त्र प्रेमींसाठी अत्यंत खास आणि रोमांचक ठरणार आहे. कारण या महिन्यात अवघ्या 15 दिवसांच्या अंतराने दोन मोठ्या खगोलीय घटना घडणार आहेत. 12 ऑगस्ट 2026 रोजी खग्रास सूर्यग्रहण लागणार असून त्यानंतर 28 ऑगस्ट 2026 रोजी खंडग्रास चंद्रग्रहण होणार आहे. एकाच महिन्यात दोन ग्रहणं होणं ही दुर्मिळ घटना मानली जाते. त्यामुळे जगभरातील वैज्ञानिक, संशोधक आणि खगोल अभ्यासक या घटनांकडे बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत.
विशेष म्हणजे 12 ऑगस्टचे सूर्यग्रहण हे 21व्या शतकातील महत्त्वाच्या ग्रहणांपैकी एक मानले जात आहे. या दिवशी काही भागांमध्ये दिवसाढवळ्या अंधाराचे दृश्य पाहायला मिळणार आहे. दुसरीकडे, 28 ऑगस्टला होणारे चंद्रग्रहणही अनेक देशांतून स्पष्टपणे दिसणार असल्याने खगोलप्रेमींमध्ये मोठी उत्सुकता आहे.
12 ऑगस्ट 2026 : खग्रास सूर्यग्रहणाचा अद्भुत थरार
12 ऑगस्ट 2026 रोजी होणारे ग्रहण हे ‘खग्रास सूर्यग्रहण’ (Total Solar Eclipse) असेल. जेव्हा चंद्र पृथ्वी आणि सूर्याच्या मध्ये येतो आणि सूर्य पूर्णपणे झाकला जातो, तेव्हा खग्रास सूर्यग्रहण तयार होते. या वेळी काही मिनिटांसाठी दिवसाच्या वेळेत संपूर्ण अंधार पसरतो.
Related News
नितीन गडकरींच्या अडचणीत वाढणार? E20 पेट्रोलविरोधात 4 ऑगस्टला थेट संसदेवर मोर्चा
काँग्रेसच्या बड्या नेत्याचा तडकाफडकी निर्णय; 2028 ची विधानसभा निवडणूक लढवणार नसल्याचं जाहीर
145 किमी वेगाच्या चक्रीवादळाचा चीनला तडाखा; लाखो लोकांचे स्थलांतर, हाय अलर्ट जारी
कापलेली फळे लगेच काळी पडतात? ‘हे’ 5 घरगुती उपाय करा, फळे राहतील ताजी
मोदींच्या निवासस्थानी घातपाताचा प्रयत्न? एकनाथ शिंदेंचा राहुल गांधींवर गंभीर आरोप, म्हणाले…
कच्च्या तेलाचा भाव पुन्हा 100 डॉलरच्या जवळ; भारतात पेट्रोल-डिझेल महागणार का?
धर्मेंद्र प्रधानांनी 15 दिवस आधीच राजीनामा द्यायला हवा होता; छगन भुजबळांचा मोठा दावा
EPFO : नोकरी संपली तरी PF खात्यावर व्याज मिळतंय? जाणून घ्या EPFOचा हा महत्त्वाचा नियम
ठाकरे बंधूंची ‘लंच डिप्लोमसी’; उद्धव ठाकरे ‘शिवतीर्थ’वर, दोन तास चर्चा… राज्याच्या राजकारणात काय घडतंय?
श्रीकांत शिंदे शिक्षणमंत्री होणार? सुनील तटकरेंनी शक्यता नाकारली नाही; म्हणाले, ‘निर्णय त्यांचा अधिकार’
अभिजीत दिपके यांचा फोटो पाहून विद्यार्थी चिंतेत; डोळे बंद, हाताला सलाईन… प्रकृतीबाबत मोठी अपडेट
37 दिवसांच्या आंदोलनानंतर अभिजीत दीपके भावूक; जंतर-मंतरवरील समर्थकांची मागितली माफी
हे सूर्यग्रहण मुख्यतः आर्क्टिक महासागर, ग्रीनलँड, आइसलँड, उत्तर अटलांटिक महासागर आणि स्पेनच्या काही भागांतून स्पष्टपणे दिसणार आहे. युरोपातील अनेक भागांमध्ये सूर्याचा मोठा भाग झाकलेला दिसेल. स्पेनमध्ये या ग्रहणाचा सर्वाधिक प्रभाव जाणवणार असल्याचे सांगितले जात आहे.
सूर्यग्रहणाची संभाव्य वेळ
- ग्रहण सुरू : दुपारी अंदाजे 2:00 (IST अनुसार बदल संभव)
- खग्रास अवस्था : सायंकाळच्या सुमारास
- ग्रहण समाप्त : रात्री उशिरा
भारतातून हे ग्रहण प्रत्यक्ष दिसणार नाही. मात्र, विविध अंतराळ संशोधन संस्था आणि वेधशाळा याचे लाईव्ह प्रक्षेपण करणार आहेत.
28 ऑगस्ट 2026 : खंडग्रास चंद्रग्रहण
सूर्यग्रहणानंतर अवघ्या 15 दिवसांनी 28 ऑगस्ट 2026 रोजी खंडग्रास चंद्रग्रहण होणार आहे. चंद्रग्रहण तेव्हा घडते जेव्हा पृथ्वी सूर्य आणि चंद्राच्या मध्ये येते आणि पृथ्वीची सावली चंद्रावर पडते.
या वेळी पृथ्वीची छाया चंद्राच्या काही भागावर पडणार असल्याने ते ‘खंडग्रास चंद्रग्रहण’ म्हणून ओळखले जाईल. हे ग्रहण उत्तर अमेरिका, दक्षिण अमेरिका, युरोप आणि आफ्रिकेतील अनेक भागांतून स्पष्ट दिसणार आहे.
चंद्रग्रहणाची संभाव्य वेळ
- ग्रहण सुरू : पहाटे अंदाजे 1:30
- मध्य अवस्था : पहाटे 3:00
- ग्रहण समाप्त : पहाटे 5:00
भारतातून या ग्रहणाची दृश्यमानता अत्यंत कमी असण्याची शक्यता आहे. पश्चिम आशियातील काही भागांत मात्र हे ग्रहण स्पष्ट दिसेल.
एकाच महिन्यात दोन ग्रहणं का होतात?
खगोलशास्त्रानुसार सूर्य, पृथ्वी आणि चंद्र एका विशिष्ट रेषेत आले की ग्रहणाची स्थिती निर्माण होते. काही वेळा अमावस्या आणि पौर्णिमा या दोन्ही काळात ग्रहणाची परिस्थिती तयार होते. त्यामुळे एका महिन्यात सूर्यग्रहण आणि चंद्रग्रहण दोन्ही घडू शकतात.
तथापि, अवघ्या 15 दिवसांच्या अंतराने दोन महत्त्वाची ग्रहणं होणं तुलनेने दुर्मिळ मानलं जातं. यामुळे वैज्ञानिकांना पृथ्वीचे वातावरण, गुरुत्वीय परिणाम आणि अवकाशातील हालचालींचा अभ्यास करण्याची मोठी संधी मिळते.
वैज्ञानिकांसाठी का महत्त्वाचे?
या ग्रहणांमुळे वैज्ञानिकांना सूर्याच्या कोरोना भागाचा अभ्यास करता येणार आहे. सूर्यग्रहणाच्या वेळी सूर्याचा बाह्य भाग स्पष्ट दिसतो. तसेच चंद्रग्रहणामुळे पृथ्वीच्या वातावरणातील प्रकाशाच्या अपवर्तनाचा अभ्यास होतो.
अनेक संशोधन संस्था, वेधशाळा आणि अंतराळ एजन्सी या दोन्ही घटनांवर विशेष मोहिमा राबवणार आहेत. खगोल अभ्यासकांच्या मते, 2026 मधील हा दुहेरी ग्रहणयोग भविष्यातील संशोधनासाठी महत्त्वाचा ठरू शकतो.
धार्मिक आणि सामाजिक चर्चांनाही उधाण
भारतात ग्रहणांना धार्मिक दृष्टिकोनातूनही महत्त्व दिले जाते. अनेकजण ग्रहणकाळात पूजा, जप, ध्यान किंवा उपवास पाळतात. जरी वैज्ञानिकदृष्ट्या ग्रहण ही नैसर्गिक प्रक्रिया असली तरी समाजात याबाबत विविध समज-गैरसमज आजही पाहायला मिळतात.
तज्ज्ञांच्या मते, ग्रहणामुळे घाबरण्याचे कोणतेही कारण नाही. ही पूर्णपणे नैसर्गिक आणि वैज्ञानिक घटना आहे.
भारतातून ग्रहण दिसणार का?
ऑगस्ट 2026 मधील दोन्ही ग्रहणं भारतातून स्पष्ट दिसणार नाहीत. त्यामुळे भारतीय नागरिकांना या घटना ऑनलाईन लाईव्ह स्ट्रीमिंगद्वारे पाहाव्या लागतील. नासा, युरोपियन स्पेस एजन्सी आणि विविध वेधशाळा याचे थेट प्रक्षेपण करणार आहेत.
खगोलप्रेमींसाठी मोठी पर्वणी
2026 मधील हा दुर्मिळ खगोलीय योग खगोलप्रेमींसाठी मोठी पर्वणी मानली जात आहे. सोशल मीडियावर आतापासूनच या ग्रहणांची चर्चा सुरू झाली आहे. अनेक पर्यटन कंपन्यांनी स्पेन आणि आइसलँडमध्ये ‘Eclipse Tourism’ ची तयारीही सुरू केली आहे.
अवघ्या 15 दिवसांत दोन मोठी ग्रहणं अनुभवण्याची संधी फार कमी वेळा मिळते. त्यामुळे 2026 मधील ऑगस्ट महिना खगोलशास्त्राच्या इतिहासात विशेष ठरणार आहे.
