म्युच्युअल फंड क्षेत्राचा वेग मंदावला; 3 वर्षांतील नीचांकी वाढ, मात्र SIP गुंतवणूक उच्चांकावर
भारतातील म्युच्युअल फंड उद्योगाने गेल्या काही वर्षांत जबरदस्त वाढ नोंदवली असली, तरी आर्थिक वर्ष 2025-26 (FY26) मध्ये या वाढीचा वेग लक्षणीयरीत्या मंदावल्याचे दिसून आले आहे. असोसिएशन ऑफ म्युच्युअल फंड्स इन इंडिया (AMFI) च्या आकडेवारीनुसार, या वर्षात उद्योगाच्या अॅसेट्स अंडर मॅनेजमेंट (AUM) मध्ये 12.2 टक्क्यांची वाढ होऊन ती ₹73.73 लाख कोटींवर पोहोचली आहे. मात्र, ही वाढ गेल्या तीन वर्षांतील सर्वात कमी मानली जात आहे.
तीन वर्षांतील सर्वात कमी वाढ
FY26 मध्ये AUM मध्ये सुमारे ₹8 लाख कोटींची वाढ झाली, पण मागील वर्षांच्या तुलनेत हा वेग कमी आहे. FY25 मध्ये जवळपास 23 टक्के आणि FY24 मध्ये 36 टक्के वाढ झाली होती. त्यामुळे यावर्षीचा वाढीचा दर हा स्पष्टपणे मंदावलेला दिसतो.
यामागे प्रमुख कारण म्हणजे भारतीय शेअर बाजारातील सततची अस्थिरता (volatility). गुंतवणूकदारांमध्ये अनिश्चितता वाढल्याने आणि जागतिक आर्थिक परिस्थिती बिघडल्याने म्युच्युअल फंड क्षेत्रावर परिणाम झाला आहे.
Related News
अमेरिका–इराण तणाव पुन्हा वाढला; युद्धाची भीती गडद
सलग 11 दिवस तेजी; वेदांताचा शेअर ऑल-टाइम हायवर
8वा वेतन आयोग: किमान वेतन थेट ₹69,000? मोठी मागणी समोर
चीनचा मोठा निर्णय, होर्मूज संकटात भर, जागतिक व्यापार ठप्प होण्याची भीती, जगभरात खळबळ
जागतिक घडामोडींचा परिणाम
अमेरिका, इराण आणि इस्रायल यांच्यातील वाढता तणाव हा जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी मोठा धक्का ठरला आहे. विशेषतः ‘स्ट्रेट ऑफ हॉरमुज’ या महत्त्वाच्या समुद्री मार्गावर अडथळा निर्माण झाल्यामुळे कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ झाली.
यामुळे भारतासारख्या तेल आयात करणाऱ्या देशांवर आर्थिक ताण वाढला आहे. तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे महागाई आणि वित्तीय तुटीबाबत (fiscal deficit) चिंता निर्माण झाली आहे. याचाच परिणाम म्हणून शेअर बाजारात विक्रीचा दबाव (selling pressure) वाढला आणि म्युच्युअल फंडांच्या कामगिरीवर त्याचा परिणाम झाला.
SIP गुंतवणुकीत मात्र वाढ
जरी बाजारात अस्थिरता असली, तरी किरकोळ (retail) गुंतवणूकदारांचा विश्वास कायम असल्याचे दिसून आले आहे. सिस्टेमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन (SIP) द्वारे होणारी गुंतवणूक FY26 मध्ये ₹3.5 लाख कोटींवर पोहोचली आहे, जी मागील वर्षातील ₹2.9 लाख कोटींच्या तुलनेत 20.7 टक्क्यांनी अधिक आहे.
तसेच SIP खात्यांची संख्या देखील वाढली आहे. FY25 मध्ये 8.12 कोटी असलेली संख्या FY26 मध्ये 9.72 कोटींवर पोहोचली आहे. यावरून स्पष्ट होते की, दीर्घकालीन गुंतवणुकीसाठी लोकांचा कल अजूनही कायम आहे.
विविध फंड कॅटेगरींची कामगिरी
AMFI च्या आकडेवारीनुसार, विविध फंड प्रकारांची कामगिरी वेगवेगळी राहिली आहे.
- लार्ज कॅप फंड्स: AUM जवळपास स्थिर राहून ₹3.66 लाख कोटींवर
- मिडकॅप फंड्स: सुमारे 13% वाढ, AUM ₹4.18 लाख कोटी
- स्मॉलकॅप फंड्स: सुमारे 13% वाढ, AUM ₹3.35 लाख कोटी
- मल्टी-कॅप फंड्स: 14% वाढ
- व्हॅल्यू-कॉन्ट्रा, फोकस्ड आणि सेक्टोरल फंड्स: किरकोळ वाढ
- ELSS (टॅक्स सेव्हिंग) फंड्स: 6.4% घट
यावरून असे दिसते की, जोखीम असलेल्या मिडकॅप आणि स्मॉलकॅप फंड्समध्ये गुंतवणूकदारांचा रस टिकून आहे, तर सुरक्षित पर्यायांमध्ये वाढ मर्यादित राहिली आहे.
रोख रकमेचा (Cash Holdings) वापर वाढला
बाजारातील घसरणीच्या काळात अनेक म्युच्युअल फंडांनी उपलब्ध रोख रकमेचा वापर करून शेअर्स खरेदी केले. सुमारे 60 टक्के फंडांनी त्यांच्या कॅश होल्डिंगचा वापर बाजारातील संधी साधण्यासाठी केला.
उर्वरित फंडांनी मात्र रोख रक्कम वाढवली किंवा स्थिर ठेवली, जेणेकरून भविष्यातील अनिश्चिततेला सामोरे जाता येईल.
कॅश होल्डिंगमध्ये घट
ACE MF च्या आकडेवारीनुसार, मार्च महिन्यात म्युच्युअल फंडांच्या कॅश होल्डिंगमध्ये घट झाली आहे.
- मार्चमध्ये कॅश होल्डिंग: ₹1.86 लाख कोटी
- फेब्रुवारीत: ₹2.1 लाख कोटी
- म्हणजेच ₹24,319 कोटींची (12%) घट
ही पातळी डिसेंबर 2024 नंतरची सर्वात कमी आहे.
AUM मधील कॅश टक्केवारी कमी
म्युच्युअल फंडांच्या एकूण AUM मध्ये कॅशचे प्रमाणही घटले आहे.
- मार्च: 4.73%
- फेब्रुवारी: 4.86%
- मागील वर्ष: 5.76%
यावरून स्पष्ट होते की, फंड मॅनेजर्सनी बाजारातील संधी साधण्यासाठी रोख रक्कम गुंतवली आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय संकेत?
या संपूर्ण परिस्थितीत गुंतवणूकदारांसाठी काही महत्त्वाचे संकेत मिळतात:
- दीर्घकालीन गुंतवणूक टिकून आहे: SIP मध्ये वाढ म्हणजे लोकांचा विश्वास अजूनही कायम आहे
- बाजारातील अस्थिरता कायम: त्यामुळे अल्पकालीन गुंतवणूक धोकादायक ठरू शकते
- विविधीकरण महत्त्वाचे: वेगवेगळ्या फंड प्रकारांमध्ये गुंतवणूक करणे फायदेशीर
FY26 मध्ये म्युच्युअल फंड उद्योगाची वाढ मंदावली असली, तरी ती पूर्णपणे थांबलेली नाही. जागतिक तणाव, कच्च्या तेलाच्या किमतीतील वाढ आणि बाजारातील अस्थिरता यामुळे या क्षेत्रावर दबाव निर्माण झाला आहे.
तरीही SIP गुंतवणुकीतील वाढ ही सकारात्मक बाब आहे, जी भविष्यातील स्थिरतेचा संकेत देते. पुढील काळात जागतिक परिस्थिती सुधारल्यास आणि बाजार स्थिर झाल्यास म्युच्युअल फंड क्षेत्र पुन्हा वेगाने वाढण्याची शक्यता आहे.
सध्या मात्र, गुंतवणूकदारांनी संयम राखून आणि योग्य नियोजन करून गुंतवणूक करणेच अधिक शहाणपणाचे ठरेल.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/multibagger-stockcha-explosion-company-giving-bonus-shares-11-times-in-news/
