आजच्या डिजिटल युगात सायबर फसवणुकीचे प्रकार दिवसेंदिवस वाढत आहेत. विशेषतः “डिजिटल अरेस्ट” नावाच्या नव्या प्रकारच्या सायबर गुन्ह्यामुळे अनेक नागरिक भयभीत होत आहेत. अशाच एका धक्कादायक प्रकरणात बरेली येथे एका ८ वीतील विद्यार्थ्याने आपल्या आई-वडिलांना सायबर गुन्हेगारांच्या जाळ्यातून वाचवल्याची घटना समोर आली आहे. तन्मय (वय 13) या शाळकरी मुलाच्या हुशारीमुळे संपूर्ण कुटुंब मोठ्या आर्थिक फसवणुकीपासून बचावले असून, त्याचे कौतुक आता देशभरात होत आहे.
‘NIA अधिकारी’ असल्याचा बनाव करून सुरु झाला फसवणुकीचा खेळ
या प्रकरणाची सुरुवात संजय सक्सेना यांना आलेल्या एका अनोळखी फोन कॉलने झाली. सक्सेना हे बेकरी व्यवसायिक असून, त्यांना कॉल करणाऱ्या व्यक्तीने स्वतःची ओळख “NIA अधिकारी” अशी करून दिली. त्यानंतर समोरच्या व्यक्तीने धक्कादायक आरोप करत सांगितले की, त्यांच्या मोबाईल नंबरचा संबंध दहशतवादी कारवायांशी आहे आणि तब्बल 300 कोटी रुपयांच्या आर्थिक घोटाळ्यात त्यांचा सहभाग आहे.या आरोपांमुळे संपूर्ण कुटुंब घाबरून गेले. फसवणूक करणाऱ्यांनी विश्वास बसावा म्हणून व्हॉट्सअॅपवर बनावट अटक वॉरंटही पाठवले. त्यामुळे सक्सेना दांपत्य मानसिकदृष्ट्या पूर्णपणे दबावाखाली आले.
“डिजिटल अरेस्ट”चा मानसिक दबाव
सायबर गुन्हेगारांनी पुढे जाऊन कुटुंबाला “डिजिटल अरेस्ट”मध्ये ठेवले. त्यांना सतत व्हिडिओ कॉल सुरू ठेवण्यास सांगितले गेले. घराबाहेर न जाणे, कोणाशीही संपर्क न करणे, जेवण, झोप आणि दैनंदिन क्रिया कॅमेऱ्यासमोरच करणे—अशा प्रकारे त्यांच्यावर मानसिक नियंत्रण ठेवले गेले.
Related News
Cyber Fraud : ATS अधिकारी बनून 62 वर्षीय वृद्धाची 1.54 कोटींची लूट; नवी मुंबई हादरली!
महाराष्ट्र स्टेट फार्मसी कौन्सिल व बुलढाणा जिल्हा केमिस्ट अँड ड्रगिस्ट असोसिएशनच्या संयुक्त विद्यमाने ‘Cyber Sakhi’ कार्यक्रम संपन्न
Digital Arrest Scam : 25 दिवसांच्या धक्कादायक जाळ्यात 90 वर्षीय डॉक्टरला 2.5 कोटींचा मोठा फटका!
फेक सोशल मीडिया अकाउंटद्वारे महिलांचे अश्लील फोटो-व्हिडिओ व्हायरल; पुण्यातील तरुणावर मूर्तिजापूरमध्ये गुन्हा
Mumbaiत डिजिटल अरेस्ट प्रकरण: 68 वर्षीय महिलेला 3.71 कोटी रुपयांची फसवणूक
SIM Box Scam Alert: 5 मिनिटांत खाते रिकामं! धोकादायक SIM Box Scam ची धक्कादायक सायबर पद्धत उघड
Digital Arrest फसवणुकीवर सर्वोच्च न्यायालयाचे 5 कठोर पावले – ‘लोखंडी हात’ दाखवणार कोर्ट
डिजिटल अरेस्ट : 7 कारणं ज्या मुळे सुप्रीम कोर्टाने केंद्र आणि CBI ला फटकारले
या दरम्यान, आरोपींनी कुटुंबाकडून बँक खात्यांची माहिती, दागिने आणि मालमत्तेची सविस्तर माहिती मिळवण्यास सुरुवात केली होती. परिस्थिती इतकी गंभीर होती की, फसवणूक करणाऱ्यांचे उद्दिष्ट जवळपास पूर्ण होण्याच्या मार्गावर होते.
१३ वर्षांच्या तन्मयची सतर्कता ठरली निर्णायक
या संपूर्ण घटनेदरम्यान, घरातील १३ वर्षांचा तन्मय परिस्थिती निरीक्षण करत होता. त्याने अलीकडेच वृत्तपत्रांमध्ये आणि माध्यमांमध्ये “डिजिटल अरेस्ट” संबंधित सायबर गुन्ह्यांबाबत माहिती वाचली होती. त्यामुळे त्याला या कॉलमध्ये काहीतरी संशयास्पद वाटू लागले.तन्मयने आपल्या पालकांना समजावण्याचा प्रयत्न केला, परंतु भीतीच्या दबावामुळे ते त्याचे म्हणणे ऐकण्याच्या स्थितीत नव्हते. पालक पूर्णपणे सायबर गुन्हेगारांच्या मानसिक नियंत्रणाखाली होते.
तात्काळ निर्णय: मोबाईल ‘एअरप्लेन मोड’मध्ये
परिस्थिती हाताबाहेर जात असल्याचे लक्षात येताच तन्मयने मोठा आणि निर्णायक निर्णय घेतला. त्याने वडिलांचा मोबाईल तात्काळ “एअरप्लेन मोड”वर टाकला. त्यामुळे सायबर गुन्हेगारांचा संपर्क अचानक तुटला.
या एका कृतीमुळे:
- व्हिडिओ कॉल तुटला
- आरोपींचा मानसिक दबाव कमी झाला
- बँक व्यवहार थांबले
- संपूर्ण कुटुंब सुरक्षित झाले
पोलिसांत तक्रार आणि पुढील कारवाई
दुसऱ्या दिवशी सक्सेना कुटुंब तात्काळ पोलीस ठाण्यात गेले. त्याच वेळी मोबाईल पुन्हा सुरू करताच सायबर गुन्हेगारांकडून पुन्हा कॉल येण्याचा प्रयत्न झाला, ज्याची माहिती पोलिसांना देण्यात आली.
पोलिसांनी तात्काळ कारवाई सुरू करत प्रकरणाची सायबर क्राईम विभागाकडे नोंद केली. संबंधित नंबर आणि डिजिटल पुरावे तपासण्याचे काम सुरू करण्यात आले आहे. कुटुंबाच्या सर्व बँक खात्यांना सुरक्षित ठेवण्यात आले असून कोणतीही आर्थिक हानी झाली नसल्याचे पोलिसांनी स्पष्ट केले आहे.
पोलिसांकडून तन्मयचे कौतुक
या प्रकरणाची गंभीरता लक्षात घेता बरेलीचे वरिष्ठ पोलीस अधिकारी आणि एडीजी रमित शर्मा तसेच एसएसपी अनुराग आर्य यांनी तन्मयचे विशेष कौतुक केले आहे. पोलिसांच्या मते, “तन्मयने सायबर सुरक्षा विषयक जागरूकता दाखवून अत्यंत महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. त्याच्या सतर्कतेमुळे मोठी फसवणूक टळली.”
‘डिजिटल अरेस्ट’ म्हणजे काय?
सायबर गुन्हेगारांकडून वापरली जाणारी ही एक नवीन फसवणूक पद्धत आहे. यात:
- स्वतःला पोलीस किंवा सरकारी अधिकारी सांगितले जाते
- बनावट अटक वॉरंट दाखवले जाते
- सतत व्हिडिओ कॉलद्वारे नियंत्रण ठेवले जाते
- भीती निर्माण करून पैसे उकळले जातात
ही फसवणूक मानसिक दबावावर आधारित असल्याने अनेक वेळा सुशिक्षित लोकही याला बळी पडतात.
नागरिकांसाठी महत्त्वाचा संदेश
या घटनेनंतर पोलिसांनी नागरिकांना महत्त्वाचा इशारा दिला आहे:
- कोणत्याही अनोळखी कॉलवर विश्वास ठेवू नका
- सरकारी एजन्सी कधीही व्हॉट्सअॅपवर अटक करत नाहीत
- संशय आल्यास तात्काळ 1930 हेल्पलाइनवर संपर्क करा
- बँक माहिती कोणालाही देऊ नका
तन्मय या १३ वर्षांच्या शाळकरी मुलाने दाखवलेली सतर्कता ही आजच्या डिजिटल युगातील एक मोठा संदेश आहे. तंत्रज्ञानाचा वापर जितका वाढत आहे, तितकाच सायबर गुन्ह्यांचा धोका देखील वाढत आहे. अशा परिस्थितीत जागरूकता, शिक्षण आणि तत्परता हेच संरक्षणाचे सर्वात मोठे साधन आहे.
