पश्चिम आशिया संघर्षावर भारताची भूमिका स्पष्ट; शांतता, तणाव कमी करणे आणि राष्ट्रीय हितांचे संरक्षण – S. Jaishankar
पश्चिम आशियात सुरू असलेल्या तणावपूर्ण परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर भारताची भूमिका स्पष्ट करताना परराष्ट्र मंत्री S. Jaishankar यांनी संसदेत सांगितले की, भारताची भूमिका तीन मूलभूत तत्त्वांवर आधारित आहे – शांतता प्रस्थापित करणे, तणाव कमी करणे आणि राष्ट्रीय हितांचे संरक्षण. भारत नेहमीच संवाद आणि कूटनीतीच्या माध्यमातून संघर्षाचे निराकरण व्हावे यावर भर देत असल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले.
राज्यसभेत केलेल्या वक्तव्यात जयशंकर यांनी सांगितले की, पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे त्या भागातील स्थिरतेवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे भारत सरकारने नागरिकांच्या सुरक्षेला, भारतीय समुदायाच्या हितांचे संरक्षण करण्याला तसेच ऊर्जा आणि व्यापाराशी संबंधित राष्ट्रीय हितसंबंधांचे रक्षण करण्याला प्राधान्य दिले आहे.
Related News
कणखरपणे उभा राहिल्याने अमेरिकालाही मागे हटावं लागलं: देवेंद्र फडणवीस
इराणचा मोठा निर्णय: मोज्तबा खामेनेई यांची सर्वोच्च नेतेपदी निवड, अमेरिकेला मोठा धक्का
राष्ट्रपती मुर्मू यांच्या स्वागताला ममता गैरहजर; व्यवस्थेवर नाराजी, मोदींची टीका
कमल हासन यांचा अमेरिकेला इशारा; ट्रम्प यांना पत्र लिहून म्हटलं – ‘आम्ही कोणाचे आदेश मानत नाही’
डोनाल्ड ट्रम्पची इराणला थेट धमकी; आज होणार भीषण हल्ला
इराण-यूएस-इस्रायल युद्ध: भारत-इराणमध्ये गुप्त करार? होर्मुझमध्ये भारतीय जहाज सुरक्षित
अमेरिका–इराण युद्ध: मध्य पूर्वेत तणाव, आज सातवा दिवस सुरू
इस्त्रायल-इराण युद्ध: चीनने मध्यपूर्वेत पाठवला स्पेशल दूत, शांततेसाठी मोठा निर्णय
इराणकडून भारताला मोठा दिलासा, होर्मुज मार्ग भारतासाठी खुले!
इराणच्या सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनेई यांचे निधन; भारताने व्यक्त केले दु:ख
20 हजाराचं ड्रोन, 40 लाखांचं मिसाइल – इराण-यूएस संघर्षाचा आर्थिक खेळ
जयशंकर म्हणाले की, या संघर्षाची सुरुवात झाल्यानंतर भारत सरकारने 20 फेब्रुवारी रोजी पहिले अधिकृत निवेदन जारी केले होते. या निवेदनामध्ये सर्व संबंधित पक्षांना संयम राखण्याचे, तणाव वाढवणारी कृती टाळण्याचे आणि नागरिकांच्या सुरक्षेला प्राधान्य देण्याचे आवाहन करण्यात आले होते. भारताने या संपूर्ण परिस्थितीकडे अत्यंत संवेदनशीलतेने आणि जबाबदारीने पाहिले असल्याचे त्यांनी सांगितले.
याशिवाय 1 मार्च रोजी पंतप्रधान Narendra Modi यांच्या अध्यक्षतेखाली कॅबिनेट कमिटी ऑन सिक्युरिटीची बैठक घेण्यात आली. या बैठकीत पश्चिम आशियातील परिस्थितीचा सखोल आढावा घेण्यात आला. विशेषतः त्या भागात राहणाऱ्या भारतीय नागरिकांच्या सुरक्षेबाबत, प्रादेशिक स्थिरतेवर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांबाबत तसेच भारताच्या व्यापार आणि आर्थिक क्रियाकलापांवर होणाऱ्या प्रभावाबाबत सविस्तर चर्चा करण्यात आली.
जयशंकर यांनी संसदेत माहिती देताना सांगितले की, गल्फ देशांमध्ये सुमारे एक कोटी भारतीय नागरिक वास्तव्यास आहेत. हे नागरिक विविध क्षेत्रांत काम करत असून भारताच्या अर्थव्यवस्थेत त्यांचे मोठे योगदान आहे. त्यामुळे पश्चिम आशियातील कोणत्याही प्रकारच्या संघर्षाचा थेट परिणाम भारतीय नागरिकांवर होऊ शकतो. तसेच Iran मध्ये देखील काही हजार भारतीय नागरिक वास्तव्यास आहेत.
संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर त्या भागातून प्रवास करणाऱ्या भारतीय नागरिकांना काही अडचणी येत असल्याची माहिती सरकारला मिळाली आहे. विशेषतः काही विद्यार्थी परीक्षा देण्यासाठी किंवा शिक्षणासाठी त्या भागात गेले असल्याने त्यांच्या सुरक्षिततेबाबत सरकार सतर्क आहे. या पार्श्वभूमीवर संबंधित मंत्रालयांना आवश्यक उपाययोजना करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत, असेही जयशंकर यांनी स्पष्ट केले.
पश्चिम आशिया हा प्रदेश भारतासाठी ऊर्जा सुरक्षेच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा आहे. भारताच्या तेल आणि नैसर्गिक वायूच्या मोठ्या गरजा या प्रदेशातून पूर्ण केल्या जातात. त्यामुळे या भागातील अस्थिरतेचा परिणाम थेट भारताच्या ऊर्जा पुरवठ्यावर होण्याची शक्यता असते. त्याचबरोबर गल्फ देशांबरोबर भारताचा व्यापारही मोठ्या प्रमाणावर आहे.
जयशंकर यांनी सांगितले की, गल्फ देशांबरोबर भारताचा दरवर्षी सुमारे 200 अब्ज डॉलर्सचा व्यापार होतो. त्यामुळे या भागातील तणावामुळे पुरवठा साखळीत अडथळे निर्माण झाले किंवा व्यापारावर परिणाम झाला तर त्याचा भारताच्या अर्थव्यवस्थेवरही परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे भारत सरकार या परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहे.
भारतीय नागरिकांच्या सुरक्षिततेसाठी सरकारने मागील दोन महिन्यांत अनेक महत्त्वाच्या उपाययोजना केल्या आहेत. त्या भागात प्रवास करणाऱ्या नागरिकांसाठी विविध वेळा प्रवास सूचना (advisories) जारी करण्यात आल्या आहेत. तसेच परिस्थिती गंभीर झाल्यास परतू इच्छिणाऱ्या नागरिकांना मदत करण्यासाठी विशेष व्यवस्था करण्यात आली आहे.
जयशंकर यांनी सांगितले की, मागील तीन दिवसांत 100 पेक्षा अधिक उड्डाणे चालवण्यात आली आहेत. या उड्डाणांच्या माध्यमातून हजारो भारतीय नागरिकांना सुरक्षितपणे भारतात आणण्यात आले आहे. रविवारीपर्यंत सुमारे 67 हजार भारतीय नागरिक भारतात परतले असल्याची माहितीही त्यांनी संसदेत दिली.दरम्यान, या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर भारताने मानवतावादी दृष्टीकोनातून काही निर्णयही घेतले आहेत. Iran ने आपल्या तीन जहाजांना भारतीय बंदरात थांबण्याची परवानगी मागितली होती. भारताने 1 मार्च रोजी ही परवानगी दिली.
त्यापैकी ‘लावन’ (Lavan) नावाचे जहाज सध्या Kochi येथे थांबले असून त्या जहाजावरील कर्मचाऱ्यांना भारतीय नौदलाच्या सुविधांमध्ये निवास देण्यात आला आहे. या निर्णयामुळे त्या जहाजावरील कर्मचाऱ्यांना आवश्यक मदत मिळाली आहे.
या मानवीय मदतीबद्दल इराणच्या परराष्ट्र मंत्र्यांनी भारताचे आभार मानले असल्याची माहिती जयशंकर यांनी दिली. भारत नेहमीच आंतरराष्ट्रीय पातळीवर मानवीय मूल्ये आणि सहकार्य यांना प्राधान्य देतो, असेही त्यांनी सांगितले.
एकूणच पश्चिम आशियातील संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर भारताने संतुलित आणि जबाबदार भूमिका घेतली असून शांतता, स्थैर्य आणि राष्ट्रीय हितांचे संरक्षण यावर भर देण्यात येत आहे. या संपूर्ण परिस्थितीवर भारत सरकार सातत्याने लक्ष ठेवून असून आवश्यक ते सर्व उपाय करण्यास सरकार कटिबद्ध असल्याचे जयशंकर यांनी स्पष्ट केले.
