खामेनेई यांचा मृत्यू, कुटुंबीय आणि वरिष्ठ लष्करी अधिकाऱ्यांना लक्ष्य; इराण-अमेरिका-इस्रायल संघर्ष अधिक तीव्र
मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या अमेरिका, इस्रायल आणि इराण संघर्षाने जागतिक राजकारणात मोठी खळबळ उडवून दिली आहे. इराणचे सर्वोच्च नेते Ayatollah Ali Khamenei यांचा इस्रायल आणि अमेरिकेच्या संयुक्त हल्ल्यात मृत्यू झाल्याचा दावा आंतरराष्ट्रीय माध्यमांमध्ये करण्यात आला आहे. या घटनेनंतर इराणने 40 दिवसांचा राष्ट्रीय दुखवटा जाहीर केला असून देशात शोककळा पसरली आहे. या हल्ल्यामुळे मध्यपूर्वेतील तणाव आणखी वाढण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
संयुक्त हल्ल्यात खामेनेई आणि वरिष्ठ अधिकाऱ्यांचा मृत्यू
मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर केलेल्या संयुक्त हवाई आणि क्षेपणास्त्र हल्ल्यात खामेनेई यांना लक्ष्य करण्यात आले. या हल्ल्यात इराणच्या 40 हून अधिक वरिष्ठ लष्करी आणि प्रशासकीय अधिकाऱ्यांचा मृत्यू झाल्याचा दावा केला जात आहे. इराण सरकारकडून अद्याप अधिकृत पुष्टी करण्यात आलेली नाही, मात्र इराणी सरकारी माध्यमांमध्ये या वृत्ताला दुजोरा देण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे.
हल्ल्यानंतर इराणने प्रतिहल्ला करत अमेरिकेच्या 14 लष्करी तळांवर क्षेपणास्त्र हल्ले केल्याचा दावा केला आहे. या हल्ल्यात शेकडो अमेरिकन सैनिकांचा मृत्यू झाल्याचे इराणी माध्यमांनी म्हटले आहे. तसेच दुबईमधील काही संवेदनशील भागांमध्येही क्षेपणास्त्र हल्ले झाल्याची माहिती समोर आली आहे.
कुटुंबीयांनाही लक्ष्य?
या हल्ल्यात खामेनेई यांच्या कुटुंबीयांनाही लक्ष्य करण्यात आल्याचा दावा करण्यात येत आहे. त्यांच्या कुटुंबातील सदस्यांमध्ये त्यांची मुलगी, नात, जावई Mojtaba Khamenei आणि सून Zahra Haddad Adel यांचा समावेश असल्याचे सांगितले जात आहे. या हल्ल्यात त्यांचाही मृत्यू झाल्याचे काही माध्यमांनी नमूद केले आहे.
इराणमध्ये या घटनेनंतर मोठा असंतोष निर्माण झाला आहे. देशातील अनेक भागांमध्ये नागरिक रस्त्यावर उतरल्याचे वृत्त आहे. सरकार समर्थक आणि विरोधक यांच्यात तणाव वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
IRGC कमांडर आणि वरिष्ठ लष्करी नेतृत्वावर हल्ला
इराणच्या लष्करी संरचनेतील महत्त्वाच्या व्यक्तींनाही या हल्ल्यात लक्ष्य करण्यात आले. Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) च्या ग्राऊंड फोर्सचे कमांडर Mohammad Pakpour यांचा देखील मृत्यू झाल्याचे वृत्त आहे. 2025 मध्ये खामेनेई यांनी त्यांना पदोन्नती दिली होती. कठोर लष्करी धोरणांसाठी ओळखले जाणारे पकपूर अनेक महत्त्वाच्या मोहिमांचे नेतृत्व करत होते.
तेहरानजवळ झालेल्या स्ट्राइकदरम्यान त्यांना लक्ष्य करण्यात आले. त्यांच्या मृत्यूमुळे इराणच्या लष्करी रणनीतीला मोठा धक्का बसल्याचे मानले जात आहे.
संरक्षण आणि क्षेपणास्त्र कार्यक्रमाशी संबंधित अधिकाऱ्यांचा मृत्यू
इराणचे माजी संरक्षण मंत्री Amir Nasirzadeh यांनाही या हल्ल्यात लक्ष्य करण्यात आल्याचा दावा केला जात आहे. ते हवाई दलाशी संबंधित होते आणि इराणच्या क्षेपणास्त्र कार्यक्रमात त्यांची महत्त्वाची भूमिका होती. इस्रायल डिफेन्स फोर्सेसने त्यांच्या मुख्यालयावर हल्ला केल्याची माहिती समोर आली आहे.
तसेच खामेनेई यांचे सुरक्षा सल्लागार आणि अण्वस्त्र वाटाघाटी प्रक्रियेत महत्त्वाची भूमिका बजावणारे Ali Shamkhani यांचाही या हल्ल्यात मृत्यू झाल्याचा दावा करण्यात येत आहे.
कुद्स फोर्स प्रमुखावर ड्रोन हल्ला
Quds Force चे प्रमुख Esmail Qaani यांनाही लक्ष्य करण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे. हिजबुल्लाह आणि हौथी गटांशी त्यांचे जवळचे संबंध होते. मध्यपूर्वेतील प्रॉक्सी युद्धांच्या रणनीतीमध्ये त्यांची भूमिका महत्त्वाची मानली जात होती.
ड्रोन हल्ल्यात त्यांचा मृत्यू झाल्याचा दावा काही माध्यमांमध्ये केला जात आहे. तसेच इराणचे लष्करी नियोजन प्रमुख Mohammad Bagheri यांचाही या हल्ल्यात मृत्यू झाल्याची माहिती समोर येत आहे.
इराण सरकारची अधिकृत भूमिका अस्पष्ट
इराण सरकारकडून अद्याप या वृत्तावर अधिकृत प्रतिक्रिया देण्यात आलेली नाही. सरकारी माध्यमांमध्ये काही माहिती प्रसारित केली जात असली तरी मृत्यूबाबत ठोस पुष्टी करण्यात आलेली नाही. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर संभ्रमाचे वातावरण आहे.
राष्ट्रीय दुखवटा जाहीर
खामेनेई यांच्या मृत्यूच्या वृत्तानंतर इराण सरकारने 40 दिवसांचा राष्ट्रीय दुखवटा जाहीर केला आहे. देशभरातील सरकारी कार्यालयांमध्ये शोकसभा आयोजित करण्यात येत आहेत. धार्मिक स्थळांवर विशेष प्रार्थना करण्यात येत आहे.
मध्यपूर्वेत युद्धजन्य परिस्थिती
इराण, अमेरिका आणि इस्रायल यांच्यातील संघर्षामुळे मध्यपूर्वेत युद्धजन्य परिस्थिती निर्माण झाली आहे. आंतरराष्ट्रीय तज्ज्ञांच्या मते हा संघर्ष आणखी वाढण्याची शक्यता आहे. तेलबाजार, विमान वाहतूक आणि जागतिक व्यापारावर याचा परिणाम होऊ शकतो.
China सह अनेक देशांनी शांततेचे आवाहन केले आहे. संयुक्त राष्ट्र संघानेही दोन्ही बाजूंना संयम बाळगण्याचे आवाहन केले आहे.
सौदी अरेबिया आणि प्रादेशिक राजकारण
Mohammed bin Salman यांच्या भूमिकेकडेही आंतरराष्ट्रीय समुदायाचे लक्ष लागले आहे. मध्यपूर्वेतील राजकीय समीकरणे बदलण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
भारतावर संभाव्य परिणाम
मध्यपूर्वेतील संघर्षाचा परिणाम भारतीय नागरिकांवर होण्याची शक्यता आहे. गल्फ देशांमध्ये काम करणाऱ्या भारतीयांची संख्या मोठी आहे. त्यामुळे भारत सरकार परिस्थितीवर लक्ष ठेवून आहे.
इराणचे सर्वोच्च नेते खामेनेई यांच्या मृत्यूच्या वृत्तामुळे आंतरराष्ट्रीय राजकारणात मोठी उलथापालथ होण्याची शक्यता आहे. मध्यपूर्वेतील संघर्ष थांबावा आणि सामान्य नागरिकांचे संरक्षण व्हावे, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
