लाडकी Bahin Yojana : लाडक्या बहिणींवर संकट? अर्थसंकल्प अधिवेशनातील विधानामुळे चर्चेला उधाण
Maharashtra Government च्या महत्त्वाकांक्षी योजनांपैकी एक असलेली लाडकी बहीण योजनासध्या पुन्हा एकदा चर्चेच्या केंद्रस्थानी आली आहे. राज्यातील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबातील महिलांना आर्थिक मदत देण्यासाठी ही योजना सुरू करण्यात आली होती. मात्र अर्थसंकल्पीय अधिवेशनात या योजनेबाबत झालेल्या चर्चेमुळे भविष्यात योजनेच्या निधीबाबत प्रश्न उपस्थित होत आहेत.
लाडकी बहीण योजनेची पार्श्वभूमी
राज्यात विधानसभा निवडणुकीपूर्वी महिला सक्षमीकरणाच्या उद्देशाने ही योजना सुरू करण्यात आली होती. या योजनेअंतर्गत पात्र महिलांच्या बँक खात्यात दरमहा १५०० रुपये थेट जमा केले जातात. निवडणुकीपूर्वी सत्ताधारी महायुतीकडून योजनेतील रक्कम वाढवून २१०० रुपये करण्याचे आश्वासन देण्यात आले होते. मात्र अद्याप या निर्णयाची अंमलबजावणी झालेली नाही.
महिलांना आर्थिक स्वावलंबन देण्यासाठी ही योजना महत्त्वाची मानली जात आहे. ग्रामीण भागातील महिला, गृहिणी आणि कमी उत्पन्न गटातील कुटुंबांसाठी ही योजना मोठा आधार ठरत आहे, असे समर्थकांचे मत आहे.
तिजोरीवरील आर्थिक भाराचा मुद्दा
या योजनेमुळे राज्याच्या अर्थसंकल्पावर मोठा आर्थिक ताण येत असल्याची चर्चा सुरू झाली आहे. विविध सरकारी प्रकल्पांसाठी असलेला निधी या योजनेकडे वळवण्यात आल्याच्या बातम्याही समोर आल्या होत्या.
अर्थसंकल्पीय व्यवस्थापन करताना सामाजिक कल्याण योजना आणि पायाभूत विकास प्रकल्प यांचा समतोल राखणे आवश्यक असल्याचे अर्थतज्ज्ञांचे मत आहे. काही विभागांच्या निधी वितरणावर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
अधिवेशनात झालेले महत्त्वाचे विधान
अर्थसंकल्प अधिवेशनात मंत्री Ganesh Naik यांनी या योजनेबाबत महत्त्वाचे वक्तव्य केले. “लाडकी बहीण योजनेमुळे इतर विभागांवर अन्याय होण्याची परिस्थिती निर्माण होत आहे,” असे ते म्हणाले.
जर सामाजिक कल्याण निधीचा मोठा भाग या योजनेकडे वळवला गेला तर इतर विकासकामांवर परिणाम होऊ शकतो, असा मुद्दा त्यांनी अधोरेखित केला. विशेषतः आदिवासी पाडे, ग्रामीण रस्ते आणि पायाभूत सुविधा विकास प्रकल्पांवर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
विरोधकांचे मत काय?
काँग्रेस नेते Satej Patil यांनी देखील या विषयावर प्रश्न उपस्थित केले आहेत. ग्रामीण भागातील विकासकामांकडे दुर्लक्ष होणार नाही याची काळजी घेणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी म्हटले.
महिलांसाठी असलेल्या योजनांसोबतच पायाभूत विकास योजनांनाही प्राधान्य दिले पाहिजे, असे विरोधकांचे म्हणणे आहे.
योजनेचे भवितव्य काय?
सध्या या योजनेच्या भवितव्याबाबत संभ्रमाचे वातावरण आहे. राज्य सरकार योजनेसाठी स्वतंत्र निधी व्यवस्था निर्माण करणार का, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
महिलांना दरमहा आर्थिक मदत सुरू राहील की नाही, हा प्रश्न देखील उपस्थित होत आहे. सरकारने योजनेच्या आर्थिक शाश्वततेबाबत स्पष्ट धोरण जाहीर करावे, अशी मागणी सामाजिक संघटनांकडून होत आहे.
महिलांमध्ये चिंता वाढली
लाडकी बहीण योजना राज्यातील लाखो लाभार्थी महिलांना या योजनेचा लाभ मिळत असल्याने भविष्यात निधी सुरू राहणार का याबाबत चर्चा सुरू झाली आहे. विशेषतः ग्रामीण भागातील महिलांसाठी ही योजना महत्त्वाची मानली जाते.
अर्थसंकल्पीय व्यवस्थापनाचा मुद्दा
सरकारी योजनांचे योग्य आर्थिक नियोजन करणे आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. सामाजिक सुरक्षा योजना आणि विकास प्रकल्प यांचा समतोल राखणे महत्त्वाचे असल्याचे सांगितले जात आहे.
राजकीय प्रतिक्रिया
Maharashtra Government च्या लाडकी बहीण योजना या योजनेवरून सध्या राज्यातील राजकीय वातावरण तापले आहे. या विषयावर सत्ताधारी आणि विरोधकांमध्ये स्पष्ट मतभेद दिसून येत आहेत. सत्ताधारी गटाच्या मते ही योजना महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणासाठी महत्त्वाची असून समाजातील दुर्बल घटकांना आधार देणारी आहे. विशेषतः ग्रामीण भागातील महिला आणि गृहिणींसाठी ही योजना वरदान ठरत असल्याचे समर्थकांचे म्हणणे आहे. दरमहा मिळणारी आर्थिक मदत महिलांच्या दैनंदिन गरजा पूर्ण करण्यासाठी उपयुक्त ठरत असल्याचे सांगितले जात आहे.
दुसरीकडे विरोधकांचे म्हणणे आहे की या योजनेमुळे राज्याच्या तिजोरीवर अतिरिक्त आर्थिक भार पडत आहे. विकासकामांसाठी असलेल्या निधीवर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. Ganesh Naik यांनी देखील काही प्रमाणात या मुद्द्यावर चिंता व्यक्त केली असून इतर विभागांच्या योजनांवर अन्याय होण्याची शक्यता असल्याचे म्हटले आहे. त्यामुळे सामाजिक कल्याण योजना आणि पायाभूत विकास यांचा समतोल राखणे आवश्यक असल्याचे मत तज्ज्ञांकडून व्यक्त होत आहे. आगामी काळात सरकार या योजनेबाबत आर्थिक धोरण स्पष्ट करेल अशी अपेक्षा आहे. महिलांमध्ये मात्र योजनेच्या भवितव्याबाबत संभ्रम कायम आहे.
पुढील निर्णयाकडे लक्ष
लाडकी बहीण योजना संदर्भात राज्य सरकार आगामी काळात काय निर्णय घेणार, याकडे राज्यातील लाखो महिलांचे लक्ष लागले आहे. या योजनेअंतर्गत सध्या लाभार्थी महिलांच्या खात्यावर दरमहा १५०० रुपये जमा केले जात आहेत. मात्र निवडणुकीपूर्वी जाहीर करण्यात आलेल्या आश्वासनानुसार ही रक्कम २१०० रुपये करण्याबाबत अद्याप स्पष्ट निर्णय झालेला नाही. त्यामुळे महिलांमध्ये काही प्रमाणात संभ्रमाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबातील महिलांना मदत करण्यासाठी सुरू केलेली ही योजना महत्त्वाची मानली जात आहे.
ग्रामीण भागातील गृहिणी आणि कमी उत्पन्न गटातील महिलांना या योजनेचा मोठा आधार मिळत आहे. राज्य सरकारकडून लाडकी बहीण योजनेच्या निधी व्यवस्थापनाबाबत पुनर्विचार केला जाऊ शकतो, अशी चर्चा सध्या सुरू आहे. २१०० रुपये वाढ कधी लागू होणार, याबाबत अद्याप अधिकृत घोषणा करण्यात आलेली नाही. सामाजिक कल्याण योजनांचा आर्थिक समतोल राखण्याच्या दृष्टीने सरकार पुढील धोरण ठरवणार असल्याचे संकेत मिळत आहेत. त्यामुळे महिलांना या योजनेच्या पुढील निर्णयाची प्रतीक्षा आहे.
