मुलांच्या झोपेसाठी महत्त्वाचे: पेडियाट्रिक डॉक्टरांचा सल्ला – झोपण्यापूर्वी मुलांनी टाळावयाचे ८ गोष्टी
मुलांच्या वाढीसाठी आणि मानसिक आरोग्यासाठी नीट झोप मिळणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. आजच्या धकाधकीच्या जीवनशैलीत मुलांचे झोपेचे वेळापत्रक, रात्रीची सवय आणि खेळण्याची पद्धत त्यांच्या शरीर आणि मेंदूच्या विकासावर मोठा परिणाम करतात. काही चुकीच्या सवयींमुळे मुलांना पुरेशी झोप मिळत नसते, त्यामुळे ते सकाळी थकलेले जागे होतात आणि दिवसभर चिडचिड, एकाग्रतेचा अभाव व प्रतिकारशक्ती कमी होणे यांचा अनुभव घेतात.
बालरोगतज्ज्ञ म्हणतात, “मुलं नियमित जीवनशैलीवर टिकून राहतात तेव्हाच त्यांचा मेंदू आणि शरीर योग्यरित्या झोपेत जाऊ शकतात. जर रात्रीचे तास अव्यवस्थित असतील किंवा खूप उत्तेजक क्रियाकलाप केले असतील, तर मेंदू शांत होत नाही आणि झोप व्यवस्थित होत नाही.”
मुलांच्या वाढीसाठी झोप ही केवळ विश्रांती नाही, तर ह्या काळात ग्रोथ हार्मोन्स (वाढीसाठी हार्मोन) तयार होतात, स्मरणशक्ती मजबूत होते आणि शरीर दुरुस्त होते. यामुळे पालकांनी मुलांच्या रात्रीच्या सवयींचे योग्य नियोजन करणे गरजेचे आहे.
Related News
फरहान अख्तरच्या पाठिंब्याखालील मणिपुरी चित्रपट ‘Boong’ ला BAFTA पुरस्कार, भारतासाठी अभिमानाची क्षण
आलिया भटने BAFTA 2026 स्टेजवर ‘नमस्कार’ करत सादर केला पुरस्कार
फराह खान–सुंदर पिचाईची भेट, सोशल मीडियावर धुमाकूळ !
‘The Kerala Story 2’ ट्रेलर वादग्रस्त, प्रकाशराजांनी शेअर केला खऱ्या केरलचा फोटो
‘दो दीवाने सहर में’ : पहिल्या वीकेंडमध्ये जवळपास 4.5 कोटींची कमाई
बांगलादेश राष्ट्रपतींनी युनुसवर घातपात आणि संविधानभंगाचा आरोप केला
‘Anupamaa’ 22 फेब्रुवारी : प्रेम, ड्रामा आणि सस्पेन्सचा अनोखा संगम
चपली कबाबला ‘चपली’ का म्हणतात? जाणून घ्या नावामागची रंजक कहाणी
मुलांनी झोपण्यापूर्वी टाळावयाच्या ८ सवयी
१. स्क्रीनचा वापर
आजकाल मुलं झोपण्यापूर्वी टीव्ही, टॅबलेट किंवा मोबाइलवर वेळ घालवतात. पण यामुळे मेंदू सतर्क राहतो आणि मेलाटोनिन (झोपेचा हार्मोन) तयार होणे मंदावते.
सल्ला: झोपण्यापूर्वी कमीतकमी १ तास स्क्रीनपासून दूर ठेवा.
२. साखरेचे पेय
कोक, सॉफ्ट ड्रिंक, चॉकलेट ड्रिंक किंवा पॅक केलेले ज्यूस रात्री प्यायल्यास मुलांच्या शरीरात ऊर्जा वाढते, त्यामुळे ते झोपताना अस्वस्थ होतात.
सल्ला: संध्याकाळी साखरेचे पेय देणे टाळा.
३. जड अन्न
झोपण्यापूर्वी जड, तळलेले अन्न (जसे की बर्गर, फ्रायज) खाल्ल्यास हृदयदाह, पोटदुखी आणि अस्वस्थ झोप होऊ शकते.
सल्ला: रात्रीचे जेवण हलके आणि झोपण्यापूर्वी किमान २ तास आधी घ्या.
४. जोरदार खेळ
झोपण्यापूर्वी मुलांनी जोरदार धावणे, उडी मारणे किंवा खेळणे त्यांना अधिक ऊर्जा देऊन झोपेत अडथळा निर्माण करते.
सल्ला: रात्री हलक्या खेळांसह किंवा पुस्तक वाचनासारख्या शांत क्रियाकलाप करा.
५. अनियमित झोपेचे वेळापत्रक
दररोज वेगवेगळ्या वेळी झोपणे आणि उठणे मुलांच्या शरीराच्या घड्याळाला गोंधळ घालते. त्यामुळे झोप व्यवस्थित होत नाही.
सल्ला: रोज एकसारखे झोपण्याचे आणि उठण्याचे वेळापत्रक ठेवा.
६. कॅफिनयुक्त पेय
कॉफी, काही सोडा, फ्लेवर्ड दूध यामध्ये कॅफिन असल्यामुळे झोपेमध्ये व्यत्यय येतो.
सल्ला: झोपण्यापूर्वी कॅफिनयुक्त कोणतेही पेय देणे टाळा.
७. भावनिक वाद किंवा तणाव
झोपण्यापूर्वी मुलांना डाळणे, रागावणे किंवा नकारात्मक चर्चा करणे, मुलांच्या मनात तणाव निर्माण करते.
सल्ला: झोपण्याचा वेळ मुलांसाठी सुरक्षित आणि शांत असावा.
८. दात घासणे टाळणे
रात्री दात घासण्याची सवय न ठेवल्यास रात्रीच्या काळात तोंडातील बॅक्टीरिया वाढतात आणि दात व आरोग्यावर परिणाम होतो.
सल्ला: मुलांना झोपण्यापूर्वी दात घासणे अनिवार्य आहे.
पालकांसाठी टीप
बालरोगतज्ज्ञ म्हणतात की, मुलांचा शांत आणि नियमित झोपेचा वेळ निश्चित करणे हे त्यांची मानसिक आणि शारीरिक वाढ सुनिश्चित करण्यासाठी सर्वात सोपा उपाय आहे. हे फक्त झोपेपुरते मर्यादित नाही; योग्य झोप मुलांच्या मेंदूच्या विकासाला चालना देते, आत्मविश्वास वाढवते, आणि तणाव व्यवस्थापन सुधारते.
नकारात्मक सवयींना टाळून आणि मुलांसाठी शांत, सुखद रुटीन तयार करून आपण त्यांना फक्त झोप मिळवून देत नाही, तर संपूर्ण आरोग्य, प्रतिकारशक्ती आणि आत्मनियंत्रण मजबूत करत आहोत.
यासाठी रात्रीचे हलके जेवण, स्क्रीनपासून अंतर, शांत खेळ किंवा वाचन, दात घासण्याची सवय, वेळापत्रक निश्चित ठेवणे हे महत्त्वाचे आहे. अशा सवयी मुलांच्या वाढीसाठी आणि शरीरातील हार्मोन्सच्या संतुलनासाठी अत्यंत फायदेशीर ठरतात.
मुलांची झोप व्यवस्थित असल्यास सकाळी ते अधिक उत्साही, लक्षवेधी आणि आनंदी राहतात. त्यामुळे पालकांनी रात्रीच्या वेळेत मुलांची घड्याळ निश्चित करणे, साखरेचे पेय, जड अन्न, जोरदार खेळ, स्क्रीन वापर या गोष्टी टाळणे आवश्यक आहे.
सारांश:
मुलांसाठी झोपेची गुणवत्ता वाढवण्यासाठी खालील गोष्टी लक्षात घ्या:
झोपण्यापूर्वी स्क्रीनचा वापर टाळा.
साखरेचे पेय रात्री प्यायचे नाहीत.
जड अन्न झोपण्याआधी खाल्ले नाही.
जोरदार खेळ टाळा; शांत खेळ किंवा वाचन करा.
दररोज नियमित वेळेवर झोपायला घ्या.
कॅफिनयुक्त पेय रात्री देऊ नका.
झोपण्यापूर्वी वाद-तणाव टाळा.
मुलांना रात्री दात घासण्याची सवय लावा.
मुलांची झोप केवळ विश्रांती नाही, तर संपूर्ण मानसिक व शारीरिक आरोग्याचे मूलभूत आधार आहे. पालकांनी या आठ सवयी टाळून आणि सुखद रुटीन तयार करून मुलांना आनंदी, निरोगी आणि चांगल्या विकासासाठी योग्य झोप मिळवून द्यावी.
मुलांची झोप केवळ विश्रांती नाही, तर संपूर्ण मानसिक व शारीरिक आरोग्याचे मूलभूत आधार आहे. नियमित आणि शांत झोप मुलांच्या मेंदूच्या विकासाला चालना देते, स्मरणशक्ती सुधारते, प्रतिकारशक्ती मजबूत करते आणि भावनिक संतुलन राखते. पालकांनी रात्रीच्या वेळेत मुलांची घड्याळ निश्चित करणे, साखरेचे पेय, जड अन्न, जोरदार खेळ, स्क्रीन वापर यासारख्या गोष्टी टाळणे आवश्यक आहे. त्याऐवजी मुलांसाठी हलके जेवण, वाचन, शांत खेळ, संगीत किंवा गोष्टी सांगणे यांसारख्या सुखद आणि शांत क्रियाकलापांचा समावेश करावा. अशा रुटीनमुळे मुलांना केवळ झोप मिळत नाही, तर त्यांची मानसिक तयारी, आत्मनियंत्रण, एकाग्रता आणि दिवसभरातील उत्साह देखील वाढतो. सततच्या योग्य झोपेमुळे मुलांचे एकंदरीत आरोग्य, वाढ आणि शारीरिक क्षमता सुधारते, आणि ते आनंदी, निरोगी व आत्मविश्वासी बनतात.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/how-to-send-rice-before-making-rice-qualified-expert-told-5-health-benefits/
