“Coldest Place in India म्हणजे द्रास (Drass). येथे हिवाळ्यात तापमान -20°C ते -60°C पर्यंत घसरते. झोजी-ला पासजवळ वसलेल्या या जगातील दुसऱ्या सर्वाधिक थंड वस्तीबद्दलची सविस्तर माहिती वाचा.”
Coldest Place in India: -60°C पर्यंत घसरतो पारा! द्रासचे धक्कादायक वास्तव
भारताचे सर्वात थंड गाव; हवेत श्वास घेणेही होते कठीण
भारतामध्ये थंडी म्हटलं की सर्वसाधारणपणे लोकांच्या मनात जम्मू-काश्मीर किंवा हिमाचल प्रदेशातील हिमालयीन पर्वतांची आठवण येते. पण प्रत्यक्षात, भारतातील सर्वात थंड ठिकाण या प्रदेशांमध्ये नसून, लडाखमधील एका छोट्याशा पण ऐतिहासिक गावात आहे. हे गाव म्हणजे द्रास (Drass) — जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वाधिक थंड वस्ती असलेले ठिकाण म्हणून ओळखले जाते. या ठिकाणाची ओळख आता केवळ भौगोलिक नव्हे, तर अत्यंत कठोर जीवनशैली, अनोखी लोकसंस्कृती आणि अद्भुत नैसर्गिक वैशिष्ट्यांमुळेही जगभरात प्रसिद्ध होत आहे.
Related News
द्रासला अनेकदा “Gateway to Ladakh” म्हणून जगभरात संबोधले जाते. Coldest Place in India म्हणून ओळखले जाणारे हे ठिकाण हिवाळ्यात एवढ्या कडाक्याच्या तापमानाचा अनुभव देते की हवेतला दाब बदलल्यामुळे श्वास घेणेही कठीण होते. नोव्हेंबरपासून मार्चपर्यंत येथे मानवी जीवन जवळजवळ गोठून जाते.
Coldest Place in India – द्रासची ओळख
द्रास (उंची 10,800 फूट) हे कारगिल जिल्ह्यातील एक छोटेसे पण ऐतिहासिक महत्त्वाचे गाव आहे. येथे राहणारे लोक स्वतःच्या धैर्याने आणि चिकाटीने निसर्गातील कठोर परिस्थितीशी झुंज देतात. द्रासचा हवामान इतका कठीण की ते जगातील सर्वात प्रतिकूल जीवनशैली असलेल्या वस्तींपैकी एक मानले जाते.

येथे तापमान बहुतेक वेळा -20°C ते -25°C दरम्यान राहते, तर काही काळात -50°C ते -60°C पर्यंत पारा खाली गेला असल्याची नोंद सापडते. त्यामुळे द्रासला Coldest Place in India ही ओळख प्राप्त झाली आहे.
Coldest Place in India द्रासमध्ये तापमान इतके का कमी होते?
द्रासची भौगोलिक स्थितीच त्याला भारतातील सर्वात थंड प्रदेश बनवते.
मुख्य कारणे:
1) उंच पर्वतरांगांमध्ये वसलेले गाव
द्रास हिमालयाच्या काटेकोर पर्वतरांगांच्या मधोमध वसलेले आहे. येथे सूर्यकिरण पोहोचायला विलंब होतो.
2) झोजी ला पासची जवळीक
झोजी ला पास हा भारतातील सर्वात धोकादायक आणि थंड दर्यांपैकी एक आहे. येथे सतत हिमवृष्टी आणि बर्फाचे ढिगारे आढळतात.
3) हिवाळ्यातील अत्यंत निम्न वायुदाब
कडाक्याची थंडी वाढण्यामागे कमी हवेचा दाबही मोठा घटक आहे.
4) बर्फाच्छादित वातावरण वर्षभर
वर्षभर बर्फ पडत असल्याने भूपृष्ठाचे तापमान कधीही जास्त होत नाही.
द्रासमधील जीवन – अत्यंत कठीण परिस्थितीतही जगणारी लोकसंख्या
द्रासमध्ये सुमारे 22,000 लोक राहतात. शिना भाषिक दार्दिक समुदाय येथील मूळ रहिवासी आहेत. येथील जीवन जगणे म्हणजे एक प्रकारची परीक्षा असते.
घरे दगड आणि लाकडापासून बनवलेली
छतांना दाट फर आणि इन्स्युलेशन
कपड्यांसाठी जाड लोकरीचे ‘गोनचा’ प्रकार
अंगणात धुराड्याची व्यवस्था
जनावरांना घरातच ठेवण्याची प्रथा
अन्नसाठ्याची वर्षभरासाठी तयारी
येथे जगणे म्हणजे थंडीशी सतत झगडणे.
द्रासमधील अर्थव्यवस्था – काय करतात येथील लोक?
येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने:
शेती (उन्हाळ्यात)
पशुपालन
पर्यटन
ट्रेकिंग बेस कॅम्प सेवा
स्थानिक हस्तकला
येथे मुख्य कृषि पिके:
बार्ली
बटाटा
वाटाणा
हिवाळा आल्यावर शेती थांबते आणि लोक वस्त्यांमध्येच राहतात.
प्रवास आणि पर्यटन – Coldest Place in India पाहण्याची इच्छा असणाऱ्यांसाठी स्वर्ग
द्रास व्हॅली पर्यटकांसाठी स्वर्गच मानली जाते. बर्फाच्छादित पर्वत, नदीखोऱ्यांची शांतता आणि हिमालयाचे अद्भुत सौंदर्य येथे पाहायला मिळते.
मुख्य पर्यटन स्थळे:
सुरु व्हॅली
मुस्कोह व्हॅली
कारगिल वॉर मेमोरियल
झोजी ला पास
द्रास ट्रेकिंग पॉइंट्स
अमरनाथ मार्ग
जगभरातील पर्वतप्रेमी येथे येतात.
द्रासला कसे पोहोचाल? अत्यंत धोकादायक प्रवास
द्रासला पोहोचणे हे स्वतःमध्ये एक साहसी प्रवास आहे.
सर्वात जवळचे विमानतळ: लेह (150 किमी)
रस्ते: NH-1 (कारगिल – श्रीनगर मार्ग)
झोजी ला पास हा मार्ग हिवाळ्यात प्रचंड हिमवृष्टीमुळे अनेक आठवडे बंदच राहतो.
ऐतिहासिक महत्त्व – कारगिल युद्धाची साक्षीदार द्रास व्हॅली
1999 च्या कारगिल युद्धात द्रास परिसर अत्यंत महत्त्वाचा युद्धक्षेत्र बनला होता. आजही येथे त्या संघर्षाची स्मृती जपणारा कारगिल वॉर मेमोरियल आहे.येथील Tololing आणि Tiger Hill हे युद्धातील निर्णायक ठिकाण होते.
जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचे थंड वस्ती – द्रासची मान्यता
जगातील सर्वात थंड वस्ती:
Oymyakon, Siberia (Russia) – -67°C
Drass, India (Coldest Place in India) – -60°C (रेकॉर्डेड)
Coldest Place in India म्हणून द्रास हे जागतिक हवामान संशोधनातही महत्त्वाचे मानले जाते.

थंडीचा कडाका – दैनंदिन अडचणी
द्रासमध्ये लोकांना दररोज भेडसावणाऱ्या अडचणी:
पाणी गोठल्याने टँक फोडणे
वाहनांमध्ये डिझेल गोठणे
नाक-ओठात लगेच बर्फ साचणे
चेहऱ्याची त्वचा काही मिनिटांत सुकणे
रस्ते आठवडे बंद राहणे
भूकंपाचा धोका
वैद्यकीय सुविधा कमी
येथील लोक भौगोलिक परिस्थितीशी अत्यंत जवळून एकत्र जगतात.
पर्यटन वाढले तरीही जीवनात सुधारणा कमी
अलीकडच्या वर्षांत पर्यटनामुळे द्रासमध्ये थोडी आधुनिकता आली असली तरी अजूनही अनेक सुविधा अपुऱ्या आहेत.
अडचणी:
रुग्णालयांची कमतरता
इंटरनेट–संचार अपुरे
हिवाळ्यात पूर्ण एकाकीपणा
शाळा नियमित सुरू ठेवण्यास अडचण
तरीही येथील लोकांचे धैर्य अभूतपूर्व आहे.

Coldest Place in India म्हणजे फक्त तापमान नव्हे, तर एक जगण्याची कहाणी
Coldest Place in India केवळ एक हवामानिक ओळख नाही.
द्रास म्हणजे—
माणसांची जिद्द
प्रचंड प्रतिकूल परिस्थितीशी लढण्याची ताकद
सीमावर्ती प्रदेशाचे महत्त्व
आणि हिमालयाचे अद्वितीय सौंदर्य
भारताचे सर्वाधिक थंड गाव हा सन्मान द्रासला मिळण्याचे कारण केवळ तापमान नव्हे, तर येथील लोकांचा जीवनाशी असलेला संघर्षही आहे.द्रास हे भारतातील एक अद्भुत खजिना आहे, ज्याला प्रत्येक भारतीयाने एकदा तरी अनुभवायला हवे.
read also : https://ajinkyabharat.com/women-shankh-blowing-truth-5-major-misconceptions-women-shankh-blowing-truth/
